Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/13013 K.2014/863

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "Muris Mehmet’in terekesini temsilen tüm mirasçıların harç yatırarak davacı olmaları göz önünde bulundurulmaksızın davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi isabetsiz olduğu açıklanarak 29.05.2009 tarihli bozma ilamının gerekleri yerine getirildikten sonra sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ve müdahil davacılar ile Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece çekişmeli taşınmazın temyize konu bölümleri üzerinde davacı yararına zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının oluşmadığı kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır. Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulmakla, taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir.

Temyize konu taşınmaz bölümü hakkında imar-ihyanın tamamlandığı tarih net olarak belirlenmemiş, imar-ihyanın tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar 20 yıllık zilyetlik süresinin dolup dolmadığı açıklığa kavuşturulmamıştır. Bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarıdır.

Stereoskopik çift hava fotoğrafı, bir stereoskop altında incelendiğinde arazinin üç boyutlu görülmesi, taşınmazın çekim tarihindeki sınırlarının ve niteliğinin belirlenebilmesi, bu yolla ekilemeyen alanların net bir biçimde tespitinin yapılabilmesi mümkündür.

O halde sağlıklı bir sonuca ulaşmak için dava konusu taşınmaz bölümlerinin davanın açıldığı 2006 yılından 15-20-25 yıl öncesine ait (1975, 1985 ve 1990 yılları gibi), stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı'ndan tarihleri açıkça yazılmak suretiyle, çekişmeli taşınmaz bölümlerine komşu parsellerin kadastro tutanakları ile dayanak belgeleri tüm tedavülleri ile bulunduğu yerden istenilerek dosya arasına konulmalıdır.

Bundan sonra, jeodezi veya fotogrametri uzmanı olan 3 harita mühendisinden oluşacak bilirkişi heyetine belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda inceleme yaptırılmalı, temin edilebilen en eski tarihli uydu fotoğrafları değerlendirilmeli, çekişme konusu taşınmaz bölümünün hava fotoğraflarının örnekleri üzerinde gösterilmeli, bu yerin önceki tespit tarihindeki ve şimdiki niteliği, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve tamamlandığı konusunda rapor alınmalı,

3 ziraat mühendisinden oluşacak ziraatçı bilirkişi kurulundan da taşınmazın öncesinin hangi nitelikte olduğu arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının, zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğünün ve kimden kime aktarıldığı, hususlarında ayrıntılı ve fotoğraflı rapor, tanık ve yerel bilirkişilerden taşınmazın kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, hususunda maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve dayanakları ve bilirkişi raporuyla denetlenmelidir.