Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/13741 K.2014/9741

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında Özetle; "davacı vekilinin, imar-ihya ve kazanmayı sağlayan zilyetlik nedenlerine dayanarak idari yoldan Hazine adına tescil edilen 1297 parsel kapsamında kalan yaklaşık 5 dönümlük taşınmaz bölümünün tapu kaydının iptaliyle vekil edeni adına tapuya tescil istemi ile açmış olduğu dava nedeniyle hükmüne uyulan önceki bozma ilamı gerekleri tam olarak yerine getirilmediği gibi orman bilirkişisi aracılığı ile uygulanan 1953 yılına ait hava fotoğrafının taşınmazın niteliğini belirlemekten uzak olduğu,

kadastro çalışmaları sırasında taşlık, çalılık ve leçelik olarak tespit dışı bırakılmış olan taşınmazın emek ve masraf sarfı suretiyle imar-ihya işlemlerinin tamamlanarak tarıma elverişli hale getirilmesini müteakip, kazanmayı sağlayacak zilyetlik süresinin geçmesi suretiyle 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 ve 17. maddeleri hükümlerine göre kazanılmasının mümkün bulunduğu belirtilerek;

mahkemece, ziraat mühendisi, kadastro fen elemanı, jeodezi veya fotoğrametri mühendisinden oluşacak üç kişilik uzman bilirkişi kurulu marifetiyle tescil tarihine göre 20 -30 yıl öncesine ait iki ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğrafları getirtilip stereoskop aletiyle uzman bilirkişiler aracılığıyla taşınmaz başında uygulanmak suretiyle taşınmazın niteliği ve kullanım süresinin ne zaman başlandığının belirlenmesine çalışılması, tanık ve bilirkişi sözlerinin bilimsel esaslara göre hazırlanan uzman bilirkişi kurulu raporlarıyla denetlenmesi,

taşınmaz üzerinde imar-ihya işlemlerine başlandığı ve tamamlandığı tarih ile tarımsal amaçlı zilyetlik başlangıç tarihinin ayrı ayrı belirlenmesi, ondan sonra iddia ve savunma çerçevesinde değerlendirilme yapılarak bir karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; "davanın mülkiyet hakkı tespiti yönünden kabulüne, sair taleplerin reddi ile; tapunun ...i, Toprakkale İlçesi, ..., Leçelik Mevkiinde Hazine adına ihdasen taşlık olarak kaydedilen ve 27.12.2005 tarihli imar uygulaması ile Osmaniye Organize Sanayi Bölgesi adına arsa olarak tescil edilen taşınmazın dosyada mevcut fen bilirkişisi Yunus Yasdı'nın 28.09.2005 tarihli ek raporunda ve krokisinde (E) harfi ile belirtilen 4.156.79 metrekare yüzölçümünde taşınmazın fen bilirkişisi ...'nın 08.04.2008 tarihli ek raporunda belirtilen ve krokisinde (E) harfi ile gösterilen taşınmazda

imar uygulaması sonucu 120 ada 1 nolu parselde 2.374.41 metrekarelik kısım imar planında yol ve park olarak gözüken 1.782.38 metrekarelik kısım ki toplam 4156.79 metrekare yüzölçümünde taşınmazda davacı ......'ın mülkiyet hakkının tespitine" karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Bilindiği üzere; bozma kararına uyulmuş olmakla, orada belirtilen hususların yerine getirilmesi ve o doğrultuda işlem yapılması zorunlu hale gelir. Anılan bu husus, usuli kazanılmış hakkın bir sonucudur.

Ne var ki, mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde, serbest, tarafsız jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiler yerine Kadastro Müdürlüğünde görevli harita mühendisi sıfatını haiz bilirkişiden alınan rapora değer verildiği gibi; temin edilen bu rapor da hükme yeterli ve elverişli bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca; çekişmeli taşınmazın ilk kez sicile bağlandığı 20.01.2004 idari tescil tarihinden geriye doğru en az 15-20-25 yıl öncesine ait üç ayrı evreye ilişkin yüksek çözünürlüklü hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığından, aynı tarihler arasında düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftalar ise, İl Kadastro Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına konulmalı, memleket haritası (1/25000 ve 1/5000 ölçekli haritalar) ve varsa en eski uydu fotoğrafları temin edilmeli, ardından dava konusu taşınmaz başında yeniden keşif yapılarak,

keşif sırasında dinlenilecek davada yararı bulunmayan yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarına, taşınmazın öncesinin ne olduğu, üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, imar-ihya edilip edilmediği,

edilmişse imar ihyanın tamamlandığı tarihin etraflıca sorularak maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, üç kişilik, jeodezi ve fotogrametri mühendislerinden oluşturulacak bilirkişi heyetine haritalar, hava fotoğrafları ve uydu fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılması ve Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü Öğretim Üyelerinden seçilecek üç kişilik bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın imar-ihya öncesi ve sonrası niteliği ile imar-ihyasının hangi tarihte başlayıp, hangi tarihte tamamlandığı,

zilyetliğin başlangıcı ve sürdürülüş biçimi ve kullanım durumunu kuşkuya yer bırakmayacak biçimde belirleyen ve önceki raporlarla çelişkileri gideren raporlar alınmalı, HMK'nun 290/2. maddesi uyarınca birlikte keşfe götürülecek bir fotoğrafçı aracılığıyla taşınmaz ve çevresinin yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilip mahkemece onaylandıktan sonra dosya arasına konulmalı; ondan sonra toplanan ve toplanacak olan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.