Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2011/5595 K.2012/1994

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "çekişmeli taşınmazların niteliği ile ilgili olarak yöntemince mera araştırması yapılması, zilyetliğin sürdürülüş biçimi ve süresinin araştırılması, uygulamada komşu taşınmazların tutanakları ile dayanağı belgelerden yararlanılması" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda çekişmeli 859, 926, 1009 ve 1020 parsel sayılı taşınmazlar yönünden davanın feragat nedeniyle reddine, çekişmeli 859, 926, 1009 ve 1020 parsel sayılı taşınmazların tespit gibi tescillerine, çekişmeli 851, 853, 855, 889, 930 ve 1029 parsel sayılı taşınmazlara yönelik davanın reddine ve çekişmeli 851, 853, 855, 889, 930 ve 1029 parsel sayılı taşınmazların tespit gibi tescillerine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

1- Davacının 1029 parsel sayılı taşınmaza yönelik temyiz incelemesinde; dosya içeriğine, mahkemece hükmüne uyulan bozma kararında açıklandığı gibi işlem yapılıp sonucuna göre hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan 1029 parsel sayılı taşınmaza yönelik hükmün ONANMASINA,

2- Davacının 859, 926, 1009 ve 1020 parsellere yönelik temyizine gelince; dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere göre, davacının 859, 926, 1009 ve 1020 parsel sayılı taşınmazlara yönelik sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak, çekişmeli taşınmazların tesciline karar verilmesi isabetsiz olup bozma nedeni ise de; bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılama yapmayı gerektirmediğinden kararın hüküm fıkrasının 4. satırındaki "tapuya tesciline" ibaresinin çıkartılarak yerine "mera olarak sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına" ibaresinin yazılmak suretiyle ve 859, 926, 1009 ve 1020 parsel sayılı taşınmazlara yönelik hükmün düzeltilmiş bu şekli ile ONANMASINA,

3- Davacının 1014 parsel sayılı taşınmaza yönelik temyizine gelince; davacı çekişmeli 1014 parsel sayılı taşınmaz yönünden de kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır. Mahkemece, çekişmeli 1014 parsel sayılı taşınmaz dava konusu edildiği halde bu taşınmaz yönünden olumlu ya da olumsuz bir hüküm kurulmaması isabetsiz olup, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle 1014 parsel sayılı taşınmazla ilgili hükmün BOZULMASINA,

4- Davacının 851, 853, 855, 889 ve 930 parsel sayılı taşınmazlarla ilgili temyizine gelince. Mahkemece, çekişmeli taşınmazların öncesinin mera olduğu kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır. Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulduğuna göre, bozma ilamında işaret edilen hususların eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Bozma ilamına uyulmakla, taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur.

Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin yerine getirilmesi zorunludur. Hükmüne uyulan bozma ilamında "çekişmeli taşınmazlarla ilgili yöntemince mera araştırması yapılması ve zilyetlik hususunun araştırılması" gereklerine işaret edilmesine rağmen, hükmüne uyulan bozma ilamının gerekleri yerine getirilmemiştir.

Mahkemece, taşınmazın niteliği ile ilgili olarak usulüne uygun mera araştırması yapılmamış, bir kısım taşınmazın sınırında dere olmasına rağmen taşınmazın niteliği ile ilgili olarak 3 kişilik jeolog ve ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmamış, çekişmeli taşınmazların her yönünden tüm özelliklerini gösterir fotoğrafları çektirilmemiş, zilyetliğin sürdürülüş biçimi ve süresi yöntemince araştırılmamıştır.

Sağlıklı sonuca varılabilmesi için, çekişmeli taşınmazlara komşu parsellerin onaylı tutanak suretleriyle dayanağı olan belgeler getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişilerle; aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları ve 3 kişilik jeolog ve ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulu huzuruyla keşif icra edilmelidir.

Keşif sırasında; bilirkişi ve tanıklardan taşınmazların ilk maliki, intikali ve tasarrufu hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, taşınmazların öncesinin mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı, taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar ve ihyaya konu edilip edilmediği, imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği,

etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, meraya sınır olan çekişmeli taşınmazlarla ilgili komisyon kararında vergi kayıt miktar fazlası olduklarının belirtilmesi nedeniyle, komisyon kararında sözü edilen vergi kayıtları getirtilerek kapsamları yöntemine uygun şekilde belirlenmeli, çekişmeli taşınmazların sınırlarında bulanan mera parselleri ile aralarında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı araştırılmalı, zilyetliğe dair alınan bilirkişi ve tanık beyanları ile zirai bilirkişi raporu arasındaki çelişki üzerinde durulmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı,

bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, yargılama boyunca dinlenen bilirkişi ve tanık beyanları arasındaki çelişki yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı, 3 kişilik uzman ziraat mühendisi ve jeolog bilirkişiden oluşan bilirkişi kurulundan, taşınmazların dere yatağı olup olmadığı ya da dereden kazanılıp kazanılmadığı hususları da dahil olmak üzere ile çekişmeli taşınmazların niteliğiyle ilgili ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, çekişmeli taşınmazların her yönünden tüm özelliklerini gösterir fotoğrafları çektirilmeli,