Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2011/7371 K.2012/4664

Taraflar arasında kadastro tespitinden doğan dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında 135 ada 2 parsel sayılı 21438,02 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle ... oğlu ... adına tespit edilmiştir. Davacı ... temsilcisi, çekişmeli taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu iddiası ile dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne ve çekişmeli parselin 02.04.2010 havale tarihli bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 755,64 m2 bölümünün davacı ... adına, çekişmeli 135 ada 2 parsel sayılı taşınmazın ise yüzölçümü 20.682,38 m2 olarak düzeltilerek veraset ilamındaki payları oranında ... mirasçıları adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Çekişmeli taşınmaz eylemli olarak aynı ada 3 parsel sayılı ham toprak parseline sınır bulunmakla birlikte, davacı tanıkları bu taşınmaz yönünü mera olarak nitelemişlerdir.

Aynı şekilde, dava dosyası içinde bulunan, açılmamış sayılmasına karar verilen Asliye Hukuk mahkemesi'nin 2003/8 Esas sayılı dosyası içinde bulunan idari tahkikat tutanağında dinlenen tanıklar ile özellikle ...'nün kardeşi olduğu bildirilen ..., idari tahkikata konu beton dökülen bölümün meradan açıldığını bildirmişlerdir.

Uzman fen bilirkişi raporunda açıklık olmamakla birlikte beton dökülen bölümünün çekişmeli taşınmazın (B) ve (A) ile gösterilen bölümlerini çevreleyebileceği anlaşılmaktadır.

Mahkemece; çekişmeli taşınmazın temyize konu olan bölümünün tarım arazisi niteliğinde olup davalı taraf yararına edinme koşullarının oluştuğu gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de kadastro tespiti ham toprak olarak yapılan komşu aynı ada 3 parsel sayılı taşınmazın eylemli olarak veya öncesinde mera olup olmadığının araştırılması,

çekişmeli taşınmaza güney ve kuzeyindeki yollardan sonra komşu olan taşınmazlara ait tutanak örnekleri ve varsa kadastro tespitlerinin dayanakları kayıtları da getirtilerek uygulamada yararlanılmaması Hazine tanığı ...'nin beyan ettiği gibi meranın 136 ada 5 parsel sayılı taşınmaz olup olmadığının da araştırılmaması nedeniyle yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca doğru sonuca ulaşılabilmesi için çekişmeli taşınmazı, komşu yollarını kuzey ve güneyinde kalan taşınmazlarla birlikte gösterilen geniş sınırlı pafta örneği ile bu yönlerde bulunan taşınmazlara ait onaylı kadastro tutanağı örnekleri ile varsa kadastro tespitlerinin dayanaklarını oluşturan kayıtları tesislerinden itibaren tüm tedavülleri ile dosya içine getirtildikten sonra mera araştırması yapılacak olması nedeniyle komşu köylerde oturan,

davada yararı bulunmayan elverdiğince yaşlı kişiler arasından seçilecek yerel bilirkişiler ile tarafların aynı şekilde bildirecekleri tanıklar ve üç kişiden oluşacak ziraatçı bilirkişi kurulu ile fen bilirkişisi de keşifte hazır bulundurulmak suretiyle mahallinde yeniden keşif ve uygulama yapılmalıdır.

Bundan sonra, keşifte yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından çekişmeli taşınmazın ve komşu taşınmazların öncesinin ne olduğu, mera olup olmadığı, çekişmeli taşınmazın kim tarafından hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, zilyetliğin kimden kime ve ne zaman geçtiği, çekişmeli taşınmazın bitişik aynı ada 3 parsel sayılı taşınmazdan nasıl ayrıldığı, arada yapay ya da doğal sabit sınır bulunup bulunmadığı, ve değişip değişmediği;

çekişmeli taşınmazın sınırlarında bulunan yolların kadim ve sabit olup olmadıkları, kadim ve sabit yollar değilse ve bu yolların devamında mera parselleri varsa, çekişmeli taşınmazın bu taşınmazlardan nasıl ayrıldığı ve öncesinin mera olup olmadığı gibi hususlar tek tek ve olaylara dayalı olarak sorulup saptanmaya çalışılmalıdır.

Yerel bilirkişi ve tanık sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeye çalışılmalı yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri, komşu taşınmazların kadastro tutanak örnekleri ve dayanaklarını oluşturan kayıtlarla denetlenmelidir.

Tespit tutanağının edinme sebebinde bildirilen olaylara aykırı sonuçlara ulaşılması halinde, keşifte hazır bulundurulacak tüm tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenerek aykırılıkların giderilmesine çalışılmalıdır.

Keşifte hazır bulundurulacak ziraatçı bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın tarımsal niteliğini bildiren, çekişmeli taşınmazın kültür arazisi mi yoksa mera veya devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden mi olduğunu açıklayan, eğim, toprak yapısı ve bitki deseni yönlerinden komşu taşınmazlardan nasıl ayrıldığını, öncesinin mera olup olmadığını irdeyen, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı değerlendirmeyi içeren, çekişmeli taşınmaz ile komşu taşınmazlar arasında doğal ya da yapay sabit sınır bulunup bulunmadığını açıklayan;

çekişmeli taşınmazın değişik yön ve bölümlerinden çekilecek fotoğrafları ile desteklenen ayrıntılı rapor alınmalıdır. Keşfe katılacak uzman fen bilirkişisinden, yapılacak keşif ve uygulamaları izleyip denetlemeye olanak veren, yerel bilirkişi ve tanıklarca gösterilen sınırların işaretlendiği, çekişmeli taşınmazın komşu taşınmazları ile durumunu gösteren, yan kesit krokisi eklenmiş, ziraatçı bilirkişi kurulu raporu ile irtibatlı ayrıntılı rapor alınmalıdır.