Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2015/5807 K.2016/116

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Uyuşmazlık, domates yetiştirme ve alım sözleşmesine ilişkin olup davacı üretime konu domates fidelerinin ayıplı olduğunu tarlaya ekilmesi sonucu zarar doğduğunu belirterek uğranılan zararların tazminini istemiş, davalı ...mahkemelerinin yetkili olduğunu belirterek yetki itirazında bulunmuş, mahkemece davalının yerleşim yeri ve ifa yerinin ...olduğu gibi taraflar arasındaki sözleşmede ...mahkemelerinin yetkili olduğu ve dava şartı olan kesin yetki bulunduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine ve dosyanın ...Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşme domates yetiştirme ve alımına ilişkindir. Domates üretiminin taahhüt ediliş biçimi ve dosyadaki henüz mevcut delillere göre uyuşmazlık eser sözleşmesine dayalıdır.

Eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği gibi, 10. maddesi uyarınca akdin ifa edileceği yer mahkemesinde, 17. maddesi uyarınca sözleşmeyle yetkili kılınan mahkemede de açılabilir.

Yetki sözleşmesini düzenleyen HMK'nın 17. maddesinde "Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır" düzenlemesine yer verilmiştir.

Taraflarca aksi kararlaştırılabilen bir hususun kamu düzenine ilişkin olduğundan söz edilemez. Kamu düzenine ilişkin olmadığı için buradaki yetki, HMK 114/1-ç maddede düzenlenen dava şartı niteliğinde kesin yetki değildir. Taraflar aralarındaki sözleşmeyi her zaman değiştirebilir ve bazı hükümlerini de ortadan kaldırabilirler.

Dava yetki sözleşmesinde belirtilenden başka yerde açılmış ve süresinde yetki itirazında bulunulmamış ise artık önceki yetki sözleşmesini ortadan kaldıran yeni bir yetki sözleşmesi kurulduğu ve dava açılan mahkemenin yetkili hale geldiğinin kabulü gerekir. HMK'nın 17. madde açıkça tarafların iradesine önem verirken yetki sözleşmesindeki mahkemenin kesin yetkili olduğu ve bu yetkisinin taraflarca ortadan kaldırılamayacağı şeklinde bir sonuca ulaşılması da mümkün değildir.

Anlatılanların sonucu olarak sözleşmedeki mahkemenin münhasır yetkisi davalının yetki itirazında bulunulması halinde mahkemece dikkate alınması gerekir ise de bulunulmamış ise mahkemece kendiliğinden gözetilemez.

Somut olayda, davalı ticaret şirketi olup tacir olduğu ihtilafsızdır. Davacı çiftçi ise gerçek kişi olup tacir olduğuna dair dosyada bir delil bulunmamaktadır. Sözleşmenin her iki tarafı da tacir olmadığından sözleşmedeki yetki şartı geçersizdir. Bu nedenle sözleşmeye dayanılarak münhasıran ...Mahkemeleri'nin yetkili olduğu kabul edilemez.

Somut olayda yetkili mahkeme, HMK'nın 6. maddesi uyarınca davalı yüklenici şirketin yerleşim yeri veya HMK'nın 10. maddesi uyarınca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemeleridir.

Taraflar arasındaki sözleşmeye konu domateslerin ekilip üretildiği yer ... ilçesi olup sözleşmenin üretim şartlarıyla ilgili 5. Bölümde yer alan C maddesinin başlığı "Mahsulün Toplanması ve Yüklenmesi ve Fabrikaya Taşınması" olup alt 1. maddede "üretici yetiştirip Alıcı'ya teslim etmeyi taahhüt ettiği domatesi üretimin yapıldığı mahalde kamyon üstünde teslim etmekle yükümlü olup başka mahalde teslimatta bulunulamaz" yazılıdır.

Aynı bölüm 4. maddede aynı gün fabrikaya teslimden söz edilmiş ise de bu yer tanımı olarak değil teslimin yapılacağı taraf tanımı olarak yazılmıştır. Sözleşmenin başında alıcının ..., ...ve... ilçelerindeki kuruluşlarının sözleşmede fabrika olarak anılacağı belirtilmiş olup fabrikaya teslim sadece ...'deki kuruluşu değil üretim yerine ...'den daha yakın olan...'yi de kapsamaktadır.

Sözleşmenin 4.1. maddesinde ise ...ilçesindeki fabrikada tartılarak teslimden söz edilmiş ancak nakliye masraflarının alıcıya ait olduğu belirtilmiştir. 5/C-1 maddede ise teslim yeri olarak fabrika gösterilmiş olup teslim yerleri çelişkilidir.

Domatesin üretildiği yer ... ilçesi olup, 5/C-1. maddede üretimin yapıldığı yerde teslimin açıkça düzenlenmesi, ...de teslimi öngören maddede de taşıma masraflarının alıcıya ait olduğunun belirtilmesine göre akdin ifa yerinin ... olduğunun kabulü gerekir. Bu durumda sözleşmenin ifa yeri olan... mahkemeleri ile davalının yerleşim yeri olan ...mahkemeleri davaya bakmaya yetkili olup, davayı bu mahkemelerin birinde açma konusunda davacı seçim hakkına sahiptir.

Dava yetkili mahkemede açılmadığı takdirde seçim hakkı davalı tarafa geçer. Davacı seçimlik hakkını ifa yeri mahkemesi olarak kullanıp davayı ...'da açtığına göre mahkemece yetki itirazının reddedilip işin esasının incelenmesi gerekirken sözleşmedeki yetki şartının geçerli olup olmadığı üzerinde durulmadan davanın sözleşmeyle yetkili kılınan ...Mahkemesinde açılması gerektiğinden bahisle yetkisizlik kararı verilmesi yasaya aykırı olmuş, kararın bozulması gerekmiştir.