Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/12534 K.2018/1228

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle.

"220 ada 1 parsel sayılı taşınmaz hakkında davası bulunan ... davasından feragat ettiğine, diğer davacılar ... ve ... tarafından sözü edilen parsele yönelik açılan bir dava bulunmadığı gibi davada, 3402 sayılı Yasa'nın 30/2. maddesi uyarınca re'sen araştırma yapılmasını gerektiren koşullar da yer olmadığına göre davacı ... tarafından açılan davanın feragat nedeniyle reddine, taşınmazın tespit gibi davalı ... adına tapuya tesciline karar verilmesi ve ... lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gereğine değinilmiş;

diğer davacılar adına tescile karar verilen 221 ada 1, 2 ve 3 sayılı parseller yönünden ise yapılan araştırma ve incelemenin hüküm vermeye yetersiz olduğu belirtilerek; davacıların miras bırakanı ...'e ait mirasçılık belgesi ya da verasete esas nüfus aile kayıt tablosu temin edilerek dosya ikmal edildikten sonra, yaşlı, tarafsız ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ile uzman jeolog, zirai bilirkişi ve fen bilirkişisi refakate alınarak mahallinde yeniden keşif yapılması, keşifte taşınmazların geçmişte kime ait olduğu,

kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, zilyetliğin kesintiye uğrayıp uğramadığı hususunda maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınması, davacılar ve paydaşlarının taşınmazlar üzerinde zilyetlikleri bulunduğunun anlaşılması halinde, zilyetliğin taşınmazların bir bölümüne mi yoksa tamamına mı yönelik olduğunun saptanması, zirai bilirkişi ve jeolog bilirkişiden taşınmazların niteliği ve öncesinin dere yatağı olup olmadığını belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması, fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı izlemeye elverişli ayrıntılı rapor ve kroki düzenlettirilmesi,

taşınmazlar üzerindeki ev ve meyve ağaçlarının 3402 sayılı Yasa'nın 19/2. maddesine göre beyanlar hanesine şerhine karar verilmesinin gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi, ... ve tüm mirasçıları ve bağımsız zilyetliklerinin tespite dek 20 yıla ulaşmadığı sonucuna varılması halinde, taşınmazların önceki zilyedi yönünden 3402 sayılı Yasa’nın 14. maddesi uyarınca belgesiz araştırması yapılması, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurulması gereğine ve kabule göre de;

hükümde taşınmazların kimler adına hangi paylarla tescile karar verildiğinin gösterilmesi gerekirken, ad ve payları belirtilmeksizin ölü ... oğlu ...'ün Yasal mirasçıları adına tesciline denilerek infazı mümkün olmayacak şekilde hüküm kurulmasının da isabetsizliğine" değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda 220 ada 1 parsel numaralı taşınmaz yönünden davacı ...'ün feragat etmesi nedeniyle ...'ün davasının reddine, 220 ada 1 sayılı parselle, 221 ada 1, 2 ve 3 numaralı parseller yönünden davacılar ... ve ...'ün davasının kabulü ile, bu parsellere yönelik kadastro tespit tutanaklarının iptaline, dava konusu taşınmazların 5 tam pay üzerinden kabul edilerek 1'er payın ..., ..., ..., ..adlarına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Mahkemece 27.03.2013 tarihli bozma ilamına uyulmuş; ancak "her ne kadar bozma ilamında 220 ada 1 sayılı parsel yönünden davacılar ... ve ...'ün 220 ada 1 parsel sayılı taşınmaza yönelik talepleri bulunmadığı gerekçesiyle bu taşınmazın tespit gibi tesciline karar verilmesi gereğine değinilmiş ise de, dilekçenin incelenmesi sonucu bu davacıların da aynı taşınmaz hakkında davalarının olduğunun anlaşıldığı, buna göre dairenin bu parsele yönelik ilamının maddi hataya dayalı olduğu" gerekçesiyle önceki hükümde olduğu gibi taşınmazın davacıların murisi ...'ün mirasçıları adlarına payları oranında tesciline karar verilmiştir.

Gerçekten de dava dilekçesi içeriğinde, olaylar bölümünün 4. parağrafında davacılar ... ile diğer davacılar ... ve ... ortak beyanları ile bu taşınmazların ... ile ortağı bulunan ...'e ve ayrıca ... mirasçıları olan davacı ... ve ... ile muris Hasan'ın diğer evlatlarına ait olduğu, başka hissedarları da olduğunu 220 ada 1 sayılı taşınmazın bu kişiler adına tescilini istediklerini belirtmiş oldukları anlaşılmaktadır.

Bu durumda ... ve ...' ün bu parsele yönelik davalarının olmadığına ilişkin bozma ilamı maddi hataya dayalı olup, mahkemenin buna ilişkin tespiti yerindedir.

