Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2018/881 K.2018/2873

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki taraf vekillerince istenmiş ve temyiz dilekçelerinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava ve karşı 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu 355 ve devamı maddelerde düzenlenen eser sözleşmesinin türü olan dava kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, asıl dava asıl dava nama ifa, karşı dava tapu iptâli tescil el atmanın önlenmesi ve ecrimisil istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne, karşı davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davacı karşı davalı ile davalı karşı davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Asıl davada harca esas değer 8.500,00 TL gösterilmiş olup bunun 3.500,00 TL'si gecikme tazminatı, 5.000,00 TL'si ise yüklenicinin yükümlülüğünde olduğu halde ödenmek zorunda kalındığı belirtilen yapı denetim ücreti alacağına karşılık geldiği, oysa ki davacıların nama ifa talebinde de bulundukları ve mahkemece de eksik ve ayıplı işlerin giderilmesi için 22.223,00 TL, yapı kullanma izin belgesinin alımı için 333,71 TL yapı denetim borcu 21.814.67 TL, yüklenicinin SGK borcu 40.462,52 TL olmak üzere toplam 84.833,90 TL için nama ifa kararı verilmiş ancak değere bağlı niteliğine göre nispi harca tabi olan nama ifaya konu miktar yönünden eksik olan harç yatırılmadığı halde yargılamaya devam olunarak hükme varılmıştır.

Karşı davada ise tapu iptali tescil, el atmanın önlenmesi ve ecrimisil talep edilmiş olup harca esas değer olarak gösterilen 11.500,00 TL'nin 4.500,00 TL'sinin ecrimisil talebine karşılık geldiği, 5 ayrı bağımsız bölüme ilişkin tapu iptali tescil talebi ve yine bunlardan ikisi için ayrıca el atmanın önlenmesi talebi bulunduğu halde bunlar için gösterilen harca esas değerin 7.000,00 TL olduğu, oysa ki bu taşınmazların değerinin 06.01.2012 tarihli raporda toplam 265.000,00 TL olark gösterildiği,

el atmanın önlenmesi ve tapu iptâli tescil davalarının değere bağlı dava olması ve 1/2 mülkiyet için tapu iptâli istenen taşınmazın tamamı için el atmanın önlenmesi isteği bulunduğu da gözetildiğinde el atmanın önlenmesi ve tapu iptâli talepleri yönünden harca esas değer 265.000,00 TL olduğu halde bu miktar üzerinden eksik harç tamamlatılmaksızın karar verilmiştir.

Öte yandan davacı karşı davalılar "Gayrimenkul Alım-Satım Mukavelesi" başlıklı belgeye dayanmışlar ancak belge aslını sunmamışlardır. Bu belgenin varlığına karşı çıkıldığına göre belge aslının ibrazının sağlanması ve imzanın kabul edilmemesi halinde belge aslı üzerinde grafoloji incelemesi yaptırılması gerekir. Dayanılan belge aslının sunulmaması halinde mahkemece HMK 220. maddedeki işlemlerin tamamlanması gerekirken bu yöndeki işlemler yerine getirilmeksizin fotokopi belge üzerinde grafoloji incelemesi yaptırılarak sonuca gidilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre: Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15. md.). Değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir.

Tespitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz (16/3. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar ve ilâm harcının 1/4 ü peşin alınır (28. md.).

Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.).

Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde: Harçlar Kanunu'nun 30, 32. maddeleri gereğince davacılara ve karşı davacılara noksan harç tamamlamak üzere bir sonraki duruşmaya kadar süre verilerek, tamamlanması halinde yargılamaya devam edilmesi, ikmâl edilmemesi durumunda 30. maddenin son cümlesi uyarınca işlem yapılması, ayrıca "Gayrimenkul Alım-Satım Mukavelesi" başlıklı belgenin ibrazı için HMK 220. madde kapsamındaki işlemlerin yapılarak,

sonucuna göre belgenin sihhatının değerlendirilmesi gerekirken bu hususlar gözden kaçırılarak eksik harçla yargılamaya devam olunması ve fotokopi belge üzerinde yaptırılan rapor esas alınarak davanın sonuçlandırılması doğru olmamış, hükmün sair temyiz itirazları incelenmeksizin taraflar yararına bozulması uygun bulunmuştur.