Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/11947 K.2013/13515

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "taşınmazın kadim mera olup olmadığı hususunun yöntemince araştırılması, davacılardan ...'in dayandığı ...

291 tarih V.16 daimi 8 nolu tapu kaydının yöntemince uygulanması, davacı ile kayıt malikleri arasındaki bağlantısının araştırılması, davacı dayanakları 1936 tarih 289 ila 318, 1090 ve 1091 tahrir nolu vergi kayıtlarının uygulanması, bilirkişi ve tanıklardan da davacıların taşınmazın hangi bölümlerini, hangi tarihten beri zilyet ettiklerinin sorulması, vergi kayıtlarının güney sınırında okunan "suğla" deyiminin yörede neyi ifade ettiği ve hangi taşınmazların kastedildiğinin araştırılması,

doğudaki 2960 nolu parsel ile batıdaki "sığır" yolundan sonra gelen komşu parsellerin kadastro tutanakları ve dayanaklarının getirtilip taşınmaz yönünü ne şekilde sınır okuduklarına bakılması, her bir davacının taşınmaz içerisinde dava konusu ettikleri yerlerin konum ve miktarlarını gösterir geniş kapsamlı raporlu kroki düzenlettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda bir kısım davacıların davasının kabulü ile; ... İlçesi ...

Köyü 2959 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptaline, fen bilirkişisi ... tarafından ibraz edilen 11.01.2013 tarihli rapor ve krokide 1 numara ile gösterilen 5655.13 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 2 numara ile gösterilen 3938.22 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 3 numara ile gösterilen 2889.82 m2'lik yerin davacılardan ... adına, 5 numara ile gösterilen 3850.63 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 7 numara ile gösterilen 25350.23 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 8 numara ile gösterilen 7792,32 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına,

9 numara ile gösterilen 30655,15 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 10 numara ile gösterilen 11454.69 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 11 numara ile gösterilen 7678.02 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 12 numara ile gösterilen 17106.35 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 13 numara ile gösterilen 3746.26 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 14 numara ile gösterilen 3795.75 m2'lik yerin davacılardan ... kızı ... ... adına, 15 numara ile gösterilen 7576.54. m2'lik yerin davacılardan ...oğlu ... adına, 16 numara ile gösterilen 7525.54 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına,

17 numara ile gösterilen 10933.52 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 18 numara ile gösterilen 22718.90 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 19 numara ile gösterilen 3702.74 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 20 numara ile gösterilen 5677.84 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 21 numara ile gösterilen 3825.49 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 22 numara ile gösterilen 22352.10 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 23 numara ile gösterilen 7371.43 m2'lik yerin davacılardan ...oğlu ... adına, 24 numara ile gösterilen 12988.35 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına,

25 numara ile gösterilen 7527.42 m2'lik yerin davacılardan ...oğlu ... adına, 26 numara ile gösterilen 3682.18 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 27 numara ile gösterilen 12879.52 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 28 numara ile gösterilen 10915.27 m2'lik yerin davacılardan Adı...oğlu ... adına, 29 numara ile gösterilen 16523.68 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 30 numara ile gösterilen 14893.92 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 31 numara ile gösterilen 3408.41 m2'lik yerin davacılardan ... kızı ... adına, 32 numara ile gösterilen 7448.81 m2'lik yerin davacılardan ... kızı ... adına,

33 numara ile gösterilen 7593.89 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 34 numara ile gösterilen 14914.28. m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 35 numara ile gösterilen 5120.74 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 36 numara ile gösterilen 8780.98 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına, 37 numara ile gösterilen 29924.49 m2'lik yerin davacılardan ... oğlu ... adına tarla vasfı ile tesciline, davaların konusu olmayan 4, 6, 38 numara ile gösterilen sırası ile 7953.72, 4075.75 ve 85715.92 m2 yüzölçümündeki bölümlerin mera vasfı ile Hazine adına tesciline,

davacı ...'un davasının ispat edilemediğinden reddine karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi, davacı ... mirasçısı ..., davacı ... mirasçıları ... ve müşterekleri, müdahil davacı ..., müdahil davacı ..., müdahil ... tereke temsilcisi ... vekili, müdahil ... mirasçısı ... tarafından temyiz edilmiştir.

1- Müdahil ... mirasçısı ... vekili, 2942 parsel sayılı taşınmaz dava konusu olduğu halde bu parselle ilgili karar verilmediğini ileri sürerek temyiz inceleme isteğinde bulunmuş ise de, Mahkemenin 28.8.2003 tarih 1972/50-2003/7 sayılı ilamı ile 2942 parsel sayılı taşınmazın ... adına tesciline karar verilmiş ve verilen karar bu parsel yönünden temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olduğundan adı geçenin temyiz inceleme isteğinin REDDİNE,

2- Mahkemece, çekişmeli taşınmazın fen bilirkişi rapor ve krokisinde 4, 6 ve 38 numara ile gösterilen bölümleri dışında kalan ve şahıslar adına tescile karar verilen bölümlerinin tarım arazisi olduğu, adlarına tescile karar verilenler yararına zilyetlikle iktisap şartlarının gerçekleştiği gerekçesiyle hüküm kurulmuştur. Ancak, taşınmazın tescile karar verilen bölümlerinin mera mı, göl metrukatı mı yoksa tarım arazisi mi olduğu hususları açıklığa kavuşturulmamıştır.

