Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2017/756 K.2017/2370

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... geldi. Temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmâl edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, devir sözleşmesi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkin olup mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı davasında kooperatif olarak yer altı suyundan faydalanmak için davalı ...'ye başvurduklarını, aralarında 08.12.1994 tarihinde ön sözleşme imzalandığını, buna göre 20.472,50 TL'nin davalı kuruma ödenmesinin kararlaştırıldığını, tesislerin tümünün kendilerine teslim edildiğini, 2012 yılında davalı kurumca devir sözleşmesini imzalamak için davet edildiklerini sözleşmede bedelin 1.067.909,00 TL olduğunun belirlendiğini, bu bedelin fahiş olduğunu ortada hile ve aldatma olduğunu belirterek 20.12.2012 tarihli devir sözleşmesinden dolayı şimdilik 180.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş,

yargılama sırasında talebini ıslah ederek 866.796,00 TL'sine çıkarmıştır. Davalı savunmasında gabin ve hile olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece her ne kadar davacı kooperatif 2012 yılındaki devir sözleşmesine imza atmış ve bu sözleşmede tesisin devir bedelinin 1.067.909,00 TL olduğu belirtilmiş ise de; davacı tarafın tesisi fiilen devraldığı tarihin 2001 yılı olduğu bu tarih itibariyle 201.112,80 TL değerinde bir tesis olduğu bilirkişilerce saptandığından davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davada aşırı yararlanma (gabin) ve aldatma (hile) hukuksal nedenlerine dayanılmış olup sözleşme 20.12.2012 tarihinde imzalanmış, dava da 07.04.2014 tarihinde açılmıştır. Davadan önce davacının aşırı yararlanma ya da aldatma nedeniyle sözleşme ile bağlı bulunmadığına dair davalıya ulaşmış bir bildirimi bulunmamaktadır. 6098 sayılı TBK'nın 28. maddesinin 2. fıkrasında bu hakkın düşüncesizlik ve deneyimsizliğin öğrenildiği, zor durumda kalmada ise bu durumun ortadan kalktığından itibaren 1 yıl ve her halde sözleşme tarihinden itibaren 5 yıl içinde kullanılabileceği, 39. maddesinin 1. fıkrasında da aldatma

halinde aldatmanın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığının bildirilmesi, bildirilmez ise sözleşmeyi onaylamış sayılacağı belirlenmiştir. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan her zaman ileri sürülebileceği gibi Yargıtay tarafından kendiliğinden gözetilebilir. Somut olayda davacı kooperatif tüzel kişi olup aşırı yararlanmanın koşullarının oluşmadığı gibi davalının hile kullanılarak davacıyı aldattığı somut delillerle kanıtlanamamıştır.

Sözleşme tarafların serbest iradesi ile imzalandığından ve ahde vefa prensibi uyarınca bedel farkı taraflar için bağlayıcı olacağından rakamın adil görünmemesi sözleşme ile bağlılık ilkesinden vazgeçilmesine haklı neden oluşturmayacağı gibi davacı aşırı yararlanma ve aldatma sebebi ile sözleşme ile bağlı bulunmadığına dair iradesini 1 yıllık hak düşürücü sürede dava açıp davalıya bildirmediğinden davanın tümden reddine karar verilmesi yerine yanlış değerlendirme sonucu kabulü doğru olmamış, bozulması gerekmiştir.