Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2006/2129 K.2006/3199

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 26, 27, 28, 29, 30 parsel sayılı 745.800, 400000, 1124000, 756000, 1088750 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar tapu kaydı, vergi kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... ve müşterekleri adına tespit edilmiştir. İtirazı Kadastro Komisyonunda reddedilen davacı Hazine, taşınmazlara uygulanan tapu ve vergi kayıtlarının gayri sabit hudutlu olup kayıt miktar fazlasının Hazine adına tescili gerektiği iddiasına dayanarak dava açmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulü ile çekişme konusu 26, 27, 30 parsellerin tümü ile 28 parselin teknik bilirkişi rapor ve krokisinde (A) ile gösterilen bölümü, 29 parselin (E) ve (C) ile gösterilen kısımlarının tespit malikleri adına hisseleri oranında tesciline, 28 ve 29 parselin geriye kalan kısımlarının davacı Hazine adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece çekişmeli ve temyize konu taşınmazların tarım arazisi niteliğinde bulunduğu, kamu yararına tahsis edilen Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya yasalar gereğince Devlete intikal eden yerlerle ilgilerinin olmadığı, tesbite esas olan tapu kaydı dağ, vergi kayıtları kıraç okumakla beraber eylemli durumda taşınmazın dağ ve kıraç hudutlu olmaması nedeniyle sabit hudutlu olduğu gerekçe gösterilmek suretiyle Hazinenin davasının kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hükme yeterli olmadığı gibi değerlendirmede dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Davaya konu 26, 27, 28, 29 ve 30 numaralı parseller Mayıs 290 tarih 203 ila 208 numaralı tapudan gelme T.Evvel 1324 tarih, 26 numaralı tapu kaydıyla 938 tahrir yıllı 1, 2, 3 ve 4 tahrir numaralı vergi kaydı ve zilyetliğe dayanılarak davalılar adına tesbit edilmiştir.

Davacı Hazine, tesbite esas olan tapu ve vergi kayıtların dağ ve kıraç hudutlu olup, bu hudutların genişletilmeye müsait bulunduğunu ve kayıt miktar fazlası üzerinde zilyetlikle mülk edinme şartlarının gerçekleşmediğini ileri sürerek dava açmıştır.

Mahkemece tesbite esas olan tapu ve vergi kayıtları tüm tedavülleriyle birlikte getirtildiği halde mahalline yeterli şekilde uygulanıp kapsamı belirlenmemiş, kayıtlarda yazılı hudutlar teknik bilirkişiye haritasında işaretlettirilip keşfi izleme olanağı sağlanmamış, eylemli durumda 31, 32 ve 33 numaralı parsellerle bir bütün olan taşınmazları kenardan çevreleyen parsellerin onaylı tutanak suretiyle dayanakları getirtilmediği için uygulamada bu kayıtlardan yararlanılmamış, taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu,

kimden nasıl intikal ettiği ve kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı araştırılmadan hüküm kurulmuştur. Bu tür eksik ve yetersiz soruşturmaya dayanılarak karar verilemez. Doğru sonuca varılabilmesi için. 26 ila 33 numaralı parselleri kenardan çevreleyen ve komşu ..., ..., ..., ... ve ...

Köyü hudutları içerisinde tesbit gören tüm taşınmazların onaylı tutanak suretleriyle dayanağı olan belgeler getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişi, taraf tanıkları, uzman ve teknik bilirkişiler huzuruyla keşif icra edilmelidir.

Taşınmazların başında icra edilecek keşif sırasında tesbite esas olan T.Evvel 1314 tarih 26 numaralı tapu kaydı ile Mayıs 290 tarih, 203 ila 208 numaralı tapu kaydı ve tedavülleri 938 tahrir yıllı 1, 2, 3 ve 4 tahrir numaralı vergi kayıtları ayrı ayrı okunup kayıtlarda yazılı hudutlar yerel bilirkişilere zeminde tek tek göstertilmeli, kayıtlarda yazılı Dağ, ..., ..., ..., ..., ..., ... ve Yol hudutları teknik bilirkişiye haritasında işaretlettirilmeli,

yerel bilirkişiler tarafından zeminde gösterilemeyen hudutların tesbiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı ve bu suretle kayıtların kapsamı duraksamaya yer vermeyecek şekilde tesbit edilmelidir.

Arazi başında dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, köy hudutlarında mer’a, otlak, yaylak, harman yeri gibi umuma ait arazi bölümünün bulunup bulunmadığı, uygulanan kayıtlarda yazılı hudutların ne gibi özellik arzettikleri, özellikle yol hudutlarının ayırıcı unsur olup olmadığı, taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, kullanmanın ekonomik amaca uygun olup olmadığı,

kayıtların intikalleri sırasında meydana getirilen miktar ve hudut değişikliklerinin geçerli yasal bir nedene dayanıp dayanmadığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, bilirkişi ve tanık sözleri taşınmazlara komşu olup, civar köylerin çalışma alanında tesbit gören parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli, beraberde götürülecek teknik bilirkişiye uygulanan tüm kayıtların ayrı ayrı kapsamlarını belirtir kayıtlarda yazılı hudutların niteliklerini gösterir ve keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmeli,

uzman ziraat mühendisi veya mühendisler kurulundan taşınmazların niteliğini belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, yargılama sırasında toplanan delillerin tutanakların edinme sebebi sütunundaki beyanlara aykırı düşmesi halinde tesbit bilirkişileri tanık sıfatıyla ve gerekirse yüzleştirme yapılmak suretiyle dinlenilip aykırılığın giderilmesine çalışılmalı, davalı tarafça dayanılan tüm tapu ve vergi kayıtlarının başka parsellere revizyon görüp görmediği,

görmüşse hangi parsellere revizyon gördüğü araştırılıp bu parsellerin onaylı tutanak suretleri celbedilmeli, değerlendirme yapılırken tapu ve vergi kayıtlarının taşınmazları kapsaması durumunda miktarı fazla olana itibar edileceği, kayıtlarda yazılı dağ ve kıraç hudutlarının gayrisabit hudutlar olup, bu hudutları ihtiva eden kayıtların sabit hudut nitelikli kabul edilemeyeceği nazara alınmalı, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.