Dava konusu taşınmazın bütününü dıştan çevreleyen taşınmazların tutanakları ve varsa dayanakları getirtilmek suretiyle davacıların dayandıkları vergi kayıtları yöntemince uygulanmamış, taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin sürdürülüş biçimi ve süresi araştırılmamış, taşınmazın niteliği hususunda bilirkişi ve tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmemiş, taşınmazın göl kıyısında olduğu hususu gözetilerek kıyı kenar çizgisi yönünden bir araştırma yapılmamış, tespit tarihinden geriye doğru 20-30 yıllık döneme ait 3 ayrı tarihte çekilmiş (1935,

1940 ve 1945 yılları) stereoskopik hava fotoğraflarının getirtilmesi suretiyle hava fotoğrafların stereoskopla incelenmesi yapılmamış, tescile karar verilen bölümleriyle ilgili olarak ziraatçi ve jeolog bilirkişi kurulundan rapor alınmalı bu bölümlerin niteliği belirlenmemiştir.

Öte yandan temyiz eden davacı ..., ... ve arkadaşları ile katılan ... mirasçısı ...'in temyizlerine konu olan miras bırakanlarından kaldığı uyuşmazlık konusu bulunmayan bölümler yönünden usulüne uygun şekilde taksim araştırması yapılmamış, müdahil ... fen bilirkişi raporunda 14 numaralı bölümün, ... ise 31 numara ile gösterilen bölümün yüzölçümlerinin eksik olduğunu ileri sürmelerine rağmen adı geçenlerin keşfe katılımı sağlanmadan ve tanık dinletme imkanı verilmeden karar verilmiş olması nedeniyle de yapılan araştırma ve inceleme hükme yeterli bulunmamaktadır.

O halde sağlıklı sonuca varılabilmesi için, çekişmeli taşınmazın bütününü dıştan çevreleyen taşınmazların onaylı tutanak suretleriyle dayanağı olan belgeler getirtilip dosya ikmal edildikten sonra elverdiğince yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişilerle; aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları ile önceki keşiflerde dinlenen mahalli bilirkişi, tespit bilirkişileri, 3 kişilik jeolog bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulunun katılımı ile taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri, ne suretle kullanıldığı; taşınmazın öncesinin mera veya göl metrukatı olup olmadığı, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; davacıların dayandıkları vergi kayıtları yöntemince uygulanmak suretiyle kapsamları belirlenmeli.

3 kişilik jeolog bilirkişi kurulu ile 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın temyize konu bölümlerinin toprak yapısı ve niteliğini belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, 13.03.1972 tarih ve 7/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği şekilde kıyı kenar çizgisi belirlenmeli, kıyı kenar çizgisi belirlenirken 17.04.1990 tarih, 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun 4. maddesindeki tanımlar ile 9. madde hükmü göz önünde tutulmalı, jeodezi veya fotogrametri uzmanı harita mühendisi bilirkişilerden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğrafları stereoskop aletiyle incelemesi suretiyle,

taşınmazın temyize konu bölümlerinin bu fotoğraflara göre sınırlarının ve niteliğinin ne olduğuna ilişkin rapor vermeleri istenmeli; bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli, teknik bilirkişiden uygulanan vergi kayıtlarının kapsamını gösterir, yapılan keşfi izlemeye ve denetlemeye elverişli ayrıntılı rapor alınmalı; böylelikle taşınmazın niteliği, tarım arazisi olup olmadığı kesin olarak belirlenmelidir.

Taşınmazın mera, göl yatağı ya da gölün kıyı kenar çizgisi içerisinde olmayıp tarım arazisi olduğunun belirlenmesi halinde davacı ve müdahillerin temyizine konu fen bilirkişi raporunda 15, 23, 25 ve 32 numara ile gösterilen taşınmaz bölümleri yönünden keşif sırasında dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, adlarına tescil kararı verilenlerin murislerinin ölümünden sonra kendilerine ait taşınmazların tüm mirasçıların katılımı ile usulünce taksime tabi tutulup tutulmadığı, taksim varsa çekişmeli taşınmazın kime isabet ettiği, lehine tescil kararı verilen kişilere isabet etmiş ise diğer mirasçılara ne verildiği,

taşınmaz verilmiş ise nereden verildiği ve diğer mirasçılara verilen taşınmazların akıbetlerinin ne olduğu etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; taksim olgusunun kanıtlanmaması halinde mirasçılar tarafından sürdürülen zilyetliğin tereke adına olduğu, bunun sonucu olarak da zilyet olan mirasçılar yararına zilyetlik ile iktisap koşullarının gerçekleşmesinin mümkün olmadığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Öte yandan müdahiller ... ve ...'in fen bilirkişi raporunda 14 ve 31 numara ile gösterilen taşınmaz bölümlerinin yüzölçümlerinin eksik olduğuna ilişkin iddiaları yönünden adı geçenlere tanık bildirme imkanı tanınmalı, yapılacak keşiften müdahiller ve bildirecekleri tanıklar yöntemince haberdar edilmeli, müdahillerden kullandıkları bölümleri göstermeleri istenilmeli, bu bölümler yönünden zilyetliğin sürdürülüş biçimi ve süresi de yöntemince araştırıldıktan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.