Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/6291 K.2013/6523

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 216 ada 1 parsel sayılı 492,41 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine, çekişmeli taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğu, dere yatağı ve dereden dolma yerlerden olduğu iddiasıyla dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile davacı Hazine adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazın öncesinde dere yatağı olduğu, davalı tarafça imar ve ihya edildiği, ancak imar ve ihyadan sonra tespit tarihine kadar 20 yıllık kazandırıcı zamanaşımı süresinin dolmadığından davalı yararına zilyetlik yoluyla mülk edinme koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma, inceleme, uygulama ve toplanan deliller hüküm kurmaya yeterli değildir.

Dava, çekişmeli taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan, dere yatağı ve dereden dolma yerlerden olduğu, başka bir deyişle davalı yararına 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddeleri gereğince zilyetlik yoluyla mülk edinme koşullarının oluşmadığı iddiasıyla açılmıştır. Davalı taraf, imar-ihya, satın alma, eklemeli kazanmayı sağlayan zilyetlik nedenine dayanarak davanın reddini istemiştir.

Kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak bir yer edinilebilmesi için 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 17. maddesinde belirtilen koşullar altında tasarruf edilmesi, il, ilçe ve kasaba imar planı kapsamında kalmaması veya imar planı içine alındığı tarihe kadar kazanma koşullarının tamamlanmış olması gerekmektedir.

Dava konusu taşınmaz Zonguldak-Merkez ilçesi idari sınırları içerisinde kalmakta olup, bulunduğu yerde imar planının ne zaman yapılıp onaylandığı, taşınmazın öncesinin ne olduğu, imar-ihya suretiyle elde edilip edilmediği, imar-ihya suretiyle elde edilmiş ise imar planının onay tarihinden önce tamamlanıp tamamlanmadığı konularında araştırma yapılmamış, çekişmeli taşınmazı ve sınırlarını gösterir fotoğrafları da çektirilmemiş,

imar ve ihya olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği veya hangi tarihte gerçekleştiği hususlarının en iyi belirlenme yöntemi olan hava fotoğraflarından yararlanılarak rapor alınma yöntemi benimsenmemiş olup eksik araştırma, inceleme ve değerlendirme ile karar verilemez.

Sağlıklı sonuca ulaşabilmek için mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, 2 ziraat mühendisi, jeoloji mühendisi ve fen bilirkişisinden oluşacak bilirkişi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Taşınmazın başında yapılacak keşif sırasında, dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, imar ve ihyaya konu edilip edilmediği, imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, tespite aykırı sonuca ulaşılması halinde tüm tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenilerek aykırılıkların giderilmesine çalışılmalı, ziraatçi ve jeolog bilirkişilerinden bu hususta taşınmazın hali hazırdaki niteliğini, konumunu, bitki örtüsü,

kullanım durumunu belirtir biçimde ayrıntılı ve fotoğraflı rapor alınmalı, çekişmeli taşınmazın imar planına hangi tarihte alındığı araştırılmalı, imar-ihyanın tamamlandığı tarihten imar planının onaylandığı tarihe kadar 20 yıllık kazandırıcı zamanaşımı süresinin dolup dolmadığının belirlenmesi için sonuncusu 1980 yılına (en yakın tarih)olmak üzere birbirine yakın tarihli en az iki adet stereskopik hava fotoğrafı getirtilerek,

jeodezi ya da fotogrametri uzmanı bilirkişiler tarafından büroda yapılacak inceleme ile tespit tarihinden ve imar planına alınıp onaylandığı tarihten 20-25 yıl öncesine ait, en az iki zamanda birbirini izleyen bindirmeli olarak çekilen çiftli hava fotoğrafları ve standart topografik fotogrametri yöntemi ile düzenlenen kadastro haritaları, özellikle ön bindirmeli çekilen ve birbirini izleyen streoskopik çift hava fotoğrafları streoskop aletiyle ve üç boyutlu olarak gözlemlemek suretiyle taşınmazın dere yatağı olup olmadığı,

imar-ihya yapılmış ise tamamlandığı tarihi ve tarımsal amaçlı zilyetliğe başlandığı tarihi belirtecek şekilde düzenlenecek rapor dosyasına konulmalı, fen bilirkişisine taşınmazın belirlenecek durumu ile ilgili olarak, taşınmazın sınırlarını gösterir bütün yönlerinden çekilmiş fotoğrafları ekli, keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.