Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/4609 K.2013/4684

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... sonucunda ... Beldesi, Yenidoğan Mahallesi çalışma alanında kalan 162 ada 159 parsel sayılı 1.798.850 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, kadim mera olduğundan söz edilerek mera olarak sınırlandırılmış ve özel siciline yazılmıştır. Davacı ..., irsen intikal ve tapu kaydına dayanarak dava açmıştır. Mahkemece, yapılan yargılama sonunda davalı Belediye Başkanlığı hakkındaki davanın husumet nedeni ile reddine, ... aleyhine açılan davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın bilirkişi rapor ve krokisinde (A) harfi ile gösterilen 35.000 metrekarelik bölümünün ve (B) harfi ile gösterilen 5061,41 metrekarelik bölümünün tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hüküm davalı ... temsilcisi ve davalı Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davacının dayanağı olan tapu kaydının taşınmazın bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen bölümüne ait olduğu, (B) harfi ile gösterilen bölümünün ise davacının kullanımında olduğu gerekçesi ile yazılı olduğu şekilde karar verilmiştir. Dava konusu taşınmaz ... tespiti sırasında mera olarak sınırlandırılmıştır.

Dava konusu taşınmazın, 1952 yılında yapılan toprak tevzii çalışmaları sırasında ... adına tapuya bağlanan yerler dışında kalan taşınmazlardan olup tevzi haritasında da mera olarak işaretli alanda kaldığı anlaşılmaktadır. Davacının dayandığı tapu kaydı tescil ilamı ile oluşmuş olup, ilamda ... ve Belediye Başkanlığı taraf olmadığından bu davalılar yönünden ilam kesin hüküm niteliğinde değildir. Hal böyle olunca uyuşmazlığın zilyetlik hükümlerine göre çözümlenmesi zorunludur.

Keşifte dinlenilen yerel bilirkişiler ve tanıklar davacının kullanımında olan yer dışındaki bölümlerin mera olduğunu ileri sürmüşlerdir. Toprak tevzii sonucu Hazinenin temliki ile oluşan çevre parsellere revizyon gören tapu kayıtlarında da dava konusu taşınmaz yönü mera veya bayır olarak okunmaktadır.

Ancak zirai bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın tarla olarak kullanıldığı, tarım arazisi olduğu belirtilmesine rağmen kuzeyindeki tepe ve güneyinde taşlık olarak ifade edilen alanların niteliği üzerinde durulmadığı gibi, temyize konu bölümlerin çevresinden ne şekilde ayrıldığı hususu üzerinde de durulmamıştır. Ayrıca bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarıdır.

Hava fotoğraflarının dosya arasına konulması ve bu fotoğrafların stereoskopla incelenmesi gerekir. Stereoskopik çift hava fotoğrafı, bir stereoskop altında incelendiğinde arazinin üç boyutlu görülmesi, taşınmazın çekim tarihindeki sınırlarının ve niteliğinin belirlenebilmesi, bu yolla ekilemeyen alanların net bir biçimde tespitinin yapılabilmesi mümkündür. Mahkemece uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için gerekli bulunan hava fotoğraflarından yararlanılmamıştır.

Doğru sonuca ulaşılabilmesi için, öncelikle, davacının tapu kaydının oluşum tarihi ve toprak tevzi çalışmalarının yapıldığı 1951 ve 1952 yıllarından öncesine ve bu yıllara ait hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı'ndan istenilmeli, eski tarihli memleket haritaları da getirtilerek dosya arasına konulmalıdır.

Bundan sonra, komşu köylerden seçilecek taşınmazın bulunduğu yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yansız, yerel bilirkişi ve aynı yönteme göre belirlenecek taraf tanıkları, 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu, jeodezi veya fotogrametri uzmanı harita mühendisinden oluşacak bilirkişi heyeti aracılığıyla yapılacak keşifte, yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın öncesinin kadim mera olup olmadığı,

taşınmaz üzerinde toprak tevzi çalışmalarının yapıldığı tarihten önce ve sonrasında tarım yapılıp yapılmadığı sorularak maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, taşınmazın kadim mera olduğunun anlaşılması halinde temyize konu bölümle ne şekilde ayrıldığı, arada doğal yada yapay ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı belirlenmelidir.

Teknik bilirkişi heyetine yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda inceleme yaptırılarak; çekişme konusu taşınmaz hava fotoğraflarında gösterilmeli, bu yerin önceki ve şimdiki niteliğinin, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılmalı, 3 kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan taşınmazın diğer bölümleri ile temyize konu bölümlerini karşılaştırmalı, çekişmeli taşınmazın toprak yapısı, eğimi,

bitki deseni ve diğer yönlerden komşu mera parselinden nasıl ayrıldığını açıklar nitelikte, çekişmeli taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı, fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı ve çekişmeli taşınmaz ile komşu mera parselinin konumlarını yan kesit krokisi ile gösterip açıklayan rapor ve harita düzenlettirilmeli, bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir.