Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2018/2388 K.2019/3531

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı-birleşen dosya davacısı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Asıl dava, eser sözleşmesinin ifa edilmesi sonrasında yüklenicinin kesin hesap alacağının tahsili ile teminat mektuplarının iadesini ve mektup komisyon bedellerinin tahsilini talep ettiği alacak davasıdır. Birleşen davada davalı ... Belediyesi tarafından çıkarılan kesin hesaba göre alacaklı göründüğü miktar olan 2.119.761,35 TL'nin yükleniciden tahsili talep edilmiş, mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine dair verilen karar, davalı-birleşen dosya davacısı vekilince temyiz edilmiştir.

Yüklenici şirket tarafından açılan asıl davada kesin hesap alacağı olduğu belirtilen 775.922,79 TL talep edilmiş bu talep yanında “Davacıya ait teminat mektubunun iadesi” ve “mektuplara ilişkin ödenen komisyon bedelleri” de istenmiştir. Asıl davada 20.04.2012 tarihli “Sayman Mutemedi Alındısı”ndan davacının teminat mektubu iadesi ve mektup komisyon bedeli talebi dışında kalan diğer alacak kalemleri yönünden dava değeri olarak gösterdiği 775.922,79 TL üzerinden dava tarihi itibariyle 11.522,50 TL peşin nispi harç yatırdığı, teminat mektubunun iadesi talebinin ve teminat mektubu komisyon bedelleri talebinin para ile değerlendirilebilen işlerden olduğu halde harçlandırılmadığı anlaşılmıştır.

492 sayılı Harçlar Yasası’nın 16. maddesi gereğince değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerler esastır. Aynı Yasa'nın 28. maddesinin (a) bendinde karar ve ilam harcının dörtte birinin peşin, geri kalanın kararın verilmesinden itibaren bir ay içinde ödeneceği hükmü yer almıştır. Yine aynı Yasa'nın 32. maddesinde yargı harçları ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağına dair emredici hüküm konulmuştur.

492 sayılı Harçlar Yasası’nın 16. maddesi gereğince kesin teminat mektuplarının iadesi isteminin dinlenebilmesi için teminat mektuplarının ve teminat mektubu komisyon bedellerinin miktarının somutlaştırılarak bu bedel üzerinden de nispi harcın yatırılması gerekir. Yatırılacak peşin nispi harç tutarı ise Harçlar Yasası’nın 28-a maddesi uyarınca teminat mektuplarının ve komisyon bedelllerinin bedeli üzerinden alınması gereken karar ve ilam harcının dörtte biridir.

Mahkemece asıl davada teminat mektupları ve komisyon bedelleri üzerinden dava tarihi itibariyle alınması gereken karar ve ilam harcının dörtte biri oranındaki peşin nispi harcın, Harçlar Yasası’nın 30. maddesine göre davacıdan alınması için davacıya süre verilmeksizin, yargılamaya devam edilerek dava sonuçlandırılmıştır.

Harçlar Yasası’ndaki düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olduğundan görevi gereği mahkemelerce kendiliğinden göz önünde tutulacağı gibi temyiz aşamasında Yargıtay’ca da re’sen dikkate alınır.

Bu durumda mahkemece, iadesi talep edilen ve yargılama sırasında dosyaya fotokopileri ibraz edilen teminat mektuplarının bedeli toplamı olan 664.983,00 TL ve talep edilen teminat mektubu komisyon bedellerinin miktarı somutlaştırılarak toplamı üzerinden tarifeye göre hesaplanacak nispi ilam harcının dörtte biri tutarındaki peşin harcın yatırılması için davacıya Harçlar Yasası’nın 30. maddesine göre süre verilmesi, harç eksikliğinin davacı tarafından bu şekilde tamamlanması halinde yargılamaya devamla davanın sonuçlandırılması,

harcın ikmâl edilmemesi halinde ise kesin teminat mektuplarının iadesi istemiyle ilgili olarak 6100 sayılı HMK’nın 447/2 maddesi yollamasıyla 150. maddesi gereğince işlem yapılması gerekirken kamu düzenine ilişkin olan harç hususu gözden kaçırılarak yargılamaya devamla asıl davada işin esasıyla ilgili hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.

Kabule göre, karar başlığında birleşen davanın karşı davasının bulunduğu yer almasına rağmen dosyada birleşen davanın karşı davası bulunmamaktadır. Karar başlığının yanlış düzenlenmesi de hatalı olmuştur.