Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2018/5537 K.2019/1632

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkin olup mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı davasında 21.06.2013 tarihli sözleşme ile 1. ... Komutanlığı ... Kışlasında bulunan kazan daireleri ve mutfakların doğalgaz ile çalışır hale getirilmesi işini üstlenip yaptıklarını, işin devamı sırasında davalı tarafından sözleşme, proje ve teknik şartnamelerde olmayan öngörülemeyen bazı işlerin talep edildiğini, bunları da yaptıklarını ancak bedellerinin ödenmediğini, bu nedenle sözleşme kapsamındaki son hakediş raporlarının itirazî kayıt ile imzalandığını belirterek sözleşme dışı imalât bedellerinden kaynaklanan alacakları için fazlaya ilişkin haklarını saklı tutularak 10.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, yargılama sırasında talebini ıslah ederek 153.917,58 TL'ye çıkarmıştır.

Davalı savunmasında proje dışı yapıldığı belirtilen işlerin sözleşmenin eki olan inşaat teknik şartnamesinde yer aldığını, proje kapsamında yapılan işlerin yapılabilmesi için yapılması zorunlu işler nedeniyle basiretli tacir gibi hareket etmesi gereken davacının ayrıca istemde bulunamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, mahkemece bilirkişi raporu esas alınarak davanın 95.716,80 TL üzerinden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasında düzenlendiği ihtilâfsız olan sözleşmenin 8-2-1 maddesinde sözleşme ekleri sayılmış olup sayılan ekler arasında Yapım İşleri Genel Şartnamesi de bulunmaktadır. Bu şartname 6100 sayılı HMK'nın 193. maddesine göre delil sözleşmesi niteliğinde olup mahkemelerce görevi gereği kendiliğinden gözetilmesi gerekir. Anılan

Okundu.

şartnamenin 21. maddesinde götürü bedelli işlerde sözleşme kapsamında kalması halinde %10 fazla imalâtın sözleşme fiyatlarıyla yaptırılacağı hükmü bulunmaktadır. Bu nedenle sözleşme dışı imalâtlar yönünden inceleme yapılırken sözleşmenin ilgili hükümleri ile şartname hükümlerinin dikkate alınması zorunludur.

Yapılacak incelemede %10'u aşan imalâtın tespiti halinde ise bedelinin sözleşme ve işin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 526 ve devamı maddeleri gereğince iş sahibi yararına olması koşuluyla yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle belirlenmesi gerekir.

Sözleşmede ve eki belgelerde bulunmayıp proje değişikliği şartlarının gerçekleşmesi halinde idare tarafından talep edilen ihale dokümanı ve teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemleri ve gruplarının bedellerinin de şartnamenin 22. maddesinin 2. fıkrası belirlenerek yükleniciye ödenmesi gerekir.

Somut olayda davacı tarafından sözleşme dışı imalât yapıldığı iddia edildiğine göre bu iddianın sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekir.

Yukarıda açıklandığı gibi sözleşme dışı imalâtlar için hakedişlere itirazî kayıt konulmasına gerek olmadığından mahkemece yapılması gereken iş konusunda uzman yeni bir bilirkişi kurulu oluşturularak alınacak rapor ile öncelikle sözleşme kapsamında yapımı gereken imalâtların yapılıp yapılmadığının saptanması, bundan sonra %10 oranda fazla yapıldığı belirtilen imalâtların denetime açık bir şekilde belirlenip bedellerinin sözleşme fiyatlarıyla hesaplattırılması, %10 oranı aşan imalâtlar varsa bedellerinin yapıldığı yıl piyasa fiyatlarıyla bedellerinin hesaplattırılması,

sözleşmede ve eki belgelerde bulunmayıp proje değişikliği şartlarının gerçekleşmesi halinde idare tarafından talep edilen ihale dokümanı ve teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemleri ve gruplarının bedellerinin de şartnamenin 22. maddesinin 2. fıkrası belirlenerek varsa davacı alacağının hüküm altına alınması gerekirken şartname hükümleri tartışılmaksızın ve hangi imalâtın sözleşme dışı olduğu konusunda açıklama yapılmamış yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilmesi doğru olmamış, bozulması gerekmiştir.