Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2019/1755 K.2019/3388

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, mahkemece yapılan yargılama sonucu davanın kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine dair verilen hüküm, davalı ... tarafından temyiz olunmuştur.

Davacı iş sahibi, davalı yüklenici ile mal bedeli, nakliye ve montaj dahil 15.000,00 TL bedelli hazır mutfak dolabı satın alma sözleşmesi imzaladığını, satın alınan mutfağın ayıplı çıktığını, ayıpların firma tarafından yapılacağının söylenmesine rağmen yapılmadığını, 10.09.2013 tarihinde yükleniciye ihtarname çektiğini ancak ihtarnameye de cevap verilmediğini, belirterek ayıplı olarak yapılan malın geri alınmasını ve yükleniciye ödenen bedelin yasal faizi ile birlikte iadesini talep ederek 12.800,00 TL'lik dava açmıştır. Davalı tarafın dosyaya cevap dilekçesi vermemiş; Mahkemece dosya kapsamında aldırılan Bilirkişi Raporu dikkate alınarak, davacının talebi kısmen kabul edilerek 5.800,00 TL alacağın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Davanın... 4. Tüketici Mahkemesi’nde görüldüğü, görevsizlik kararı ile... 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne gönderilmiş olduğu, yargılamaya Asliye Hukuk Mahkemesi sıfatıyla devam edilerek davanın sonlandırılmış ancak harç tamamlatılmaksızın esas hakkında karar verilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre: Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispî esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15. md.). Değer tâyini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir.

Tespitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz (16/3. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). Harçlar Kanunu 28. maddeye göre (1) sayılı tarifede yazılı nispî karar ve ilam harcının 1/4'ü peşin alınır (28. md.).

Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilâm harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.).

Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK'nın 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Davacı taraf tüketici mahkemesine dava açtığı için tüketici sayılarak harç yatırılmamış, ancak asliye hukuk mahkemesinde harç muafiyeti söz konusu olmadığı halde harç ikmâl edilmeksizin yargılama sona erdirilmiştir. Davacı yan tarafından harç yatırılması zorunludur. Yatırılması gerekli peşin harçlar yatırılmaksızın davanın görülmesi mümkün değildir.

Harç kamu düzenine ilişkin olup mahkemece gözetilmesi gerektiği gibi temyiz nedeni olarak ileri sürülmese bile Yargıtay tarafından gözetilmesi gerekir. Bu durumda mahkemece harcın tamamlanması için davacı tarafa süre verilmeli, süresi içinde harç yatırılmaz ise dosya işlemden kaldırılmalı, harç eksikliği tamamlanır ise yargılamaya devam edilerek esastan inceleme yapılmalıdır.

Bu kurallara aykırı olarak harç alınmaksızın esastan inceleme yapılarak karar verilmesi doğru olmadığından, hükmün diğer yönleri incelenmeksizin bozma kararı vermek gerekmiştir.