Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/11068 K.2013/11035

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı ..., .... Köyü çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tescil harici bırakılan taşınmaz hakkında, imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak adına tescil istemiyle dava açmıştır. Yargılama sırasında Hazine, çekişmeli taşınmaz bölümünün TMK'nın 713. maddesi uyarınca Hazine adına tescili isteminde bulunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, hükme dayanak yapılan fen bilirkişisi raporunda (A) harfiyle gösterilen 28.067,00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz bölümünün davacı ... adına tapuya tesciline, (B) ve (C) harfleriyle gösterilen bölümler yönünden ise davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davacı taraf lehine hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda (A) harfiyle gösterilen taşınmaz bölümü yönünden imar-ihya ve zilyetlikle edinme koşullarının gerçekleştiği, (B ve C) harfleriyle gösterilen bölümler yönünden ise imar-ihya edilmedikleri, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden oldukları kabul edilmek suretiyle yazılı olduğu şekilde karar verilmiş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm kurmak için yeterli bulunmamaktadır.

Davacı, imar-ihya ve hak kazandırıcı zamanaşımı nedeniyle tescil isteminde bulunmuştur. Bu nedenlere dayalı olarak bir yer edinilebilmesi için 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddesinde belirtilen koşullar altında tasarruf edilmesi, il, ilçe ve kasaba imar planı kapsamında kalmaması veya imar planı içine alındığı (onaylandığı) tarihe kadar kazanma koşullarının tamamlanmış olması gerekmektedir.

Dava konusu taşınmaz bölümleri Antalya-Konyaaltı ilçesi idari sınırları içerisinde kalmakta olup, bulunduğu yerde imar planının ne zaman yapılıp onaylandığı, taşınmazın öncesinin ne olduğu, imar-ihya suretiyle elde edilip edilmediği, imar-ihya suretiyle elde edilmiş ise dava tarihine kadar (imar planında kalıyor ise imar planının onay tarihine kadar) imar-ihyanın tamamlanıp 20 yıl süre ile tarımsal amaçlı olarak zilyet edilip edilmediği konularında araştırma yapılmamış, hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda (A) harfiyle gösterilen taşınmaz bölümünün imar-ihya edildiği ve tarım arazisi olduğu,

(B ve C) harfleriyle gösterilen bölümlerin ise imar-ihya edilmediği ve taşlık-kayalık niteliğinde olduğu bilirkişi raporlarında belirtilmiş ise de çekişmeli taşınmaz bölümlerinin önceki niteliklerinin devletin hüküm ve tasarrufu altındaki (taşlık, kayalık, ham toprak vb.) yerlerden mi yoksa kadim tarım arazisi mi olduğu hususlarındaki yetersiz ziraatçi ve jeolog bilirkişi raporu ile hüküm kurulmuş, çekişmeli taşınmazın sınırlarını da açıkça gösterir şekilde fotoğrafları da çektirilmemiş, imar ve ihya olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği veya hangi tarihte gerçekleştiği hususlarından hava fotoğraflarından yararlanılmaksızın eksik araştırma,

inceleme ve uygulama sonucu karar verilmiştir. Sağlıklı sonuca ulaşabilmek için mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, üç ziraat mühendisi ve fen bilirkişisinden oluşacak bilirkişi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Taşınmaz başında yapılacak keşif sırasında, dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, imar ve ihyaya konu edilip edilmediği, imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, ziraatçi bilirkişi kurulundan bu hususta ve taşınmazın hali hazırdaki niteliğini, konumunu, bitki örtüsü, kullanım durumunu belirtir biçimde ayrıntılı ve fotoğraflı rapor alınmalı,

çekişmeli taşınmazın imar planı kapsamında ise hangi tarihte imar planına alındığı araştırılmalı, imar-ihyanın tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar (imar planında kalıyor ise imar planının onaylandığı tarihe kadar) tarımsal amaçlı olarak 20 yıllık kazandırıcı zamanaşımı süresinin dolup dolmadığının belirlenmesi için sonuncusu yörede yapılan tespit tarihine (1984) en yakın olmak üzere, dava tarihinden (imar planında kalıyor ise imar planın onaylandığı tarihten) geriye doğru 20-25 yıl öncesine (1985-1990) ait birbirine yakın tarihli en az iki adet stereskopik hava fotoğrafları getirtilerek,

jeodezi ya da fotogrametri uzmanı bilirkişiler tarafından büroda yapılacak incelemede, standart topografik fotogrametri yöntemi ile düzenlenen kadastro haritaları, özellikle ön bindirmeli çekilen ve birbirini izleyen streoskopik çift hava fotoğrafları streoskop aletiyle ve üç boyutlu olarak gözlemlemek suretiyle taşınmazın, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihya edilmiş ise imar-ihyanın tamamlandığı tarihi ve tarımsal amaçlı zilyetliğe başlanıldığı tarihi belirtecek şekilde düzenlenecek rapor dosyasına konulmalı, fen bilirkişisine taşınmazın belirlenecek durumu ile ilgili olarak,