Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2015/4465 K.2017/63

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Taraflar arasındaki uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmış olup, yüklenici tarafından, iş sahibi idare aleyhine sözleşmenin davalı idare tarafından haksız feshi nedeniyle uğranılan zararın tahsili ve iki adet teminat mektubunun iadesi istemlerine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili, müvekkili yüklenicinin Km 0+000-11+368.70 kesiminin yapım işinin 8.988.442.58 TL bedel ile, Ayrımı yolu Km: 0+000-20+831.20 kesiminin yapım işinin ise, 17.676.641.97 TL bedel ile müvekkile ihale edildiğini ve 16.02.2006 tarihli sözleşmelerin düzenlendiğini, sözleşme kapsamında iş sahibi idareye, 1.061.000,00 TL ve 540.000,00 TL bedelli kesin teminat mektupları verdiğini, sözleşmeden kaynaklanan borç ve yükümlülüklerini yerine getirilmesine rağmen, davalı iş sahibi idare tarafından sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek davalı idareye verilmiş bulunan teminat mektuplarının iadesiyle uğradıkları zarar olan 10.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında davalıya verilen teminat mektuplarının iadesi koşulları oluşmadığından, maddi zararını da isteyemeyeceğinden bahisle bu istemin de reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz olunmuştur.

492 sayılı Harçlar Yasası'nın 16. maddesi gereğince değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerler esastır. Aynı Yasa'nın 28. maddesinin (a) bendinde karar ve ilâm harcının dörtte birinin peşin, geri kalanın kararın verilmesinden itibaren bir ay içinde ödeneceği hükmü yer almıştır. Yine aynı Yasa'nın 32. maddesinde yargı harçları ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağına dair emredici hüküm konulmuştur.

Yüklenici şirket tarafından açılan davada davalı idare tarafından yapılan haksız fesih nedeniyle uğranılan zararın tahsili yanında " iki adet teminat mektubunun davacı şirkete iadesi" istenmiştir. Dava dilekçesine ekli ""ndan davacının dava tarihi itibariyle 135,00 TL nisbi harç yatırdığı anlaşılmaktadır. Nisbi karar ve ilâm harcına tabi davalarda dava değeri üzerinden peşin nisbi ilâm harcının alınması zorunludur.

492 sayılı Harçlar Yasası'nın 16. maddesi gereğince kesin teminat mektuplarının iadesi isteminin dinlenebilmesi için teminat mektuplarının bedeli üzerinden nispi harcın yatırılması gerekir. Yatırılacak peşin nispi harç tutarı ise Harçlar Yasası'nın 28-a maddesi uyarınca teminat mektuplarının bedeli üzerinden alınması gereken karar ve ilâm harcının dörtte biridir.

Mahkemece davacı tarafından 10.000,00 TL zarar talebi yönünden peşin nispi harç yatırılmasına rağmen teminat mektuplarının bedeli üzerinden dava tarihi itibariyle alınması gereken karar ve ilâm harcının dörtte biri oranındaki peşin nispi harcın, Harçlar Yasası'nın 30. maddesine göre davacıdan alınması için davacıya süre verilmeksizin, yargılamaya devam edilerek dava sonuçlandırılmıştır.

Harçlar Yasası'ndaki düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olduğundan görevi gereği mahkemelerce kendiliğinden gözönünde tutulacağı gibi temyiz aşamasında Yargıtay'ca da re'sen dikkate alınır.

Bu durumda mahkemece iadesi talep edilen iki adet teminat mektubu bedeli toplamı olan 1.601.000,00 TL üzerinden tarifeye göre hesaplanacak nispi ilâm harcının dörtte biri tutarındaki peşin harcın yatırılması için davacıya Harçlar Yasası'nın 30. maddesine göre süre verilmesi, harç eksikliğinin davacı tarafından bu şekilde tamamlanması halinde yargılamaya devamla teminatın iadesi koşulları oluşup oluşmadığı da araştırılarak davanın sonuçlandırılması,

harcın ikmâl edilmemesi halinde ise asıl dava bakımından Harçlar Yasası'nın 30. maddesi ve 6100 sayılı HMK'nın 447/2. maddesi yollamasıyla 150. maddesi gereğince işlem yapılması gerekirken kamu düzenine ilişkin olan harç hususu gözden kaçırılarak yargılamaya devamla işin esası ile ilgili hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.