Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2016/2007 K.2017/4538

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, eser sözleşmesi nedeniyle iş sahibi tarafından yükleniciye ödenen bedelin iadesi için başlatılan takibe vâki itirazın iptâline ilişkin olup, mahkemece davanın reddine dair verilen karar, davacı tarafından yasal süresi içinde temyiz edilmiştir.

Davacı, “2011 Yılı teklif çağrısı iktisadı kalkınma mali destek programı" kapsamında yararlanıcı ... Otel A.Ş.'nin "Hizmet Kalitemizin Arttırılması" adlı projesinin uygun görülerek desteklendiğini ve bu amaçla "TRA2-II-IGMD02-042" referans numarası ile destek sözleşmesi imzalandığını, davalıya 104.000,00 TL'lik ilk destek bedelinin ödendiğini, fakat davalı tarafın işlerin yapılması için anlaştığı şirketin işi yapmaması nedeni ile süre uzatımı talep edildiğini, süre uzatımı için istenilen belgelerin temin edilememesi nedeni ile sözleşmenin feshedildiğini ve ödenen ilk bedelin iadesi için başlattığı ilâmsız takibe yapılan itirazın iptâli, takibin devamı ve davalının %20’den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesi istemiyle eldeki davayı açtığı anlaşılmıştır.

492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre, yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15. md.). Değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir.

Tespitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz (16/3. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30. madde hükmü uygulanır (16/4. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). Harçlar Kanunu 28. maddeye göre (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar ve ilâm harcının 1/4'ü peşin alınır (28. md.).

Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilâm harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.).

Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK'nın 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Bu kurallar ışığında somut olaya gelindiğinde; davacı, dava dilekçesinin sonuç ve talep kısmında ... 2. İcra Müdürlüğü'nün 2014/3560 sayılı dosyasına yapılan itirazın iptâl edilmesini talep etmiş ve dava dilekçesinde harca esas değer olarak herhangi bir bedel göstermemiştir. ...

2. İcra Müdürlüğü'nün 2014/3560 sayılı dosyasında takibe konulan toplam alacak 104.000,00 TL olup bu bedele itiraz edilmiş ve dava dilekçesinde de 104.000,00 TL'ye yapılan itirazın iptâlinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda davacı tarafından 104.000,00 TL üzerinden harç yatırılması gerekirken dosya kapsamında bulunan tevzi formundan harca esas değerin 5.000,00 TL olarak gösterildiği ve 10.10.2014 tarihli sayman mutemet alındısından 5.000,00 TL üzerinden hesaplanan 85,40 TL peşin harcın yatırıldığı ve mahkemece de yargılama sırasında eksik harcın tamamlatılmadığı anlaşılmaktadır.

Yatırılması gerekli peşin harçlar yatırılmaksızın davanın görülmesi mümkün değildir. Harç kamu düzenine ilişkin olup mahkemece gözetilmesi gerektiği gibi temyiz nedeni olarak ileri sürülmese bile Yargıtay tarafından gözetilmesi gerekir. Bu durumda mahkemece 104.000,00 TL dava değeri üzerinden harcın tamamlanması için davacı tarafa süre verilmeli, süresi içinde harç yatırılmaz ise talep yönünden müteakip işlemler yapılamayacağından 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30. maddesine göre 6100 sayılı HMK'nın 150. maddesi uyarınca işlem yapılmalıdır. Bu kurallara aykırı olarak harç tamamlanmaksızın esastan inceleme yapılarak karar verilmesi doğru olmadığından hükmün diğer yönleri incelenmeksizin bozma kararı vermek gerekmiştir.