Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2017/1757 K.2019/866

Yukarıda tarih ve numarası yazılı olan Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi’nce verilen kararın temyizen tetkiki davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı yüklenici davasında, sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti ile sözleşme gereğince davalı iş sahibi idareye verdiği kesin teminat mektuplarının iadesini talep etmiş; mahkemece davanın reddine dair verilen karar üzerine davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. ... Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi’nce davacının istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen karar, davacı vekilince temyiz olunmuştur.

492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre: "Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.).

Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar ve ilâm harcının 1/4'ü peşin alınır (28. md.). Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilâm harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.). Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılamaz (32. md.). 6100 sayılı HMK 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Yukarıda yapılan bu açıklamalar ve sözü edilen kurallar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde; davacı yüklenici dava değerini göstermeden dava açmış; harçlandırma ve tevzii formunda ''Tespit Davası'' olarak kayıt yapılıp, davacıdan 25,20 TL maktu başvurma harcı

ve 25,20 TL peşin harç alınmış; davacı yüklenicinin iadesini talep ettiği kesin teminat mektuplarının toplam bedeli 270.000,00 TL üzerinden nispi peşin harç yatırılmamıştır. Dava dilekçesinde "Kesin teminat mektuplarının iadesi"de talep edildiğinden; eda talepli bu istemin teminat mektuplarının toplam değeri üzerinden nispi harca tabi olduğu açıktır. Mahkemece iadesi talep edilen teminat mektupları yönünden noksan harç tamamlatılmadan, yargılamaya devam edilerek işin esasının incelenip, karar verilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece yapılacak iş; kamu düzeninden olup, taraflarca ileri sürülmese dahi re'sen gözetilmesi gereken harç hususu dikkate alınarak davacı yükleniciye dava dilekçesinde iadesini talep ettiği toplam 270.000,00 TL değerindeki teminat mektubu bedeli üzerinden noksan harcı yatırması için uygun süre verilmesi, noksan harçlar tamamlanmadıkça müteakip işlemler yapılamayacağından, şayet noksan harç ikmâl edilirse işin esası incelenip hüküm kurulması,

harcın tamamlanmaması durumunda 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30. maddenin son cümlesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, bu husus gözden kaçırılarak Harçlar Yasası'nın 32. maddesine aykırı biçimde yargılamaya devam edilerek işin esasının incelenip, karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince de davacının istinaf başvurusunun esastan reddedilmesi doğru olmamış, hükmün diğer yönleri incelenmeksizin davacı yararına bozulması uygun görülmüştür.