Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2018/5506 K.2019/1689

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış, eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmâl edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar, davalı iş sahibi vekilince yasal süresi içersinde temyiz edilmiştir. Taraflar arasında 03.06.2010 günlü "...İl Sınırı ... Yolunda KM:34+500-45+00 ile 50+000-68+000 arasında Sıcak Bitümlü Karışım Kaplama Yapılması (Bitüm İdareden) İşi" ne ilişkin "20.667.259,54 TL + KDV" Birim Fiyat Bedelli sözleşme imzalanmıştır. Yanlar arasında sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan ve zaman bakımından uygulanması gereken mülga 818 sayılı BK'nın 355. ve devamı maddelerinde düzenlenen "eser" sözleşmesi ilişkisi bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.

Davacı yüklenici .davaetntda, davalı iş sahibi idarenin haksız şekilde sözleşmenin 56. maddesinde düzenlenen yol üst yapısı performans kriterlerinin sağlanamadığı gerekçesiyle 21.12.2011 günlü 16 nolu hakedişinden 1.165.529,74 TL+%18 KDV=1.375.325,09 TL kesinti yaptığını, yol üst yapısı performans kriterlerinin davalının sözleşme eki ihale dokümanına uygun olmayan, hatalı ve eksik imalât yaptırmasından, yapılması zorunlu olan imalâtları da yaptırmamasından kaynaklandığını;

ayrıca davalının güncel indeksin hatalı uygulanması nedeniyle fiyat farklarından dolayı 21.12.2011 günlü 16 nolu hakedişini % 18 KDV dahil 1.127.993,34 TL eksik ödediğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 21.12.2011 günlü 16 nolu hakedişinden haksız ve hukuka aykırı biçimde kesilen % 18 KDV dahil 1.375.325,09 TL ile güncel indeksin hatalı uygulanması nedeniyle eksik ödenen % 18 KDV dahil 1.127.993,34 TL olmak üzere toplam 2.503.318,43 TL alacağının tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı iş sahibi; uyuşmazlık konusu 16 nolu hakedişten yapılan kesintinin haklı ve fiyat farkı uygulamasının doğru olduğunu savunmuştur. Mahkemece bilirkişi heyetinden alınan asıl ve ek rapor doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Somut olayda uyuşmazlığa konu 03.06.2010 günlü birim fiyat sözleşmenin 8.2.1. maddesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi (....) sözleşmenin ekleri arasında sayılmıştır. Yapım

İşleri Genel Şartnamesi’nin 39. maddesinde. “Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "idareye verilen ... tarihli dilekçemde yazılı ihtirâzi kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir.

Eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa, hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmesi zorunludur. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Şartnamenin bu kuralları dava tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı HMK'nın 193. maddesi ve sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 1086 sayılı HUMK’nın 287. maddesi uyarınca delil sözleşmesi niteliğinde olup, tarafları bağladığı gibi mahkemece ve Yargıtayca da re'sen dikkate alınması gerekir.

Bu hüküm uyarınca hakedişlere Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen usul ve yönteme uygun şekilde itiraz edilmediği takdirde yüklenicinin o hakedişlere bağlı hakları düşer ve yüklenici, hakedişleri olduğu gibi kabul etmiş sayılır.

Dava konusu olayda yanlar arasında uyuşmazlık konusu olan 21.12.2011 günlü 16 nolu hakedişi davacı yüklenici hiçbir ihtirazı kayıt ileri sürmeksizin 21.12.2011 tarihinde itirazsız imzalamış; hakedişin alt kısmına imzasız, parafsız ve tarihsiz şekilde sadece el yazısı ile "Ekli dilekçemizdeki ihtirâzi kayıtla imzalanmıştır." yazılmıştır. Davacı yüklenicinin hakedişe eklediği 23.12.2011 tarihli itiraz dilekçesi bulunmakta ise de; bu itiraz dilekçesinin Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nde düzenlenen usul ve yönteme uygun olduğundan söz etmek mümkün değildir.

Mahkemece davacı yüklenicinin ihtilaf konusu 16 nolu geçici hakedişe delil sözleşmesi niteliğinde olup, taraflarca ileri sürülmese dahi re'sen gözetilmesi gereken sözleşmenin eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. maddesinde düzenlenen usule uygun biçimde itirazda bulunmadığı ve hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı nazara alınarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken, hakedişe itirazın Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne uygun biçimde yapılıp yapılmadığı değerlendirilmeden, bilirkişi kurulundan alınan rapora göre davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu durumda mahkemece, davacı yüklenicinin dava konusu 16 nolu hakedişe sözleşmenin eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. maddesinde düzenlenen usul ve yönteme uygun biçimde itirazda bulunmadığı ve hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı gözetilerek davanın tümden reddine karar verilmesi gerekir.

Açıklanan nedenlerle kararın bozulması uygun bulunmuştur.