Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/16543 K.2017/8756

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca yapılan kadastro sırasında Kesim Köyü çalışma alanında bulunan 108 ada 2 parsel sayılı 345,01 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ... adına, 108 ada 3 parsel sayılı 1.567,05 metrekare ve 108 ada 8 parsel sayılı 378,04 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar ... ve ... adına, 108 ada 4 parsel sayılı 797,12 metrekare, 108 ada 9 parsel sayılı 1.537,74 metrekare ve 108 ada 11 parsel sayılı 318,49 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar ... adına, 108 ada 5 parsel sayılı 531,15 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ... adına,

108 ada 6 parsel sayılı 2.140,30 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ... adına, 108 ada 7 parsel sayılı 488,70 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ... ve ... adına, 108 ada 10 parsel sayılı 2.406,33 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ... ve müşterekleri adına irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tespit edilmiştir.

İtirazı Kadastro Komisyonunca reddedilen Hazine vekili, dava konusu taşınmazların öncesinin dere yatağı olup zilyetlikle iktisap edilemeyeceğini iddia ederek, taşınmazların Hazine adına tescili istemiyle dava açmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, dava konusu taşınmazlardan 108 ada 3, 4, 7 ve 11 parsel sayılı taşınmazların tespit gibi tesciline, diğer taşınmazların kadastro tespitlerinin iptaline, teknik bilirkişi .... tarafından düzenlenen 04/06/2015 tarihli ek rapor ve krokisinde 108 ada 2 parsel sayılı taşınmazın (2-D) ile gösterilen 76,71 metrekare, 108 ada 5 parsel sayılı taşınmazın (5-D) ile gösterilen 126,59 metrekare, 108 ada 6 parsel sayılı taşınmazın (6-D) ile gösterilen 193,05 metrekare, 108 ada 8 parsel sayılı taşınmazın (8-D) ile gösterilen 123,19 metrekare,

108 ada 9 parsel sayılı taşınmazın (9-D) ile gösterilen 398,15 metrekare ve 108 ada 10 parsel sayılı taşınmazın (10-D) ile gösterilen 46,67 metrekarelik bölümlerinin dere terki olarak tescil harici bırakılmasına, 108 ada 2 parsel sayılı taşınmazın geriye kalan bölümünün tespit gibi ... adına tesciline, 108 ada 5 parsel sayılı taşınmazın geriye kalan bölümünün tespit gibi ... adına tesciline, 108 ada 6 parsel sayılı taşınmazın geriye kalan ve aynı teknik bilirkişi raporunda (6-A) harfi ile gösterilen bölümünün tespit gibi ... adına tesciline,

108 ada 8 parsel sayılı taşınmazın geriye kalan ve aynı teknik bilirkişi raporunda (8-A) ve (8-B) harfleri ile gösterilen bölümlerinin ayrı parsel numaraları verilmek suretiyle tespit gibi ... ve ... adına tesciline, 108 ada 9 parsel sayılı taşınmazın geriye kalan ve aynı teknik bilirkişi raporunda (9-A) ve (9-B) harfleri ile gösterilen bölümlerinin ayrı parsel numaraları verilmek suretiyle tespit gibi ... adına tesciline, 108 ada 10 parsel sayılı taşınmazın geriye kalan bölümünün tespit gibi ... ve müşterekleri adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmazlardan 108 ada 2, 5, 6, 8, 9 ve 10 parsel sayılı taşınmazların hükme esas alınan 04/06/2015 tarihli ek rapor ve krokisinde (2-D), (5-D), (6-D), (8-D), (9-D) ve (10-D) harfleri ile gösterilen bölümlerinin dere terki niteliğinde bulunduğu, söz konusu taşınmazların geriye kalan bölümleri ile dava konusu diğer 108 ada 3, 4, 7 ve 11 parsel sayılı taşınmazların dere terki niteliğinde olmadığı, söz konusu taşınmazlar ve taşınmaz bölümleri üzerinde davalılar lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğu kabul edilmek suretiyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuş ise de;

yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Taşınmazların kadastro tespiti, Kadastro Kanunu'nun Geçici Ek-8. maddesi uyarınca yapıldığı halde, bölgede daha önce yapılan kadastro çalışmalarının hangi tarihte yapıldığı ve kadastro sırasında dava konusu taşınmazların hangi vasıfla tespit harici bırakıldığı Kadastro Müdürlüğünden sorulmamış; dava konusu taşınmazlara komşu olan taşınmazların kadastro tutanakları, varsa tespite dayanak belgeler ve kadastro sonucu oluşan tapu kayıtlarının onaylı örnekleri getirtilmemiş.

3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan taşınmazların öncesinin ne olduğu, taşınmazlarda imar-ihya işlemi yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı ve taşınmazların kullanım durumunun ne olduğunu kesin olarak belirleyen bilimsel verilere dayalı gerekçeli rapor alınmamış; bu durumunun tespiti amacıyla hava fotoğraflarından da yararlanılmamıştır. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; öncelikle, dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgede, tesis kadastro çalışmalarının hangi tarihte yapıldığı ve taşınmazların hangi vasıfla tespit harici bırakıldığı sorularak tespit edilmeli, dava konusu taşınmazlara komşu olan taşınmazların kadastro tutanakları, varsa tespite dayanak belgeler ve kadastro sonucu oluşan tapu kayıtlarının onaylı örnekleri Tapu Müdürlüğünden, dava konusu taşınmazların tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığından getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, jeolog bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, teknik bilirkişi ve 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte; yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, taşınmazlarda imar - ihya işlemi yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise imar - ihyanın hangi tarihte tamamlandığı hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı; komşu taşınmazların dayanak kayıtlarının dava konusu taşınmazların yönünü ne okuduğu bilirkişi ve tanık beyanları ile denetlenmeli; yerel bilirkişi ve tanık sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle yöntemince giderilmeli;

tespite aykırı sonuçlara ulaşılması halinde tüm tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenilerek aykırılıkların giderilmesine çalışılmalı; yerel bilirkişi ve tanık sözleri, komşu taşınmazların kadastro tutanakları ve varsa dayanaklarını oluşturan kayıtlarla denetlenmeli; teknik bilirkişiden keşfi takibe elverişli krokili rapor alınmalı;

ziraat bilirkişi kurulundan dava konusu taşınmazların toprak yapısı ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresini, taşınmazlar üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazların imar-ihyaya konu olabilecek yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

jeodezi ve fotogrametri uzmanı harita mühendisi bilirkişiden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazların sınırlarını ve niteliğini, taşınmazlarda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcı, şekli ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; jeolog bilirkişisinden dava konusu taşınmazların sınırında dere bulunduğu göz önünde bulundurularak,

taşınmazların önceki ve şimdiki niteliğini, dere yatağı niteliğinde olup olmadığını, evveliyatının çay veya dere yatağı niteliğinde olup olmadığını, dere yatağından kazanılıp kazanılmadığını, halen aktif dere yatağında kalıp kalmadığını, aktif dere yatağında kalmıyor ise derenin etkisi altında kalan yerlerden olup olmadığını açıklar nitelikte ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.