Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2018/4742 K.2019/1141

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün duruşmalı olarak temyizen tetkiki davalı-karşı davacı-birleşen dosya davalısı ile karşı davada temlik alan vekillerince istenmiş olmakla duruşma için tayin edilen günde davacı-karşı davalı-birleşen dosya davacısı vekili Avukat ... ve karşı davada temlik alan asli müdahil vekili Avukat ... ile davalı-karşı davacı-birleşen dosya davalısı vekili Avukat ... geldi. Temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan ve hazır bulunan taraflar avukatları dinlendikten sonra vaktin darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması başka güne bırakılmıştı. Bu kere dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Asıl, karşı ve birleşen davalar, eser sözleşmesinden kaynaklanmış olup asıl davada yüklenici bakiye iş bedelinin tahsilini, karşı davada iş sahibi, sözleşme nedeni ile uğranılan zarar ve gecikme cezasının tahsilini, birleşen davada ise yüklenici sebepsiz zenginleşme nedeni ile uğradığı zararın tazminini talep etmiştir. Mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen ve karşı davanın reddine dair verilen karar, davalı-karşı davacı-birleşen dosya davalısı iş sahibi ... ... Çimento San. ve Tic. A.Ş. ve karşı davada temlik alacaklısı ... Sigorta A.Ş. (Eski ünvanı ... Sig. A.Ş.) vekilince temyiz edilmiştir.

Taraflar arasında 13.04.2006 tarihli ... Öğütme Boyutlu Kapalı Sistem Çimento Öğütme Tesisi Yapımı konulu sözleşme imzalanmıştır. Davacı yüklenici, asıl davada işi teslim etmesine rağmen bakiye iş bedelinin ödenmediğini beyan ederek bakiye iş bedelinin tahsilini, birleşen davada ise iş sahibi tarafından sözleşme konusu tesisin kullanılması nedeni ile sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı zararın tazminini talep etmiştir. Davalı-karşı davacı iş sahibi ise karşı davasında işin süresinden sonra ve ayıplı şekilde ifa edildiğini bu nedenle gecikme cezası ile uğradıkları zararın tazmini istemiştir. Bu durumda, taraflar arasındaki uyuşmazlık eser sözleşmesi gereği ifa edilen işin (fener dişlisinin) ayıplı olup olmadığı ve zamanında yapılıp yapılmadığı hususundan kaynaklanmaktadır.

Mahkemece yapılan yargılamada üç farklı heyetten rapor alınmıştır. Davalı-karşı davacı iş sahibi tarafından yaptırılan tespitte dişliler arasında uyumsuzluk olduğu ve bunun imalât hatası olduğu belirtilmiştir. Mahkemece alınan ilk raporda ise, dişlilerde hata olduğu aynı zamanda yağsız kullanım nedeni ile hasarın olduğu bildirilmiştir.

İTÜ'den alınan 2. raporda redüktörün yaklaşık 4 MW güç aktardığı, bu güç seviyesi endüstriyel redüktörler grubunun hemen hemen en yukarısına denk geldiği, dünyada da bu tip redüktörlerin tasarımcıları ve imalatçıları çok fazla olmadığı, dolayısı ile dişli çarkların tasarımında ve elemanlarının seçiminde bir hata olasılığının çok düşük olduğu bildirilerek ayıbın yağsız kullanım nedeni ile işletme hatasından kaynaklandığı bildirilmiş, raporlar arasında çelişki bulunması nedeni ile ODTÜ'den alınan 3. raporda;

hem fener dişlisinde imalât hatası olduğu fakat bunun davacıya yükletilemeyeceği hem de imalât hatası olmadığı hasarın işletme hatasından kaynaklandığı sonucuna ulaşılmış, aynı heyetten itirazlar sonucu alınan ek raporda da ayıbın işletme hatasından kaynaklandığı beyan edilmiştir. Mahkeme ise gerekçeli kararında hem imalât hatası olduğunu belirtilmiş hem de işletme hatası olduğunu kabul etmiştir.

Bu durumda alınan raporlar arasında çelişki olduğu gibi, hükme esas alınan rapor da kendi içerisinde çelişkilidir. Mahkemece raporlar arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesi hatalı olmuştur.

Bununla birlikte; derdestlik, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-ı maddesinde dava şartı olarak “aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması" şeklinde düzenlenmiş olup, tarafları, dava sebebi (vakıaları) ve dava konusu (talep sonucu) aynı olan bir davanın ikinci kez açılamayacağını ifade eder. Aynı dava ikinci kez açılırsa, ikinci davada bu husus ileri sürülmese bile re'sen gözetilerek ikinci dava dava şartı yokluğundan reddedilir.

Derdestliğin olması için aynı davanın iki kez açılması gerekir. Somut olaya gelince; karşı dava temlik alacaklısı tarafından karşı davadan önce açıldığı anlaşılan ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/325 Esas sayılı dosyası ile karşı davanın tarafları ve konularının aynı olup olmadığı ve davaların derdestlik durumu değerlendirilmeden karar verilmesi de doğru olmamıştır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; alanında uzman ve önceki heyetlerde yer almayan İstanbul ya da Ankara'daki diğer teknik üniversitelerden oluşturulacak yeni bir teknik bilirkişi kurulundan HMK'nın 281/3. maddesi gereğince raporlar arasındaki çelişki ve farklılıkları giderecek, davalı-karşı davacının itirazlarını karşılayacak şekilde ve ortaya çıkan ayıbın imalât hatasından mı yoksa işletme hatasında mı kaynaklandığı,

imalât hatasının varlığı kabul edilse bile davalı karşı davacı iş sahibinin makineyi yağsız kullanması nedeni ile bu zararın ağırlaşıp ağırlaşmayacağı ya da sadece yağsız kullanımın bu zarara neden olup olmayacağı ve işin ayıpsız teslim edilip edilmediği konusunda Yargıtay denetimine elverişli rapor alınıp ... Sigorta A.Ş. (Eski ünvanı ... Sig. A.Ş.) tarafından açılan ...

4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/325 Esas sayılı dosyası ile karşı dava arasında derdestlik bulunup bulunmadığı da değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle ve raporlar arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuş açıklanan nedenlerle kararın bozulması uygun bulunmuştur.