Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2015/5802 K.2016/239

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, eser sözleşmesi nedeniyle iş bedeli olarak verildiğe belirtilen çeklerden iki tanesi nedeniyle menfi tespit istemine ilişkin olup, mahkemenin yetkisizlik kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, 25.05.2012 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve 25.05.2012 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli olmak üzere toplam 100.000,00 TL bedelli iki çeke ilişkin olarak eser sözleşmesine konu edimin tam olarak yerine getirilmediği ve bu nedenle çeklerin bedelsiz olduğu iddiasıyla borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiş, davalı taraf davaya cevap vermemiş, mahkemece 13.10.2011 tarihli sözleşmede Antalya Mahkemelerinin yetkili olduğunun belirtildiği bunun kesin yetki olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmede, sözleşmenin konusu akaryakıt istasyonu, kanopi ve tonoz inşaatı yapım işi olarak belirtilmiş olup, nitelikçe sözleşme tarihine göre uygulanması gereken 818 sayılı Borçlar Kanunu (BK) 355 vd. maddelerde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğindedir. Dava 2004 sayılı İcra İflas Kanunu (İİK) 72. maddeye göre icra takibinden önce açılmış menfi tespit davasıdır.

6100 sayılı HMK hükümlerine göre: Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir (HMK 19/1). Yetkinin kesin olmadığı davalarda yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenemez (HMK 117/1). Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir (HMK 19/4).

Yetki sözleşmesini düzenleyen HMK'nın 17. maddesinde "tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır" düzenlemesine yer verilmiştir. Taraflarca aksi kararlaştırılabilen bir hususun kamu düzenine ilişkin olduğundan söz edilemez.

Kamu düzenine ilişkin olmadığı için buradaki yetki, HMK 114/1-ç maddede düzenlenen dava şartı niteliğinde kesin yetki değildir. Taraflar aralarındaki sözleşmeyi her zaman değiştirebilir ve bazı hükümlerini de ortadan kaldırabilirler.

Dava yetki sözleşmesinde belirtilenden başka yerde açılmış ve süresinde yetki itirazında bulunulmamış ise artık önceki yetki sözleşmesini ortadan kaldıran yeni bir yetki sözleşmesi kurulduğu ve dava açılan mahkemenin yetkili hale geldiğinin kabulü gerekir. HMK 17. madde açıkça tarafların iradesine önem verirken yetki sözleşmesindeki mahkemenin kesin yetkili olduğu ve bu yetkisinin taraflarca ortadan kaldırılamayacağı şeklinde bir sonuca ulaşılması da mümkün değildir.

Anlatılanların sonucu olarak sözleşmedeki mahkemenin münhasır yetkisi davalının yetki itirazında bulunulması halinde mahkemece dikkate alınması gerekir ise de bulunulmamış ise mahkemece kendiliğinden gözetilemez.

Somut olayda taraflar tacir olup HMK yürürlüğe girdikten sonra yapılan yetki sözleşmesi geçerlidir. Bu yetki sözleşmesi ile çekteki ödeme yeri ve sözleşmenin ifa yeri olan Pazarcık ilçesinin yetkisi ortadan kalkmış ve Antalya mahkemeleri münhasır yetkili hale gelmiş ise de bu dava şartı niteliğinde kesin yetki değildir. Bu nedenle ancak sözleşmenin tarafı olan davalının yetki itirazında bulunması halinde mahkemece dikkate alınabilir. Davalı tarafın mahkemenin yetkisine ilişkin bir itirazı bulunmadığından davanın açıldığı Pazarcık mahkemesi HMK 19/4. maddeye göre davaya bakmaya yetkili hale geldiği halde yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmadığından hükmün bozulması gerekmiştir.