Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/16388 K.2015/11946

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ... Köyü çalışma alanında bulunan 111 ada 90, 112 ada 25 ve 67 parsel sayılı sırasıyla 10.920.87, 3.968,40 ve 1.498,93 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar Toprak Tevzi Komisyonunca 1964 yılında yapılan dağıtım nedeniyle verildiği belirtilerek ölü ... adına tespit edilmiştir. Davacı Hazine, çekişmeli taşınmazların mera olarak sınırlandırılması istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine, çekişmeli 111 ada 90, 112 ada 25 ve 67 parsel sayılı taşınmazların ölü ... adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece çekişmeli taşınmazların 1964 yılında ...'a dağıtımının yapıldığı ancak tapuya tescil edilmediği gerekçesiyle hüküm kurulmuştur. Ancak varılan sonuç dosya kapsamına uygun bulunmadığı gibi, yapılan araştırma ve inceleme de hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır. Yapılan tüm araştırmalara rağmen çekişmeli taşınmazların dağıtımına ilişkin cetvellere ulaşılamamıştır. Çekişmeli taşınmazların bulunduğu ...

Köyü'n de, 4753 sayılı Yasa uyarınca dağıtım kararı alınmış olması, çekişmeli taşınmazların dağıtımına ilişkin cetveller bulunamadığından ...'a dağıtıldığı sonucunu doğurmayacaktır. Dosya kapsamına göre çekişmeli taşınmazların 4753 sayılı Yasa uyarınca ... adına dağıtımının yapıldığı kanıtlanamamıştır.

Bu durumda ihtilafın 3402 sayılı Kanun'un 46/1 ve 14. maddesinde yazılı zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının davalı yararına gerçekleşip gerçekleşmediğinin tereddütsüz olarak belirlenmesine göre çözümlenmesi gerekir.

Davacı Hazine mera iddiası ile dava açtığına ve çekişmeli taşınmazların üçünün sınırında da mera bulunduğuna göre yöntemince mera araştırması yapılması ve bu kapsamda komşu köylerden tarafsız, davada yararı bulunmayan mahalli bilirkişiler tespit edilerek taşınmaz başında dinlenmesi ve ziraatçı bilirkişiden taşınmazın niteliği, meradan açma olup olmadığı, mera ile ayrıcı unsurlar bulunup bulunmadığı hususlarında rapor alınması gerekir.

Mahkemece iki kez keşif yapılmış, 04.10.2006 tarihli keşfe katılan ziraatçı bilirkişi 16.10.2006 tarihli raporunda; çekişmeli 112 ada 25 parsel sayılı taşınmazın tarla vasfında, çekişmeli 111 ada 90 ve 112 ada 67 parsel sayılı taşınmazların ise mera vasfında olduğunu açıklamıştır. 06.07.2011 tarihli keşfe katılan iki kişilik ziraatçı bilirkişi heyeti ise 05.09.2011 tarihli raporlarında; çekişmeli taşınmazların üçününde çayır vasfında olduğunu açıklamışlardır.

Mahkemece, her iki keşifte alınan ziraatçı bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi gerektiği düşünülmemiştir. Bunun yanında ziraatçı bilirkişi raporları taşınmazların meradan hangi ayırıcı unsur ile ayrıldıklarının açıklanmaması, komşu parsellerin toprak ve bitki örtüsü ile karşılaştırma yapılmaması ve denetime imkan vermesi açısından taşınmazların fotoğraflarına yer verilmemiş olması yönlerinden de yetersizdir.

Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile karar verilemez. Doğru sonuca ulaşılabilmesi için; komşu köylerde oturan ve davada yararı bulunmayan elverdiğince yaşlı kişiler arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, sağ olan tespit ve belirtmelik bilirkişileri ile üç kişiden oluşacak ziraatçı bilirkişi kurulu hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte; çekişmeli taşınmazların öncelerinin ne olduğu, mera olup olmadıkları, mera parselinden ne şekilde ayrıldıkları, kim tarafından hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldıkları gibi hususlar tek tek ve olaylara dayalı olarak yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından sorulup saptanmalı, beyanları arasında doğabilecek çelişkiler yöntemince giderilmeli; tespite aykırı sonuçlara ulaşılması halinde tüm tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenilerek aykırılığın giderilmesine çalışılmalıdır.

Ayrıca hazır edilecek Toprak Tevzi Komisyonu çalışmalarına katılmış heyet üyeleri ile bilirkişilerden hayatta olanlar da tanık sıfatı ile dinlenilmeli, keşfe katılacak ziraatçı bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların tarımsal niteliklerini bildiren, öncelerinin mera olup olmadığı ile bitişik mera parsellerinden ne şekilde ayrıldığını açıklayan, komşu parsellerin toprak yapısı ve bitki desenleri yönünden karşılaştırmalı değerlendirmeyi içeren, çekişmeli taşınmazların değişik yönlerden çekilecek fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalıdır.

Keşfe katılacak fen bilirkişisinden de keşif ve uygulamayı izleyip denetlemeye olanak veren, çekişmeli taşınmazlara ilişkin kadastro parselleri ile toprak tevzi parsellerini birlikte gösterir, çekişmeli taşınmazların mera parsellerinden ne şekilde ayrıldığını yan kesit çizelgesi ile açıklayan ayrıntılı rapor alınmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.