Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/16163 K.2017/8686

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında .... Köyü çalışma alanında bulunan 119 ada 4 parsel sayılı 16.851,62 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu gerekçesiyle davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacılar .....ve ..., vergi kaydı, irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak çekişmeli taşınmazın bir bölümü için dava açmışlar, yargılama sırasında ayrıca tapu kaydına dayanmışlardır. Mahkemece usule ilişkin Yargıtay bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazın kadastro tespitinin iptali ile davacılar adına 1/2'şer hisse ile tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kadastro tespitine itiraza ilişkindir. Mahkemece, davacıların dayandığı 1937 tarih, 2 numaralı vergi kaydının çekişmeli taşınmaza uyduğu ve davacılar yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme şartlarının gerçekleştiği kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de; yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Mahkemece yapılan keşifte tek bir yerel bilirkişi dinlenmiş, bu yerel bilirkişinin "davacıların dayandığı vergi kaydı çekişmeli taşınmaza uyar, davacılar 30-40 yıldır kullanagelmektedirler" şeklindeki soyut beyanına ve ziraatçı bilirkişinin çekişmeli taşınmazın ne kadar süredir, ne şekilde kullanıldığını açıklamak bakımından yetersiz raporuna dayalı olarak hüküm kurulmuştur.

Davacıların dayandığı vergi kaydı “K:dere, D:ormanlık, G:ormanlık ve B:Seydo Hüseyin tarlası “sınırları ihtiva etmektedir. Kadastro paftasına göre taşınmazın doğu ve batısında yol, kuzey ve güneyinde ise farklı şahıslara ait sabit sınır niteliğindeki taşınmazlar bulunmakta olup vergi kaydının ihtiva ettiği sınırlar itibariyle çekişmeli taşınmaza uyması mümkün değildir.

Bu hususta yapılan değerlendirme hatalı olduğu gibi davacıların yargılama sırasında dayandıkları 09.04.1980 tarih ve 4 sıra numaralı tapu kaydı tesisinden itibaren revizyon bilgileri ile birlikte getirtilmemesi, keşifte uygulanarak kapsamının tayin edilmemesi, kadastro tespitine aykırı sonuçlara ulaşılmasına rağmen tespit bilirkişilerinin dinlenmemesi de hatalı olmuştur.

Öte yandan; davacılar yararına zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiğinin kabulü için taşınmazın imar-ihyasının tamamlanmasından sonra kadastro tespit tarihe kadar 20 yıllık arasız, çekişmesiz ve ekonomik amaca uygun zilyetliğin sürdürülmesi gerekir. Bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarıdır. Hava fotoğraflarının en az üç ayrı zamana ilişkin olması gerekir.

Bu konuda sağlıklı bir yargıya ulaşmak için tespit tarihinden ( 2009 yılından ) geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının getirtilerek bu fotoğrafların jeodezi veya fotogrametri uzmanı harita mühendisi tarafından stereoskopla incelenmesi gerekir.

Stereoskopik çift hava fotoğrafı, bir stereoskop altında incelendiğinde arazinin üç boyutlu görülmesi, taşınmazın çekim tarihindeki sınırlarının ve niteliğinin belirlenebilmesi, bu yolla ekilen ya da ekilemeyen alanların net bir biçimde tespitinin yapılabilmesi mümkündür. Mahkemece, uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için gerekli bulunan hava fotoğraflarından da yararlanılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile karar verilemez.

O halde; mahkemece öncelikle 2009 yılından geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait üç farklı stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı’ndan, davacıların yargılama sırasında dayandıkları 09.04.1980 tarih ve 4 sıra numaralı tapu kaydı ise tesisinden itibaren revizyon bilgileri ile birlikte tapu müdürlüğünden getirtilmeli, tapu kaydındaki malik ile davacılar arasındaki ilişki belirlenmeli, daha sonra;

yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, tespit bilirkişileri, fen bilirkişisi ve 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu aracılığı ile yapılacak keşifte; davacıların dayandığı tapu kaydı teknik bilirkişi, yerel bilirkişiler ve tanıklar aracılığı ile 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 20. maddesinde açıklandığı şekilde yöntemince uygulanarak kapsamı tayin edilmeli, tapu kaydının davacıların talep ettiği bölüme uymadığının ya da tapuya dayanamayacaklarının anlaşılması halinde, yerel bilirkişi ve tanıklardan;

taşınmazın öncesi, niteliği, zilyetliğin başlangıcı, sürdürülüş biçimi, ne kadar süredir ne şekilde kullanıldığı, tespit tarihine kadar davacılar yararına 20 yıllık kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği süresinin dolup dolmadığı hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, beyanlar arasındaki doğabilecek çelişkiler yüzleştirme yapılarak,

kadastro tespitine aykırı sonuçlara ulaşılması halinde ise kadastro tespit bilirkişileri dinlenerek çelişkiler giderilmeye çalışılmalı, ziraatçı bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmaz bölümünün önceki ve şimdiki niteliğini, üzerindeki bitki örtüsünü, imar-ihyanın ne zaman tamamlandığını, ne kadar süredir tarım arazisi olarak kullandığını bildirir, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir, çekişmeli taşınmazın değişik yönlerden çekilecek fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı, fen bilirkişisinden ise kayıt uygulamasını gösterir keşfi takibe elverişli krokili rapor alınmalı,

getirtilen hava fotoğrafları jeodezi veya fotogrametri uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelemesi yaptırılmalı, bu kapsamda çekişme konusu taşınmaz bölümü hava fotoğraflarında gösterilmeli, bu yerin önceki ve şimdiki niteliğinin, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, arazinin kısmen veya tamamen ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine yönelik olarak dosya üzerinden rapor alınmalı,

yerel bilirkişi ve tanık beyanları bilimsel esaslara göre hazırlanmış bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.