Ancak, çekişmeli taşınmaz dört sınırı itibariyle ormanla çevrili olup zilyetlikle edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği bakımından yöntemine uygun şekilde orman araştırması yapılması zorunlu olduğu halde bu yönde araştırma ve inceleme yapılmamış olması isabetsiz olduğu gibi dosya kapsamındaki uydu fotoğraflarına ve jeolog bilirkişi raporuna ekli fotoğraflara göre taşınmazın içerisinde halen kayalık-taşlık bölümler olduğu halde, keşifte hazır bulunan tek ziraat bilirkişi raporunda bu yerin tamamen tarım arazisi olduğundan söz edilmiş olması nedeniyle oluşan çelişki üzerinde durulmamış;

ziraatçi raporunda taşınmazda ne şekilde tarımsal faaliyette bulunulduğunun da belirtilmemiş olması nedeniyle de yapılan araştırma yetersizdir.

Hal böyle olunca; yörede orman kadastrosunun yapılıp yapılmadığı Orman İdaresinden sorulup, yöntemine uygun şekilde orman araştırması yapılmalı, sonucunda davaya konu taşınmazın orman sayılmayan yerlerden olduğu saptandığı takdirde, dava tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait dava konusu taşınmazın bulunduğu yere ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı'ndan tarihleri açıkça yazılmak suretiyle istenilerek dosya arasına konulmalıdır.

Bundan sonra, fen bilirkişi ve üçlü ziraat mühendisi kurulu ve üçlü jeoloji mühendisi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında dinlenilecek davada yararı bulunmayan yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından taşınmazların öncesinin ne olduğu, taşınmazlar üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime, nasıl intikal ettiği, taşınmazlarda imar-ihyaya ne zaman başlanılıp tamamlandığı,

tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar 20 yıllık sürenin geçip geçmediği davacı tarafın taşınmazda zilyetliği olması halinde tamamı yönünden malik sıfatı ile zilyet olup olmadığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, hava fotoğrafı incelemesi konusunda uzman jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye stereoskopik yöntemle yaptırılmalı, ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü, taşınmazın imar-ihyasının hangi tarihte başlanıp tamamlandığı,

ekonomik amaca uygun zilyetliğin hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü ve kullanım durumunu kesin olarak belirleyen bilimsel verilere dayalı, önceki ziraatçi bilirkişi raporunu da irdeleyen ve sınırındaki taşınmazlarla mukayese edilecek şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı böylelikle tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

2- Mahkemece, çekişmeli 221 ada 1, 2 ve 3 parsel sayılı taşınmazlar yönünden ise bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda parsellere sınır bulunan dere yatağının rutin yağışlarla seyretmesi halinde herhangi bir doğal afetin veya parsellere yönelik herhangi bir tehlikenin meydana gelmeyeceği, ancak mevsim yağışları haricinde anormal atmosferik hava koşullarının meydana gelmesi halinde taşınmazların olumsuz yönde etkileneceği, dava konusu 221 ada 1, 2, 3 numaralı parsellerin selden etkilenmemesinin yüksek ihtimalli olduğu,

anormal atmosferik hava koşullarının bölgede meydana gelmesinin de olağan dışı olup düşük ihtimalli olduğu belirtilerek dava konusu 221 ada 1, 2, 3 numaralı parsellerin zilyetlikle mülkiyet iktisabına elverişli yerlerden olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Ancak, jeolog bilirkişi raporunda taşınmazların dere yatağında bulunup bulunmadığı hakkında net bir sonuç belirtilmemiş; yine ziraat bilirkişi raporunda da her ne kadar taşınmazların tarım arazisi olduğundan bahsedilmişse de; ne şekilde tarımsal faaliyette bulunulduğu belirtilmemiş, taşınmazın niteliğini ve kullanım durumunu belirlemede hava fotoğraflarından usulünce yararlanılmamış, 3 kişilik ziraatçi bilirkişi kurulundan taşınmazın imar ihyasının tam olup olmadığı hususunu belirtir ayrıntılı rapor alınmamış olması nedeniyle bu parseller yönünden de yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca dava tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait dava konusu taşınmazın bulunduğu yere ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı'ndan tarihleri açıkça yazılmak suretiyle istenilerek dosya arasına konulmalıdır.

Bundan sonra, fen bilirkişi ve üçlü ziraat mühendisi kurulu ve üçlü jeoloji mühendisi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında dinlenilecek davada yararı bulunmayan yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından taşınmazların öncesinin ne olduğu, taşınmazlar üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime, nasıl intikal ettiği, taşınmazlarda imar-ihyaya ne zaman başlanılıp tamamlandığı,

tamamlandığı tarihten dava tarihine kadar 20 yıllık sürenin geçip geçmediği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, hava fotoğrafı incelemesi konusunda uzman jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye stereoskopik yöntemle yaptırılmalı, ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü, taşınmazın imar-ihyasının hangi tarihte başlanıp tamamlandığı,

ekonomik amaca uygun zilyetliğin hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü ve kullanım durumunu kesin olarak belirleyen bilimsel verilere dayalı, önceki ziraatçi bilirkişi raporunu da irdeleyen ve sınırındaki taşınmazlarla mukayese edilecek şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı böylelikle tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.