Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2017/1257 K.2017/3420

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki asıl ve birleşen dosya davalıları vekilleri tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmâl edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Asıl ve birleşen dava, nitelikli satım sözleşmesinden kaynaklanmış olup davacı alıcılar ayıplı ve eksik teslim nedeni ile uğradıkları zararın tespiti ile tahsilini asıl davada satıcı şirket temsilcisi, birleşen davada ise satıcı şirketten talep etmiş, mahkemece ıslah da dikkate alınarak asıl ve birleşen davanın kabulüne dair verilen karar davalılar vekili tarafından yasal süresi içerisinde temyiz edilmiştir.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddesi uyarınca gerekçeli karar hükmünün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi zorunludur. Somut olayda ise; mahkemece asıl ve birleşen davalar hakkında tek bir hüküm kurulmuştur.

Oysa aynı mahkemede birleştirilmiş olsalar dahi her bir dava ayrı bir dava olup, bağımsız niteliklerini koruyacağından nihai kararda asıl, birleşen davalar hakkında ayrı ayrı hüküm kurulması, taraflara yüklenen hak ve borçlar, harç, vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden de ayrı ayrı değerlendirme yapılması gerekir. Mahkemece asıl ve birleşen dava yönünden ayrı hüküm kurulmamış olması usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Ayrıca; birleşen dava Tüketici Mahkemesi sıfatı ile açılmış olsa da daha sonra dosyanın genel mahkemede açılan dosya ile birleştirilmesine karar verilmiş ve yargılama asliye hukuk mahkemesince yapılmıştır. Tüketici mahkemesine açılan dava birleştirme kararı verilerek asliye hukuk mahkemesine gönderilmiş olup, davanın gönderildiği bu mahkeme tarafından harç tamamlatılmaksızın esas hakkında karar verilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre: Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispî esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15. md.). Değer tâyini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir.

Tespitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz (16/3. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). Harçlar Kanunu 28. maddeye göre (1) sayılı tarifede yazılı nispî karar ve ilam harcının 1/4'ü peşin alınır (28. md.).

Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilâm harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.).

Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK'nın 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Davacı taraf, tüketici mahkemesine dava açtığı için tüketici sayılarak harç yatırmamış ise de birleştirilen dosyanın gönderildiği Asliye Hukuk mahkemesinde harç muafiyeti söz konusu olmadığından harç yatırılması zorunludur. Yatırılması gerekli peşin harçlar yatırılmaksızın davanın görülmesi mümkün değildir. Harç kamu düzenine ilişkin olup mahkemece gözetilmesi gerektiği gibi temyiz nedeni olarak ileri sürülmese bile Yargıtay tarafından gözetilmesi gerekir.

Bu durumda mahkemece birleşen dava yönünden harcın tamamlanması için davacı tarafa süre verilmeli, süresi içinde harç yatırılmaz ise dosya işlemden kaldırılmalı, harç eksikliği tamamlanır ise yargılamaya devam edilerek esastan inceleme yapılmalıdır. Bu kurallara aykırı olarak harç alınmaksızın esastan inceleme yapılarak karar verilmesi de doğru olmamış kararın bozulması gerekmiştir.