Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2009/2671 K.2009/4189

Taraflar arasında kadastro tesbitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle.

"Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çekişmeli taşınmazın mera niteliğinde olup olmadığı, mera değil ise davacı yararına zilyetlikle edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin olduğu belirtilerek komşu tüm parsellerin tutanak örnekleri ile dayanağı olan belgeler getirtilip dosya ikmal edildikten sonra komşu köyden seçilecek yerel bilirkişiler, aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları ve uzman ziraat mühendisleri huzuru ile keşif icra edilmesi, keşifte davacı dayanağı tapu kaydının uygulanması suretiyle kapsamının belirlenmesi, dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından, taşınmazın kime ait olduğu,

kimden intikal ettiği, kimin ne kadar süre ve ne suretle kullandığı, üzerindeki evin inşasından önce kullanılıp kullanılmadığı, öncesinin mera olup olmadığı hususunda maddi olaylara dayalı bilgi alınması, uzman ziraat mühendisleri kurulundan arazinin niteliğini belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması, yargılama sırasında toplanan delillerin tutanağın edinme sebebi sütunundaki beyanlara aykırı düşmesi halinde tesbit bilirkişilerinin tanık sıfatıyla ve gerekirse yüzleştirme yapılmak suretiyle dinlenip aykırılığın giderilmesine çalışılması,

bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulması" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine ve çekişmeli 144 ada 15 sayılı parselin mera olarak sınırlandırılmasına ve özel defterine kaydedilmesine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece çekişmeli taşınmazın mera niteliğinde olduğu kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm için yeterli bulunmamaktadır. Bozma ilamına uyulduğu halde bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma ilamına uyulmakla, gereklerinin yerine getirilmesi konusunda lehine bozma yapılan taraf yönünden usuli kazanılmış hak; mahkeme yönünden ise zorunluluk doğmaktadır.

O halde, doğru sonuca varılabilmesi için, çekişmeli taşınmazın bulunduğu ... Köyünde tahsisli mera bulunup bulunmadığı ilgili mercilerden sorularak mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişilerle; aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları ve 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu huzuruyla keşif icra edilmelidir.

Keşif sırasında komşu 144 ada 14 sayılı parsele revizyon görmüş bulunan tapu kaydının, sınırları itibariyle çekişmeli taşınmazı da kapsayıp kapsamadığı belirlenmeli; bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın öncesinin ne olduğu, hangi tarihten beri ve ne şekilde kim veya kimler tarafından kullanıldığı, kullanmanın ekonomik amacına uygun olup olmadığı, zilyetliğin nasıl intikal ettiği, taşınmazın öncesinde mera olup olmadığı, 150 ada 24 sayılı mera parseli ile aradaki yolun kadim yol niteliğinde olup olmadığı gibi hususlar tek tek sorulup saptanmalı; beyanlar arasında doğabilecek çelişkiler giderilmeli;

tespite aykırı sonuçlara ulaşılması halinde tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenmek suretiyle aykırılığın giderilmesine çalışılmalıdır.

Keşfe katılacak 3 kişilik uzman ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın niteliğinin, tarım arazisi mi yoksa mera mı olduğunu bildirir biçimde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; bu raporun önceki uzman bilirkişi raporları ile çelişmesi halinde nedeni üzerinde durulup giderilmesine çalışılmalı; uzman fen bilirkişisine uygulanan kayıtların kapsamını belirtir ve keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmeli; belirtilen şekilde yapılacak araştırma ve inceleme sonucunda toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.