Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2010/8074 K.2010/6576

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 264 ada 1 parsel sayılı 60.133,88 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu olması nedeniyle malik hanesi açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir. Davacı Hazine tarafından davalılar aleyhine Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tesçil davasına, ... satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak katılmıştır.

Davaya konu olan parsel hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle dava Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır.

Kadastro Mahkemesinde çekişmeli parsel tutanağı ile dava dosyası birleştirilerek yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne ve çekişmeli parselin fen bilirkişisi raporunda (A) harfi ile gösterilen bölümünün müdahil ... adına tesçiline, geriye kalan bölümünün davacı Hazine adına tesçiline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili ve müdahil vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-) Mahkemece, çekişmeli parselin tarım arazisi niteliğinde olduğu, müdahil taraf yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14. maddesinde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yolu ile mülk edinme koşullarının oluştuğu kabul edilerek belgesizden edinilen taşınmazlar için belirlenen limitin aşılması nedeniyle taşınmazın fen bilirkişisi raporunda (B) harfi ile gösterilen bölümünün Hazine adına tesçiline karar verildiğine göre, dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre müdahil ... vekilinin fen bilirkişisi raporunda (B) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümüne yönelik yerinde olmayan tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,

2-) Davacı Hazine vekilinin çekişmeli taşınmazın fen bilirkişisi raporunda (A) harfi ile gösterilen bölümüne ilişkin temyiz itirazlarına gelince; Mahkemece, çekişmeli parselin tarım arazisi olduğu, müdahil taraf yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 14. maddesinde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yolu ile kazanma koşullarının oluştuğu kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama yeterli değildir. Dava konusu taşınmazın güneyi mera parseli ile çevrili olduğu halde usule uygun mera araştırması yapılmamıştır. Her ne kadar keşif sonucu düzenlenen uzman ziraatçi bilirkişi raporunda çekişmeli taşınmazın "mera olmadığı" belirtilmiş ise de,

zirai bilirkişi raporu hüküme yeterli olmadığı gibi, taşınmaz üzerinde tarımsal faaliyetin ne şekilde sürdürüldüğü de araştırılmadan soyut nitelikteki yerel bilirkişiler ve tespit bilirkişisi ve davacı tanığı beyanlarına itibar edilerek hüküm kurulmuştur. Eylemli durumda çekişmeli taşınmazın etrafını saran mera parselinin kadim veya tahsisli mera olup olmadığı üzerinde durulmamış, tespit bilirkişilerinin tamamı tanık olarak dinlenmemiştir.

Sağlıklı sonuca varılabilmesi için, çekişmeli taşınmaza komşu parsellerin onaylı tutanak suretleriyle dayanağı olan belgeler getirtilip dosya tamamlandıktan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu, aynı yönteme göre tespit edilecek taraf ve zilyetlik tanıkları ile önceki keşiflerde dinlenen mahalli bilirkişi, tespit bilirkişileri, taraf tanıkları ve 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu katılımı ile keşif yapılmalıdır.

Keşif sırasında dinlenecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, taşınmazın öncesinin mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı, taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar ve ihyaya konu edilip edilmediği, imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği, etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, 3 kişilik uzman ziraat mühendisleri kurulundan;

çekişmeli taşınmazın toprak yapısı ile komşu taşınmazların toprak yapısının karşılaştırılması suretiyle taşınmazın toprak yapısı ve niteliğini belirtir, komşu mera parseli ile arada ayırıcı doğal ya da yapay unsur bulunup bulunmadığı konusunda ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır.

Yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli, alınan beyanlar ile önceki keşiflerde dinlenen mahalli bilirkişi ve tespit bilirkişilerinin beyanları arasında çelişki ortaya çıktığı takdirde giderilmeye çalışılmalıdır. Keşifte taşınmazın tüm sınırlarını ve çevresini gösterecek şekilde fotoğrafları çekilmeli, fotoğraflar üzerinde parsel sınırları işaretlenmelidir.

Çekişmeli taşınmazın mera olduğu sonucuna varıldığı takdirde meralar üzerinde sürdürülen zilyetliğin hukuken değer taşımayacağı gözetilmeli, fenni bilirkişiye keşfi takibe imkan verir ve denetime elverişli kroki ve ayrıntılı rapor düzenlettirilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.