Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/12815 K.2013/12556

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında Merkez Mahallesi çalışma alanında bulunan 198 ada 2 parsel sayılı 171,71 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeni ile davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine, çekişmeli taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğu ve davalı lehine edinme koşullarının gerçekleşmediği iddiasıyla dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine 198 ada 2 parsel sayılı taşınmazın tespit gibi tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazın imar ve ihya edildiği, 20 yıllık kazandırıcı zamanaşımı süresinin dolduğu davalı yararına zilyetlik yoluyla mülk edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma, inceleme, uygulama ve toplanan deliller hüküm kurmaya yeterli değildir.

Dava, çekişmeli taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan, dere yatağı ve dereden dolma yerlerden olduğu, başka bir deyişle davalı yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddeleri gereğince zilyetlik yoluyla mülk edinme koşullarının oluşmadığı iddiasıyla açılmıştır. Davalı taraf, imar-ihya, satın alma, eklemeli kazanmayı sağlayan zilyetlik nedenine dayanarak davanın reddini istemiştir.

Kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak bir yer edinilebilmesi için 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddesinde belirtilen koşullar altında tasarruf edilmesi, il, ilçe ve kasaba imar planı kapsamında kalmaması veya imar planı içine alındığı tarihe kadar kazanma koşullarının tamamlanmış olması gerekmektedir. Dava konusu taşınmaz Zonguldak-Merkez İlçesi idari sınırları içerisinde kaldığı ve imar planının 1977 yılında onaylandığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece taşınmazın öncesinin ne olduğu, imar-ihya suretiyle elde edilip edilmediği, imar-ihya suretiyle elde edilmiş ise imar planının onay tarihinden önce tamamlanıp tamamlanmadığı konularında araştırma yapılmamış, imar ve ihya olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği veya hangi tarihte gerçekleştiği hususlarının en iyi belirlenme yöntemi olan hava fotoğraflarından yararlanılarak rapor alınma yöntemi benimsenmemiştir.

Sağlıklı sonuca ulaşabilmek için mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, 2 ziraat mühendisi ve bir jeodeji mühendisinden oluşan bilirkişi kurulu ve jeodezi ya da fotogrametri uzmanı harita mühendisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Taşınmazın başında yapılacak keşif sırasında, dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, imar ve ihyaya konu edilip edilmediği, imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, tespite aykırı sonuca ulaşılması halinde tüm tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenilerek aykırılıkların giderilmesine çalışılmalı, ziraatçi ve jeolog bilirkişilerinden bu hususta taşınmazın hali hazırdaki niteliğini, konumunu, bitki örtüsü,

kullanım durumunu belirtir biçimde ayrıntılı ve fotoğraflı rapor alınmalı, imar-ihyanın tamamlandığı tarihten imar planının onaylandığı tarihe kadar 20 yıllık kazandırıcı zamanaşımı süresinin dolup dolmadığının belirlenmesi için 1977 yılından geriye doğru yaklaşık 15, 20 ve 25 yıl öncesine ait en az üç farklı tarihe ait stereskopik hava fotoğrafı getirtilerek, jeodezi ya da fotogrametri uzmanı harita mühendisi bilirkişi tarafından streoskop aletiyle ve üç boyutlu olarak gözlemlemek suretiyle taşınmazın dere yatağı olup olmadığı,

imar-ihya yapılmış ise tamamlandığı tarihi ve tarımsal amaçlı zilyetliğe başlandığı tarihi belirtecek şekilde düzenlenecek rapor dosyasına konulmalı, fen bilirkişisine taşınmazın belirlenecek durumu ile ilgili olarak, taşınmazın sınırlarını gösterir bütün yönlerinden çekilmiş fotoğrafları ekli, keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.