Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2014/12889 K.2015/4976

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; dava ve temyize konu “1195/2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 24, 25 ve 32 parsel sayılı taşınmazlar için zilyetlik tanıkları ile denetim yapılmadan ve tek kişiden oluşan ziraat bilirkişinin yetersiz raporuyla karar verildiği belirtilerek, mahallinde 3 kişilik ziraatçi bilirkişi kurulu marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak taşınmazlar imar-ihyaya konu edilmişse imar-ihyaya ne zaman başlanıp bitirildiği, teraslama yapılıp yapılmadığı,

toprak yapısı, eğimi, bitki örtüsü, dıştan komşu taşınmazların tümünün toprak yapısı ile mukayeseli, zemin durumunu gösterir ayrıntılı rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi” gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, çekişmeli ve temyize konu 1195/2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 24, 25 ve 32 parsel sayılı taşınmazların davacı adına tescillerine karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma ilamına uyulmakla; davanın tarafları yararına usuli kazanılmış hak oluşacağı gibi, mahkemeye de bozma ilamı doğrultusunda işlem yapma zorunluluğu doğar. Bu ilke kamu düzenine ilişkindir.

Yukarıda özetlenen bozma ilamında üniversiteden seçilecek ziraat mühendisi kurulu marifetiyle çekişmeli taşınmazlar imar-ihyaya konu edilmişse ne zaman imar-ihyaya başlanıp bitirildiği, teraslama yapılıp yapılmadığı, taşınmazların toprak yapısı, eğimi, bitki örtüsü, dıştan komşu taşınmazların tümünün toprak yapısı ile mukayeseli, zemin durumunu gösterir ayrıntılı rapor alınması, taşınmazların niteliğinin ve kullanım süresinin araştırılması gereğine değinilmiş, mahkemece izlenecek yol açıklanmıştır.

Ancak, mahkemece taşınmazların imar-ihyaya konu edilip edilmediği ile edilmişse imar-ihyaya ne zaman başlanıp bitirildiği, taşınmazlardaki zilyetliğin ekonomik amaca uygun zilyetlik olup olmadığı, zilyetliğin süresi, şekli yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrıntılı sorularak araştırılmadığı gibi, ziraatçi bilirkişi kurulundan taşınmazların hangi tarihte imar-ihya edildiği, imar-ihya edilme tarihinden sonraki zilyetlik süresi hususunda ayrıntılı rapor alınmamış, yetersiz ziraatçi bilirkişi kurulu raporuna dayanarak hüküm verilmiştir.

Doğru sonuca ulaşabilmek için mahkemece, tespit tarihi olan 2006 yılından önceki 15-20-25 yıl öncesine ait en az üç farklı tarihte çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları getirtilerek dosya keşfe hazır hale getirtilmeli, mahallinde yaşlı, yansız yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan, elverdiğince yaşlı şahıslar arasından seçilecek yerel

bilirkişiler, taraf tanıkları ve jeodezi ve fotogrametri mühendisi ile üniversiteden seçilecek üç kişilik ziraat bilirkişi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında yerel bilirkişiler ve tanıklardan taşınmazın öncesinin ne olduğu, tamamının imar-ihya edilip edilmediği, taşınmazdaki imar-ihyanın ne zaman gerçekleştiği, taşınmazın ne zamandan beri kim tarafından ne suretle kullanıldığı,

davacının taşınmazları satın aldığını iddia ettiği kişilerin dava konusu taşınmazlarda zilyet olup olmadıkları, zilyetliklerinin başlangıcı, süresi, şekli, kimden intikal ettiği maddi olaylara dayalı olarak sorulup saptanmalı, dinlenen bilirkişi ve tanık beyanları arasında çelişki doğduğu takdirde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı, ziraatçi bilirkişi kurulundan taşınmazların eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü ve imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı, imar-ihya tamamlandıktan sonraki zilyetliğin ekonomik amaca uygun zilyetlik olup olmadığı,

süresi hususlarını içeren, bilimsel verilere dayalı, önceki zirai bilirkişi raporlarını da irdeleyen ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; raporda belirtilen hususların somutlaştırılması için, taşınmazı tüm yönleriyle gösterecek şekilde çektirilecek fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmaz kabaca işaretlettirilmeli, jeodezi veya fotogrametri mühendisine hava fotoğrafları üzerinde stereoskop ile inceleme yaptırılarak,

taşınmazın niteliği ile tarımsal amaçlı zilyetliğin başlangıç tarihi ve taşınmazın imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı kesin olarak belirlenmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacı yararına imar-ihyaya dayalı kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenip sonucuna göre karar verilmelidir.