Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2014/10741 K.2014/13830

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen gün ve saatte temyiz eden ..., ... ile aleyhine temyiz istenilen Hazine vekili Avukat ... geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlandı. Tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ... Köyü çalışma alanında bulunan 140 ada 47, 49, 56, 57 ve 58 150 ada 2 parsel sayılı 8.047.12; 94.107.54, 80.308.54, 19.524.32, 22.826.41 ve 5.770.63 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar tapu kaydı nedeni ile davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ...; irsen intikal, taksim ve bağış nedenlerine dayanarak 140 ada 49, 56 ve 150 ada 2 sayılı parsellerin, davacı ... ise aynı nedenlere dayanarak 140 ada 47, 57 ve 58 parsel sayılı taşınmazların adlarına tescili istemi ile dava açmışlardır. Mahkemece, dava dosyaları birleştirilerek yapılan yargılama sonunda davaların reddine, dava konusu taşınmazların tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, Hazine tapu kaydının oluşumundan önce zilyetlik ile iktisap koşullarının davacı taraf yararına oluştuğu kanıtlanamadığına göre 140 ada 47, 49, 56, 57 ve 58 parsel sayılı taşınmazlar hakkındaki yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün bu parseller yönünden ONANMASINA,

2- Dava konusu 150 ada 2 parsel yönünden davacı ...’in temyiz itirazlarına gelince; mahkemece dava konusu taşınmazın kadastro tespitine dayanak alınan tapu kaydının kanunları uyarınca Hazineye kalan yerlerden olması nedeni ile oluştuğu, bu nitelikteki taşınmazlarda sürdürülen zilyetliğin süresi ne olursa olsun değer taşımayacağı gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan inceleme, araştırma ve uygulama hüküm için yeterli bulunmamaktadır.

18.08.1959 tarihli belirtmelik tutanağında 80 parsel olarak belirtilen taşınmaz 1937 tarih ve 78 tahrir numaralı vergi kaydı dayanak gösterilerek ... oğlu ...’in işgalinde olduğu ancak vergi kaydının doğu hududunun hali okuması nedeni ile gayri sabit hudutlu olduğu açıklanmak sureti ile belirtilmiş; daha sonra 80 parsel sayılı taşınmazın ifrazı ile 174 parsel sayılı taşınmaz vergi kaydı miktarı olarak (4.000 m2) Ali ... adına, 173 parsel ise miktar fazlası olarak (8.500 m2) Hazine adına ayrılmıştır.

150 ada 2 parsel sayılı taşınmazın tespitine dayanak olan 26.02.1962 tarih ve 165 numaralı tapu kaydı toprak tevzi komisyonunun valilikçe onaylı kararına dayanarak 173 parsel olarak oluşmuş olup bu kaydın geldisi olan 05.01.1961 tarih ve 27 nolu kayıt ise firari ve mütegayyip eşhastan kanunlarınca Hazineye kalan yerlerden olduğu belirtilerek oluşmuştur.

Dava konusu taşınmazın öncesi olan 80 parselin belirtmelik tutanağında taşınmazın kaçak ve yitik kişilerden kaldığından söz edilmediği gibi taşınmazın vergi kaydına dayanılarak kullanıldığı tutanağa yazılmıştır. Belirtmelik tutanağına göre tutanağın düzenlendiği 1959 yılında şahıslar tarafından kullanıldığı açıktır.

Belirtmeliğin dayanağı olan vergi kaydı doğusu hali, batısı ve kuzeyi hark, güneyi yol okuyup değişir sınırlı olduğuna göre miktar fazlasının zilyetlikle edinilebilecek yerlerden olup olmadığı, taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, kimden kime ne şekilde geçtiği davacı ile belirtmelikte uygulanan vergi kayıt malikleri arasında akti ve irsi bir ilişki olup olmadığı, Hazine tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar davacı ya da önceki malikler lehine 3402 sayılı Yasa'nın 14 ve 46/1. maddesinde de öngörülen iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği yönünde mahkemece yeterli araştırma yapılmamıştır.

Doğru sonuca ulaşılabilmesi için, öncelikle, davalı Hazinenin tapu kaydının oluşum tarihi ve toprak tevzi çalışmalarının yapıldığı 1959 yılından öncesine ve bu yıllara ait hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı'ndan istenilmeli, eski tarihli memleket haritaları ve uydu fotoğrafları da getirtilerek dosya arasına konulmalıdır.

Bundan sonra, komşu köylerden seçilecek taşınmazın bulunduğu yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yansız, yerel bilirkişi ve aynı yönteme göre belirlenecek taraf tanıkları, hayatta olmaları halinde belirmelikte imzaları bulunan bilirkişiler, 3 kişilik, ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulu ve ayrıca jeodezi veya fotogrametri uzmanı harita mühendisinden oluşacak bilirkişi kurulu aracılığıyla yapılacak keşifte, yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın öncesinin kaçak ve yitik kişilerden mi kaldığı yoksa davacı ve murisleri tarafından mı kullanıldığı,

taşınmaz üzerinde toprak tevzi çalışmalarının yapıldığı tarihten önce ve sonrasında tarım yapılıp yapılmadığı sorularak maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, teknik bilirkişi heyetine yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak; çekişme konusu taşınmaz hava fotoğraflarında gösterilmeli, bu yerin önceki ve şimdiki niteliğinin, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılmalı, 3 kişilik ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi kurulundan taşınmazın niteliği, eski tarım arazisi olup olmadığı,

zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğü konusunda ayrıntılı rapor alınmalı, fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, toprak tevzi haritası ile kadastro paftasını çakıştırmalı olarak gösterecek ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli, bundan sonra yukarıda da açıklandığı şekilde 3402 sayılı yasanın 14 ve 46. madde koşullarının davacı yararına oluşup oluşmadığı tartışılmalı, iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek karar verilmelidir.

Eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, davacı ...’in temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün 150 ada 2 parsel sayılı taşınmaz yönünden BOZULMASINA,