Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/15861 K.2018/954

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ... Köyü çalışma alanında bulunan temyiz konusu 412 ada 7 parsel sayılı 934.00 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu belirtilerek; "kargir karakol binaları ve arsası" vasfı ile davalı ... adına tespit edilmiştir. Davacı ..., kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 412 ada 7 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptaline, fen bilirkişi tarafından tanzim edilen 10.12.2014 tarihli krokili raporda (C), (D) ve (K) harfi ile gösterilen toplam 200.35 metrekarelik bölümün davacı ... adına, kalan bölümün ise tespit gibi davalı ... adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava; kadastro tespitine itiraza ilişkindir. Mahkemece, çekişmeli temyiz konusu 412 ada 7 parsel sayılı taşınmazın 10.12.2014 tarihli fen bilirkişisi raporunda (C), (D) ve (K) harfleri ile gösterilen bölümlerinde davacı yararına zilyetlikle kazanım şartlarının oluştuğu gerekçesiyle bu bölümler yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ise de; yapılan değerlendirme hatalı, araştırma ve inceleme de yetersizdir. Hükme esas alınan fen bilirkişisi raporu ile.

(C) ve (D) harfleri ile gösterilen bölümlerin Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 1968 yılında yapılan kamulaştırma çalışması sırasında kamulaştırılan alan içerisinde kaldığı belirlenmiş olup, bu bölümler yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile kabul kararı verilmesi isabetsizdir. (K) harfi ile gösterilen bölüme yönelik temyiz itirazlarına gelince; söz konusu taşınmaz "kargir karakol binası ve bahçesi" vasfı ile tespit görmüştür.

Davacı, kadastro tutanağının aksini iddia ettiğine göre ispat yükü davacıya aittir. Mahkemece, çekişmeli taşınmazda karakol binası yapılmasına dair idari belgeler araştırılarak var ise onaylı örnekleri getirtilmemiş, bir taşınmazın kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi olan stereoskopik hava fotoğraflarından yaralanılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca, çekişmeli taşınmazın tespit tarihi olan 2010 yılından 15-20-25 yıl öncesine ait üç farklı tarihli hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı'ndan, çekişmeli taşınmazda karakol binası yapılmasına dair idari belgeler (kroki, idari yazışmalar, idari yoldan oluşan tapu kaydı vs..) araştırılarak var ise onaylı örnekleri ilgili mercilerden getirtilmeli, daha sonra yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, tespit bilirkişileri, ziraatçı bilirkişi ve fen bilirkişisi hazır olduğu halde mahallinde yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte; çekişmeli taşınmaz bölümünün öncesinin ne olduğu, kim tarafından hangi tarihten beri ne şekilde kullanıldığı, 1968 tarihli kamulaştırma haritasına göre taşınmazda zilyet görünen Findi oğlu ...’ın kim olduğu ve davacı ile ilişkisinin ne olduğu, taşınmaz üzerine ne zaman karakol binası inşa edildiği, karakol binası inşa edilmeden önce davacı tarafından kullanılıp kullanılmadığı, davacının taşınmazı uzun süreli kullanmaması söz konusu ise bunun nedenlerinin ne olduğu,

iradi terk bulunup bulunmadığı gibi hususlar tek tek ve olaylara dayalı olarak yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından sorulup saptanmalı, varlığı halinde karakol yapımına dair idari belgeler yöntemince uygulanmalı ve kapsamları belirlenmeli, beyanlar arasında doğabilecek çelişkiler yüzleştirme yapılarak, tespite aykırı sonuçlara ulaşılması halinde ise tespit bilirkişileri dinlenilerek çelişkiler giderilmeye çalışılmalıdır.

Keşfe katılacak ziraatçı bilirkişiden; çekişmeli taşınmaz bölümünün mevcut durumunu açıklayan, toprak yapısını, üzerindeki ağaçların ve bitkilerin sayısını, niteliğini, ne kadar süredir tarımsal amaçlı kullanıldığını ya da kullanılmadığını bildiren, komşu parsellerin toprak yapısı ve bitki desenleri yönünden karşılaştırmalı değerlendirmeyi içeren, çekişmeli taşınmazların değişik yönlerden çekilecek fotoğrafları ile desteklenmiş, fen bilirkişisinden ise getirtilmesi halinde karakol yapımına dair kayıtların uygulanmasını gösterir keşfi takibe olanak veren ayrıntılı raporlar alınmalıdır.

Hava fotoğrafları jeodezi veya fotogrametri uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelemesi yaptırılmalı, bu kapsamda çekişme konusu taşınmaz bölümü hava fotoğraflarında gösterilmeli, bu yerin o tarihlerdeki niteliklerinin, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, taşınmazın kısmen veya tamamen ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine yönelik rapor alınmalı,

bundan sonra davacının ispat yükümlülüğü altında olduğu da gözetilerek toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.