Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E.2019/920 K.2019/1554

Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış, eksiklik nedeniyle mahalline iade edilen dosya ikmâl edilerek gelmiş olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

- KARAR -

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkin olup mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar, davalı tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacı davasında 10.11.2011 tarihli sözleşme ile ... İlköğretim Okulu'nun ikmâl inşaatının yapımını üstlendiklerini, işin tamamlanmasına rağmen 29.07.2011 tarihli imalât tespit tutanağında birçok işin eksik olarak tutanağa yansıtıldığını; bu nedenle kendilerine ödeme yapılmadığını, fazla yapılan imalâtların bedelinin de ödenmediğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiş, yargılama sırasında talebini ıslah ederek 231.816,76 TL'ye çıkarmıştır.

Davalı savunmasında davacı tarafça gerek yapım işleri genel şartnamesinde ve gerekse diğer ihale dokümanlarında, iddialarını ispatlayacak nitelikte dayanakların bulunmadığını; devlet kurumlarının işlemlerini sözlü anlaşma ile yerine getirmediğini, tüm işlemlerin yasal mevzuat çerçevesinde yazılı olarak yerine getirildiğini; davanın zaman aşımına uğradığını açıklayarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece bilirkişi raporu esas alınarak davanın kabulü ile 231.816,76 TL'nin, geçici kabul (hakediş) tarihinden itibaren işleyecek faizi ile tahsiline karar verilmiştir.

Davacı 10.11.2011 tarihli sözleşme ile ... İlköğretim Okulu'nun ikmâl inşaatının yapımını üstlenmiş olup sözleşmeyi ... İl Özel İdaresi imzalamış, Özel İdarenin 6360 sayılı Kanun ile ortadan kaldırılması nedeniyle tasfiyesi sonucu işin davalı idareye devrinin yapıldığı anlaşılmaktadır. Davacının talebi sözleşme kapsamında yaptığı halde bedeli ödenmeyen alacakları ile sözleşme kapsamı dışında kalan alacaklarının tahsili istemini ilişkindir. Ancak davacı gerek dava dilekçesinde gerekse ıslah dilekçesinde talep edilen miktarın ne kadarının ceza kesintisi nedeniyle ödenmeyen hak ediş,ne kadarının sözleşme kapsamı dışında kalan imalâtlar ile ilgili olduğunu açıklamamış olup mahkemece talebin açıklattırılarak sonucuna göre karar verilmesi

gerekirken talebin aynen kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

Taraflar arasında düzenlendiği ihtilâfsız olan sözleşmenin 8-2-1 maddesinde sözleşme ekleri sayılmış olup sayılan ekler arasında Yapım İşleri Genel Şartnamesi de bulunmaktadır. Bu şartname 6100 Sayılı HMK'nın 193. maddesine göre delil sözleşmesi niteliğinde olup mahkemelerce görevi gereği kendiliğinden gözetilmesi gerekir.

Yüklenicinin sözleşme kapsamında yaptığı imalâtlarla ilgili olarak talepte bulunabilmesi için yine sözleşme tarihinde yürürlükte olan söz konusu şartnamenin 40 ve 41. maddelerine göre hakediş raporunun "idareye verilen ... dilekçemde yazılı ihtirazi kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gerekir.

Sözleşme dışı imalâtlarla ilgili olarak ise anılan şartnamenin 21. maddesinde götürü bedelli işlerde sözleşme kapsamında kalması halinde %10 fazla imalâtın sözleşme fiyatlarıyla yaptırılacağı hükmü bulunmaktadır. Bu nedenle sözleşme dışı imalâtlar yönünden inceleme yapılırken sözleşmenin ilgili hükümleri ile şartname hükümlerinin dikkate alınması zorunludur.

Yapılacak incelemede %10'u aşan imalâtın tespiti halinde ise bedelinin sözleşme ve işin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı BK'nın 413 ve devamı maddeleri gereğince iş sahibi yararına olması koşuluyla yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle belirlenmesi gerekir.

Somut olayda mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda sözleşme eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri tartışılmaksızın davacı alacağı belirlendiğinden bu rapor esas alınarak davanın kabul edilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece yapılması gereken iş öncelikle davacının talebinin açıklattırılarak talebin ne kadarının hakediş alacağı ne kadarının sözleşme dışı imalâtlarla ilgili olduğunun belirlenmesi, bundan sonra konusunda uzman yeni bir bilirkişi kurulu oluşturularak, hakediş alacağı yönünden hakedişlere itirazların şartname kapsamında değerlendirilerek varsa hakedişlerden ödenmeyen alacaklarının tahsiline karar verilmesi,

sözleşme dışı imalâtlar yönünden yine şartname hükümlerine göre %10 kapsamında kalan imalâtların bedellerinin sözleşme fiyatlarıyla, fazla imalât varsa bunların bedellerinin yapıldığı yıl piyasa fiyatlarına göre hesaplattırılması ve hüküm altına alınacak alacağa dava tarihinden önce temerrüt gerçekleşmemiş olduğundan faize dava ve ıslah tarihi dikkate alınarak karar verilmesinden ibaret iken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmadığı gibi kabule göre de tavzih ile düzeltilmesinin mümkün olmamasına rağmen ve kısa karar ile gerekçeli karar ile çelişki yaratılmak suretiyle faiz başlangıcının gerekçeli kararda 05.09.2012 olarak tashih

edilmesi de doğru olmamış, bozulması gerekmiştir.