Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2018/4116 K.2019/3154

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davacı-birleşen dosya davalısı vekili tarafından istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı-birleşen dosya davalısı vekilleri Avukat ... ve Avukat ... ile davalı-birleşen dosya davacısı vekili Avukat ... geldi. Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Asıl ve birleşen dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmış olup, yüklenici tarafından açılan asıl dava, sözleşmenin davalı tarafından feshinin haksızlığının tespiti, hakediş bedellerinin ve sözleşme dışı yaptırılan imalât bedelleri ile kâr kaybı ve oluşan zararların tahsili, teminat mektubunun iadesi, iş sahibi tarafından açılan birleşen ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2013/398 Esas sayılı dava ise, menfi zararın tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın kabulüne dair verilen karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Yüklenici şirket tarafından açılan asıl davada, davalı tarafından yapılan feshin haksızlığının tespiti ve diğer alacak kalemleri yanında “Davacıya ait teminat mektubunun iadesi” de istenmiştir. Asıl davada dava dilekçesine ekli 08.04.2013 tarihli “Sayman Mutemedi Alındısı”ndan davacının teminat mektubu iadesi talebi dışında kalan diğer alacak kalemleri yönünden dava değeri olarak gösterdiği 20.000,00 TL üzerinden dava tarihi itibariyle 341,55 TL peşin nispi harç yatırdığı, teminat mektubunun iadesi talebinin para ile değerlendirilebilen işlerden olduğu halde harçlandırılmadığı anlaşılmıştır.

492 sayılı Harçlar Yasası’nın 16. maddesi gereğince değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerler esastır. Aynı Yasa'nın 28. maddesinin (a) bendinde karar ve ilam harcının dörtte birinin peşin, geri kalanın kararın verilmesinden itibaren bir ay içinde ödeneceği hükmü yer almıştır. Yine aynı Yasa'nın 32. maddesinde yargı harçları

ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağına dair emredici hüküm konulmuştur.

492 sayılı Harçlar Yasası’nın 16. maddesi gereğince kesin teminat mektuplarının iadesi isteminin dinlenebilmesi için teminat mektuplarının bedeli üzerinden nispi harcın yatırılması gerekir. Yatırılacak peşin nispi harç tutarı ise Harçlar Yasası’nın 28-a maddesi uyarınca teminat mektuplarının bedeli üzerinden alınması gereken karar ve ilam harcının dörtte biridir.

Mahkemece asıl davada teminat mektuplarının bedeli üzerinden dava tarihi itibariyle alınması gereken karar ve ilam harcının dörtte biri oranındaki peşin nispi harcın, Harçlar Yasası’nın 30. Maddesine göre davacıdan alınması için davacıya süre verilmeksizin, yargılamaya devam edilerek dava sonuçlandırılmıştır.

Harçlar Yasası’ndaki düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olduğundan görevi gereği mahkemelerce kendiliğinden göz önünde tutulacağı gibi temyiz aşamasında Yargıtay’ca da re’sen dikkate alınır.

Bu durumda mahkemece, iadesi talep edilen ve yargılama sırasında dosyaya fotokopileri ibraz edilen Anadolu Bank tarafından düzenlenmiş 11.11.2010 tarih ve 11043 nolu 922.500,00 TL’lik ve Şekerbank tarafından düzenlenmiş 01.12.2011 tarih ve U2011120100164 nolu 200.000,00 TL’lik kesin teminat mektuplarının bedeli toplamı olan 1.122.500,00 TL üzerinden tarifeye göre hesaplanacak nispi ilam harcının dörtte biri tutarındaki peşin harcın yatırılması için davacıya Harçlar Yasası’nın 30. maddesine göre süre verilmesi, harç eksikliğinin davacı tarafından bu şekilde tamamlanması halinde yargılamaya devamla davanın sonuçlandırılması,

harcın ikmal edilmemesi halinde ise kesin teminat mektuplarının iadesi istemiyle ilgili olarak 6100 sayılı HMK’nın 447/2 maddesi yollamasıyla 150. maddesi gereğince işlem yapılması gerekirken kamu düzenine ilişkin olan harç hususu gözden kaçırılarak yargılamaya devamla asıl davada işin esasıyla ilgili hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.