Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/12319 K.2013/13585

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ... Köyü çalışma alanında bulunan 102 ada 504 parsel sayılı 7930.99 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz tapu kaydı nedeniyle davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine, çekişmeli taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu iddiasına dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 102 ada 504 parsel sayılı taşınmazın mera olarak sınırlandırılmasına karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmazın davalının dayandığı tapu kaydı kapsamında olmadığı kabul edilerek yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm için yeterli bulunmamaktadır. Davacı Hazine temsilcisi, çekişmeli 102 ada 504 parsel sayılı taşınmazın mera olduğu iddiasına dayanarak dava açmıştır.

Mahkemece, davalı tarafın dayandığı ve tespite esas olan 08/07/1987 tarih ve 44 sıra nolu tapu kaydının dayanağı olan mahkeme ilamı ve krokinin onaylı örneği getirtilmemiş, taşınmazın bulunduğu bölgede tahsisli mera bulunup bulunmadığı ilgili kurumlardan sorulmamış, yapılan keşifte söz konusu tapu kaydı 3402 sayılı Kadastro Kanun'nun 20. maddesine uygun olarak uygulanmamıştır.

Çekişmeli taşınmazın komşusu olan 102 ada 534 nolu parselin mera olarak tespit edilmediği, ham toprak vasfında olduğu dosya içerisinde bulunan tapu kaydı ile anlaşılmasına rağmen Mahkemece mera olduğu kabul edilerek işlem yapılmış, taşınmazın kadastro tutanağı getirtilip denetlenmemiş, yine yapılan keşifte davalının dayandığı tapu kaydının 102 ada 514 parsel sayılı taşınmaza uyduğu belirtilmesine rağmen bu parselin de kadastro tutanağı ve komşu parsel tutanakları ile dayanakları getirtilip uygulama denetlenmemiştir.

Ayrıca dava konusu taşınmazın kuzey sınırda bulunan ... Köyü çalışma alanında kalan parsellerin tespit tutanak örnekleri ve dayanakları getirtilerek incelenmemiştir. Eksik araştırma ile hüküm kurulamaz.

O halde mahkemece doğru sonuca varılabilmesi için öncelikle davalı tarafın dayandığı tapu kaydının dayanağı olan mahkeme ilamı ve krokisinin onaylı örneği getirtilip davacı Hazinenin taraf olup olmadığı belirlenmeli, çekişmeli taşınmazı kapsayacak şekilde mera tahsisi bulunup bulunmadığı ilgili kurumlardan sorulup varsa tahsis kararı ve krokisi temin edilmeli, çekişmeli taşınmaza kuzeyden komşu olan parseller belirlenip kadastro tutanakları ve dayanakları ile kesinleşmiş iseler tapu kayıtları ve tüm tedavülleri istenmeli,

ayrıca çekişmeli taşınmaza komşu 102 ada 534 nolu parselin kadastro tutanak örneği ve dayanakları ile yapılan keşifte davalının dayandığı tapu kaydının uyduğu belirtilen 102 ada 514 parsel sayılı taşınmazın kadastro tutanak örneği ile komşu parsel tutanakları ve dayanakları getirtilmeli, dosya bu şekilde keşfe hazır hale getirildikten sonra taşınmaz başında taşınmazın bulunduğu köy ile komşu köylerden yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişi, taraf tanıkları, tespit bilirkişileri,

üç kişilik uzman ziraatçi mühendisi bilirkişi heyeti ve uzman fen bilirkişisi hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalı; keşif sırasında davalının dayandığı ve çekişmeli taşınmazın kadastro tespitine esas tapu kaydı, revizyon gördüğü tüm parseller de dikkate alınarak,

3402 sayılı Yasanın 20. maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde yerel bilirkişiler aracılığı ile yöntemince uygulanmalı, tapu kaydının çekişmeli taşınmazı kapsayıp kapsamadığı ve kapsamının neresi olduğu belirlenmeye çalışılmalı, yapılmış olan keşifte belirtildiği gibi söz konusu tapu kaydının 102 ada 514 parsele ilişkin olup olmadığı istenilen tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, tapu kaydının çekişmeli taşınmazı kapsadığı ve Hazinenin tapu kaydına dayanak tescil ilamında taraf olduğunun anlaşılması halinde davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmeli, tapu kaydının çekişmeli taşınmazı kapsamadığının belirlenmesi halinde,

varsa mera tahsis kararı ve haritaları uygulanıp kapsamları belirlenmeli, mera tahsisi yoksa, çekişmeli taşınmazı komşu 102 ada 534 parselin ham toprak vasfında olduğu gözetilerek çekişmeli taşınmaz ile mera olduğu ifade edilen bölüm arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı araştırılmalı, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, taşınmazın öncesinin mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı,

zaman içinde sınırlarında genişleme olup olmadığı hususlarında mahalli bilirkişiler ve tanıklardan maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve dayanakları ile denetlenmeli, beyanlar arasındaki çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeli, üç kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın tarımsal niteliğini bildiren, komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde, toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden mera vasfında olup olmadığı ve komşu mera parselinden nasıl ayrıldığını açıklayan,

taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı, fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı, mera parselinin konumlarını gösteren rapor ve harita düzenlettirilmeli; tahsis bulunması veya taşınmazın tahsis haritası kapsamında kalıp, öncesinin mera olduğunun anlaşılması halinde meralar üzerinde sürdürülen zilyetliğin hukukça değer taşımayacağı düşünülmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir hüküm kurulmalıdır.