Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2016/3659 K.2017/238

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, bakiye iş bedelinin tahsili için yürütülen icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptâli, takibin devamı ve icra inkâr tazminatının tahsili istemine ilişkin olup, mahkemenin; davanın hem hukuki yarar yokluğundan, hem de muaccel bir alacak bulunmadığından reddine dair karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin ödenmediğini ve 1 esas sayılı dosyası ile yapılan icra takibinde borca itiraz edildiğini, itirazın haksız olduğunu belirterek itirazın iptâline takibin devamına ve icra inkâr tazminatına karar verilmesini istemiş, davalı taraflar arasında akdî ilişki bulunduğunu, ama talep edilebilecek bir alacak bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuş, mahkemece icra dosyasında takibe yapılan itirazın süresinde olmadığı için takibin kesinleştiğinin icra hukuk mahkemesi dosyası ile anlaşıldığı,

süresinde itiraz bulunmadığı için kesinleşen takibe ilişkin itirazın iptâli davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığı, kaldı ki cari hesap ilişkisi sona ermediğinden alacağın muaccel olmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, 6098 sayılı TBK 470 ve devamı maddelerde düzenlenen ve konusu ahşap işlerinin yapılması işi olan eser sözleşmesine dayalı olarak bakiye iş bedelinin ödenmediği iddiasıyla yapılan takibe itiraz nedeniyle İİK 67. maddeye göre açılmış itirazın iptâli davasıdır.

6100 sayılı HMK'nın 114/1-h maddesinde; davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması gerektiği dava şartları arasında sayılmıştır. Dava şartına ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkin olup mahkemece HMK 115/1. madde gereğince kendiliğinden gözetilip her aşamada dikkate alınmalıdır. Mahkemece dava şartı yokluğunun saptanması halinde HMK 115/2. madde gereğince davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir. Hukuki yarar da dava şartı olduğundan varlığının mahkemece re'sen araştırılması gerekir. Dava şartı olan hukuki yararın yokluğu halinde esastan inceleme yapılıp alacağın varlığı veya yokluğu saptanmak suretiyle esas hakkında hüküm kurulması mümkün değildir. Çünkü bir davanın aynı anda hem

esastan hem de usulden reddine karar verilmesi dava şartlarının öncelikle incelenmesi gerektiğine dair usul kurallarına aykırı olacaktır. Hukuki yararın varlığı için öncelikle davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel (halihazır) ve ciddi bir tehditle karşı karşıya olması gerekir. Süresinde itiraz edilmediği için kesinleşen takibe ilişkin itirazın iptâli davası açılmasında korunmaya değer güncel bir hukuki yararının varlığından bahsedilemez.

Avukatlı Asgari Ücret Tarifesine göre hükmedilecek vekâlet ücreti davanın esastan veya usulden reddine karar verilmesi halinde farklıdır. Bu yönüyle de davanın usulden mi esastan mı reddedildiğinin karardan açıkça anlaşılması ve vekâlet ücretine de buna göre hükmedilmesi gerekir.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde; mahkemece dava, hem hukuki yarar yokluğundan hem de taraflar arasında cari hesap ilişkisinin devam ettiği ve borcun muaccel hale gelmediği gerekçeleriyle reddine karar verilmiştir. Oysa HMK 114/1-h maddesinde belirtilen hukuki yararın bulunmaması halinde mahkemece davanın dava şartı bulunmadığından usulden reddi gerekir. Diğer bir deyişle işin esası yönünden kesin hüküm oluşturacak biçimde karar verilemez. Mahkemece davanın hem hukuki yarar yokluğundan hem de esastan reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın temyiz eden davacı yararına bozulması gerekmiştir.