Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/13442 K.2013/13260

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucunda ... Köyü çalışma alanında bulunan 121 ada 12 ve 14 parsel sayılı 1310.18 ve 3173.70 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalı ... adına tespit ve tescil edilmiştir. Davacılar tapu kaydına dayanarak, payları oranında tescil istemiyle dava açmışlardır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kabulüne, çekişmeli 121 ada 12 ve 14 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile 1/12 payın davacı ..., 1/12 payının davacı ... adlarına tapuya tesciline, 10/12 payın davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmiş, hüküm; davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Görülmekte olan bir davaya ilişkin olup, davanın incelenip karara bağlanmasından önce aydınlanması gereken sorunlara ön sorun (hadise) denir. Ön sorunun ortaya çıkması halinde mahkemenin, ilk önce bu (ön sorunu) inceleyip karara bağlaması, ondan sonra davaya devam ederek esas hakkında karar (hüküm) vermesi gerekir. Kanun, ön sorunun nasıl inceleneceğini gerek 1086 sayılı HUMK'nın 223 ve 224. maddesi, gerekse 6100 sayılı HMK'nın 164’üncü maddelerinde düzenlemiştir.

Buna göre; ön sorunlar duruşmada sözlü olarak bildirildiğinde beyan duruşma tutanağına geçirilir ve altı talepte bulunana imza ettirilir, duruşma dışında ise ön sorunlar dilekçe ile mahkemeye bildirilebilir. Böyle bir durumda hakim, ilk önce ön sorun talebinin incelemeye değer olup olmadığına karar verir.

Hakim, ön sorun talebini incelemeye değer bulursa, bu talebi, vereceği süre içinde varsa delilleriyle birlikte cevap verebilmesi için, talebin sözlü ve yazılı olmasına göre karşı tarafa tefhim ve tebliğ eder. Hakim, ön sorun hakkında verdiği kararı, taraflara tefhim veya tebliğ eder. (Kuru-Aslan-Yılmaz. Medeni Usul Hukuku, 22. Baskı, s.480-481) Bu açıklamalar ışığında somut olayda; davalı taraf davaya cevabında ...

Mahkemelerinin yetkili olduğunu açıklayarak yetki itirazında bulunmuş, davacıların iddialarına ilişkin cevap ve delil bildirme hakkının, yetki itirazı hakkında verilecek karara müteakiben kullanılacağını davaya cevap dilekçesinde bildirmiştir.

Mahkemece yargılamanın devamı sürecinde, davalı tarafça yapılan yetki itirazı ön sorun olarak kabul edilip bu itiraz hakkında olumlu veya olumsuz karar verilmemiş, gerekçeli kararda davalının yetki itirazının yerinde olmadığı belirtilmiştir. Her ne kadar davaya konu taşınmaz ...

İlçesi idari sınırları içerisinde olup; davalının yetki itirazı yerinde değil ve Mahkemenin bu yöndeki kararı isabetli ise de; davalı tarafın yetki itirazı hakkında karar verilmeden ve delillerini ibraz için süre ve imkan tanınmadan hukuki dinlenilme hakkı kısıtlanmak suretiyle hüküm kurulması isabetsizdir.

O halde sağlıklı sonuca ulaşabilmek için davalı tarafa tüm delillerini bildirmek için süre ve imkan tanınmalı, toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmelidir.