Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2013/6867 K.2013/7828

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; “çekişmeli taşınmazlar üzerinde imar-ihya faaliyetlerinin hangi tarihte başlayıp hangi tarihte bittiği hususunun uzman bilirkişilerden alınacak raporlarla denetlenmesi“ gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; fen bilirikişisi ..... ve .......'ün 15/10/2012 tarihli krokili raporlarında (A) harfi ile gösterilen 58.476,06 m2, (B) harfi ile gösterilen 7.179,82 m2 ve (C) harfi ile gösterilen 14.824,22 m2 yüzölçümündeki taşınmazların tarla vasfı ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, karar verilmiş, hüküm davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahemece, dava konusu taşınmazların imar ve ihyasının 26 yıldır tamamlandığı ve 3402 sayılı Kanun'un 14. ve 17. maddeleri ile TMK'nun 713. maddesindeki kazandırıcı zamanaşımı ile taşınmaz edinme şartlarının davacı lehine gerçekleştiği gerekçesi ile yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

Ancak; dosyada bulunan ve hükme esas alınan Harran Üniversitesi Öğretim Üyesi ziraat ve jeoloji mühendisi bilirkişileri tarafından 25.12.2012 havale tarihli raporda dava konusu taşınmazın hava fotoğrafının stereoskopik aletle yapılan incelemesi ve toprak yapısı dikkate alındığında,

imar ve ihya edilen çekişmeli taşınmazın 26 yılı aşkın bir zamandan beri tarım arazisi niteliğinde olduğu açıklanmış olmasına rağmen dosya arasında bulunan ve 3 harita mühendisi ve 1 fen bilirkişisi tarafından düzenlenen 15.10.2012 tarihli diğer bilirkişi raporuna ise taşınmazın imar-ihyasına 1985 yılında başlanıldığı ve 1999 yılında tamamen sürülü tarım arazisi olarak kullanıldığı belirtildiği halde, bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmemiş, dava tarihi göz önüne alındığında, tescile karar verilen 3 parça taşınmazın hangi bölümlerinin hangi tarihte imar-ihyasının tamamlandığı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmemiştir.

Öte yandan, dosya arasında bulunan önceki bilirkişi raporlarındaki farklı beyanlar üzerinde de durularak, çelişkilerin giderilmesi sağlanmamıştır. Bir arazinin kullanım süresi, niteliği ile üzerinde imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihin en iyi belirlenme yöntemi hava fotoğraflarıdır.

Davanın 1.3.2005 tarihinde açılmış olduğu göz önüne alındığında, davacı lehine zilyetlikle tescile karar verilebilmesi için en geç 1.3.1985 tarihinde imar ihyasının tamamlanarak tarım arazisine dönüştürülmüş olması gerektiği göz önüne alınarak. 1985 yılı ve öncesine ait tarihlerdeki hava fotoğrafları getirtilip stereoskopik aletle incelenmesi gerekir. ... fotoğraflarının bu şekilde incelenmesi durumunda taşınmaz üç boyutlu görülebilecek ve sınırları belirlenebilecektir.

Bu yolla ekilemeyen bakir alanların net bir biçimde tespiti mümkün olabilmektedir.

Hal böyle olunca, öncelikle taşınmazın bulunduğu yere ait sonuncusu 1985 yılına ait olmak üzere birbirine yakın zamanlarda çekilen streoskopik en az iki adet hava fotoğrafı getirtilip dosyaya konulmalı, jeodezi ve fotogrametri uzmanı harita mühendisi bilirkişi aracılığıyla hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik aletle yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda inceleme yaptırılarak öncelikle çekişme konusu taşınmazların yeri hava fotoğrafında gösterilmeli, daha sonra niteliklerinin, imar-ihyasının tamamlanma tarihinin ve kullanım süresinin ve ne zaman kullanılmaya başlandığının belirlenmesine çalışılmalı,

taşınmazın bulunduğu yerde yeniden keşif yapılarak 6100 sayılı HMK'nın 243 ve 244. maddeleri uyarınca keşif mahalline davetiye ile çağrılacak yerel bilirkişi ve tanıklar taşınmaz başında dinlenmeli, beyanlar arasında çelişki bulunması halinde yüzleştirme yapılarak çelişki giderilmeye çalışılmalı (HMK 261. maddesi), taşınmazın niteliği, imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise kim tarafından ne şekilde imar-ihya edildiği,

üzerinde imar-ihya işlemlerinin başlandığı ve bu işlemlerin tamamlandığı tarih ile tarımsal amaçlı zilyetliğin başlangıç tarihi ve sürdürülüş şekli belirlenmeli üç kişiden oluşacak ziraat bilirkişi kurulundan dosyadaki tüm bilirkişi raporları incelenip değerlendirilmek suretiyle, bu raporlar arasındaki çelişkiyi de giderecek şekilde, taşınmazın 1985 yılı ve öncesi itibariyle toprak yapısı ve üzerindeki bitki örtüsü bakımından niteliklerini de belirtir şekilde ayrıntılı rapor alınmalı, teknik bilirkişiye keşfi izlemeye elverişli harita düzenletilmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca göre karar verilmelidir.