Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/20916 K.2016/2225

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında ... Köyü çalışma alanında bulunan temyize konu 116 ada 40, 82 ve 125 parsel sayılı 56.616.89, 4.338,76 ve 22.689,94 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, toprak tevzii komisyonunca oluşturulan tapu kaydı nedeniyle davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ... irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak çekişmeli üç parsele yönelik olarak dava açmıştır.

Yargılama sırasında ..., irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak davaya katılmıştır. Mahkemece, yapılan yargılama sonunda davacı ...'ın davasının reddine, müdahil davacı ...'in davasının kabulüne, çekişmeli 116 ada 40, 82 ve 125 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitlerinin iptali ile müdahil davacı ... adına tescillerine karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava; kadastro tespitine itiraza ilişkindir. Mahkemece, müdahil davacı ... yararına 3402 sayılı Kanun'un 46/1 ve 14. maddesinde yazılı zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm için yeterli bulunmamaktadır.

Çekişmeli taşınmazlar, 1961 yılında yapılan toprak tevzi çalışmaları sırasında meradan açıldıkları ve işgal edildikleri gerekçesiyle Hazine adına belirtmeleri yapılmış ve tarla vasfı ile Hazine adına tapu kayıtları oluşmuştur. Hazine adına toprak tevzi çalışması sonucu oluşan bu tapu kayıtları nedeniyle çekişmeli taşınmazlar kadastro çalışmaları sırasında Hazine adına tespit edilmiştir.

Çekişmeli 116 ada 40 ve 125 parsel sayılı taşınmazların güney sınırlarında kadastro sırasında mera olarak tespit edilen taşınmazlar da mevcuttur.

Çekişmeli taşınmazların, toprak tevzi çalışmaları sırasında meradan açıldıkları yönündeki tespit, toprak tevzi haritalarına göre sınırlarında mera olarak belirtilmiş taşınmazlar bulunması, çekişmeli iki taşınmazın sınırında kadastro sırasında da mera olarak tespit edilen taşınmazlar bulunması karşısında, ihtilafın çözümü, taşınmazların toprak tevzi çalışmalarından önceki niteliklerinin ve kadim mera olup olmadıklarının kesin olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Bir taşınmazın kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi stereoskopik hava fotoğraflarıdır. Stereoskopik çift hava fotoğrafı, bir stereoskop altında incelendiğinde arazinin üç boyutlu görülmesi, taşınmazın çekim tarihindeki sınırlarının ve niteliğinin belirlenebilmesi mümkündür.

Mahkemece uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için gerekli bulunan hava fotoğraflarından yararlanılmadığı gibi, halen de çekişmeli taşınmazların sınırında mera parseli olduğu halde Hazine tapu kaydının oluşumundan önce temyize konu taşınmazların mera niteliğinde olup olmadığı yönünden yöntemine uygun araştırma yapılmamış; mahalli bilirkişiler, komşu köyler halkından seçilmemiş, taşınmazların komşu mera parsellerinden ne şekilde ayrıldıkları net olarak belirlenmemiş ve varsa ayırıcı unsurlar kroki üzerinde gösterilmemiştir.

Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca, çekişmeli taşınmazların yer aldığı, 1961 yılında yapılan toprak tevzi çalışmalarından 15-20-25 yıl öncesine ait hava fotoğraflarının bulunup bulunmadığı Harita Genel Komutanlığından sorulmalı, varsa getirtilerek dosya arasına konulmalı, komşu köylerde oturan ve davada yararı bulunmayan elverdiğince yaşlı üç kişilik yerel bilirkişi listesi kolluk vasıtası ile tespit edilip dosya keşfe hazır hale getirilmelidir.

Daha sonra yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, sağ olan tespit ve belirtmelik bilirkişileri ile üç kişiden oluşacak ziraatçi bilirkişi kurulu hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte; çekişmeli taşınmazların öncelerinin ne olduğu, mera olup olmadıkları, mera parselinden ne şekilde ayrıldıkları, kim tarafından hangi tarihten beri, ne şekilde kullanıldıkları, toprak tevzi çalışmalarından 20 yıl önceye giden zilyetliğin bulunup bulunmadığı gibi hususlar tek tek ve olaylara dayalı olarak yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından sorulup saptanmalı, beyanları arasında doğabilecek çelişkiler yöntemince giderilmeli, tespite aykırı sonuçlara ulaşılması halinde tüm tespit bilirkişileri tanık sıfatıyla dinlenilerek aykırılığın giderilmesine çalışılmalıdır.

Ayrıca hazır edilecek toprak tevzi komisyonu çalışmalarına katılmış heyet üyeleri ile bilirkişilerden hayatta olanlar da tanık sıfatı ile dinlenilmeli, keşfe katılacak ziraatçi bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların tarımsal niteliklerini bildiren, öncelerinin mera olup olmadığı ile komşu mera parsellerinden ne şekilde ayrıldığını açıklayan, komşu parsellerin toprak yapısı ve bitki desenleri yönünden karşılaştırmalı değerlendirmeyi içeren, çekişmeli taşınmazların değişik yönlerden çekilecek fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalıdır.

Keşfe katılacak fen bilirkişisinden de keşif ve uygulamayı izleyip denetlemeye olanak veren, çekişmeli taşınmazlara ilişkin kadastro parselleri ile toprak tevzi parsellerini birlikte gösterir, çekişmeli taşınmazların mera parsellerinden ne şekilde ayrıldığını yan kesit çizelgesi ile açıklayan ayrıntılı rapor alınmalıdır.

Hava fotoğrafları jeodezi veya fotogrametri uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda incelemesi yaptırılmalı, bu kapsamda çekişme konusu taşınmazlar hava fotoğraflarında gösterilmeli, bu yerlerin o tarihlerdeki niteliklerinin, mera olup olmadıklarının ya da meradan ne şekilde ayrıldıklarının, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, taşınmazların kısmen veya tamamen ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine yönelik rapor alınmalı,

.