Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2010/8310 K.2010/7681

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle.

"Tarafların iddia ve savunmaları ile ilgili tüm delilleri sorulup celbedildikten sonra çekişme konusu 106 ve 112 parseller ile 116 parselin (A4) ile gösterilen bölümü üzerinde yeniden keşif yapılarak, taşınmazların ne zamandan beri ne suretle, kim tarafından kullanıldıklarının kesin olarak saptanması, yerel bilirkişi ve tanık beyanları arasında çelişki var ise yüzleştirme yapılarak bu aykırılığın giderilmesine çalışılması, taşınmazların nitelik ve tasarruf durumlarının saptanması için 3 kişilik zirai bilirkişi kurulundan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması, fen bilirkişisine keşfi takibe imkan verir rapor ve kroki düzenlettirilmesi,

bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine, çekişmeli 106 ve 112 parsel sayılı taşınmazlar ile 116 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişi krokisinde sarı renkle boyalı (116/A) olarak gösterilen bölümünün tespit gibi davalılar adına tescillerine karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili ile davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazların tarım arazisi niteliğinde oldukları ve davalılar lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluştuğu kabul edilmek sureti ile hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm için yeterli bulunmamaktadır.

Mahkemece, bozma öncesi ve sonrası yerel bilirkişi beyanları ve zirai bilirkişi raporları arasındaki çelişkiler giderilmemiş, zilyetliğin ne kadar süre terkedildiği konusunda yeterli inceleme yapılmamış, uzun süredir toprak işlemesi yapılmayan taşınmazlarda zilyetliğin ne şekilde iktisaba elverişli olarak sürdürüldüğü açıklığa kavuşturulmamış, çekişmeli 106 parselin kadastro tespitindeki miktarı ile fen bilirkişi raporunda belirtilen miktarı arasındaki çelişki giderilmemiştir.

Böylesine eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulamaz. Doğru sonuca varılabilmesi için öncelikle tüm komşu parsellerin onaylı tutanak suretleri ile dayanağı olan belgeler ile en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğrafları getirtilip dosya tamamlandıktan sonra, taşınmaz başında yeniden yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, tespit bilirkişileri ve üç kişiden oluşacak ziraatçı bilirkişi kurulu katılımı ile keşif yapılmalıdır.

Keşifte yerel bilirkişiler, tespit bilirkişileri ve taraf tanıklarından dava konusu taşınmazların öncesinin ne olduğu, nitelikleri, intikalleri, tasarrufları, zilyetliğin ne kadar zamandır terkedildiği, uzun süredir toprak işlemesi yapılmayan taşınmazlarda zilyetliğin ne şekilde iktisaba elverişli olarak sürdürüldüğü hususunda somut kanıtlara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, önceki keşfe aykırı sonuca ulaşılması halinde hazır bulundurulacak önceki keşifte dinlenilmiş yerel bilirkişiler dinlenilmek suretiyle aykırılıklarının giderilmesine çalışılmalı,

zilyetliğin başlangıcı ve sürdürülüşü konusundaki beyanları denetlemek açısından en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarından yararlanılarak taşınmazların ne olarak gösterildiği üzerinde durulmalı, zilyetlikle birleşmeyen vergi kaydına değer verilemeyeceği göz önünde tutulmalı, teknik bilirkişiye uygulanan keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmeli, taşınmazların nitelikleri konusunda mahkemece komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde yapılacak gözlem keşif tutanağına geçirilmeli, çekişmeli taşınmazların nitelikleri değerlendirilirken komşu parsellerin nitelikleri üzerinde durulması gerektiği düşünülmeli,

keşfe katılacak ziraatçı bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların tarımsal niteliklerini bildirir ve zilyetlikle edinilebilecek yerlerden olup olmadıklarını açıklar, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir, önceki keşifler sonrası düzenlenmiş ziraatçı bilirkişi raporlarına göre doğabilecek çelişkileri irdeler şekilde ayrıntılı ve çekişmeli taşınmazların değişik yönlerden çekilecek fotoğrafları ile desteklenmiş rapor alınmalıdır.