Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2009/686 K.2009/2022

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki borçlu ... Eğitim San. Tic. A.Ş tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, İİK’nın 257 ve devamı maddelerinde düzenlenen ihtiyati hacze ilişkin hükümlerden kaynaklanmış olup borçlu ... Eğitim San. ve Tic. A.Ş’ce kendi aleyhine, alacaklı ... Yapı İnş. Tur. Ltd. Şti lehine verilen ihtiyati haciz kararına itiraz edilmiş ve itirazın reddine dair mahkemece verilen karar borçlu vekilince temyiz edilmiştir.

Alacaklı ... Yapı İnş. San. Tic. Ltd. Şti vekilince taraflar arasında düzenlenmiş sözleşmelere ve diğer belgelere dayanılarak 25.09.2008 tarihinde yapılan başvuru üzerine borçlu ... A.Ş’ne davetiye çıkarılıp dinlenilmeksizin ... Asliye 1. Ticaret Mahkemesi’nin 26.09.2008 gün ve 2008/1768 Değişik İş numaralı dosyasında ihtiyati haciz kararı verilmiş, borçlu şirket tarafından anılan karara karşı İİK’nın 265/I. maddesinde öngörülen yasal süre içinde itiraz edilmiştir.

Bildirilen itiraz nedenleri esasa ilişkin hususlar yanında ... değil ... Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle yetkisizlik itirazını da içermektedir.

Borçlunun itirazı üzerine mahkemece açılan duruşma sonucunda aynı dosya numarası üzerinden verilen 17.10.2008 günlü kararla; borçlu şirketin diğer itirazları İİK’nın 265. maddesinde yazılı hususlara ilişkin olmadığından, yetkisizlik itirazı ise taraflar arasındaki sözleşmelerde para borcunun ödeme yeri kararlaştırılmamış olduğundan BK’nın 73. maddesi uyarınca alacaklının ikametgahında takip yapması mümkün olduğundan bahisle reddedilmiştir.

İİK’nın 265/I. maddesi hükmünün açık anlatımından anlaşılacağı gibi borçlunun kendisi dinlenilmeden verilen ihtiyati haciz kararını tesis eden mahkemenin yetkisine itiraz hakkı bulunmaktadır. Nitekim mahkemece de bu husus kabul edilerek yetkisizlik itirazı incelenmiş ancak yukarıda belirtilen gerekçe ile reddedilmiştir. Öncelikle red gerekçesinde yer alan alacaklının kendi ikametgahında “takip” yapabilmesinin somut olayla bir ilgisi yoktur.

Zira davada çekişmeli olan konu, ihtiyati hacze karar veren “mahkemenin” yetkili olup olmadığıdır. Bunun yanında BK’nın 73. maddesinin de mevcut uyuşmazlıkta uygulama imkânı bulunmamaktadır. Zira taraflar arasında esas itibariyle BK’nın 355 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi ilişkisi mevcut olup böyle bir hukuki ilişkide yetkili mahkemenin belirlenmesi açısından ifa yerinin tayininde sözleşme hükümlerinin dikkate alınması gerekir.

Sözleşmelerde ise yüklenicinin, borçlu iş sahibi şirketin iş yerinde şantiye kurarak yüklendiği işleri yerine getireceği ve ödemelerin de hakediş düzenlenmek suretiyle yapılacağı kararlaştırılmıştır. Bu itibarla eser sözleşmeleri bir yana bırakılarak mücerret para alacağı varmışcasına olayda BK’nın 73. maddesinin tatbiki mümkün değildir.

O halde davada yetkili mahkemenin tesbiti yönünden ihtiyati hacizde yetki konusunu düzenleyen İİK’nın 258/I. maddesi hükmüne müracaat edilmesi gerekmektedir. Bu madde hükmünce ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği bildirilmiştir. Atıf yapılan İİK’nın 50. maddesi ise yetki konusunda HUMK hükümlerinin kıyas yolu ile tatbik olunacağını belirtmektedir.

Anılan hüküm uyarınca konuya HUMK’nın yetkiye ilişkin 9-27. maddeleri açısından bakıldığında; dosyadaki belgelerden borçlu şirketin ticaret sicilinde kayıtlı olduğu yerin, yani yasal yerleşim yerinin (HUMK. 9. md.) ... olduğu, işin ifa yerinin ... ilçesi bulunduğu (HUMK. 10. md.), keza tarafların sözleşmelerine koydukları hükümlerle ... Mahkemelerini yetkili kıldıkları (HUMK 22. md.), bu durumda ihtilâfın çözümünde ...

Mahkemelerinin yetkisinin bulunmadığı, borçlunun da seçimlik hakkını kullanarak itirazında ... Mahkemelerinin yetkili olduğunu bildirmesi karşısında ihtiyati haciz kararını veren mahkemenin yetkisiz olduğu anlaşılmaktadır. O nedenle mahkemece öncelikle borçlunun usul açısından ileri sürdüğü yetkisizlik itirazının kabulü ile verdiği ihtiyati haciz kararını kaldırması gerekirken usul ve yasaya aykırı şekilde red kararı vermesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.