Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/2840 K.2016/2506

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucu ... Köyü çalışma alanında bulunan 105 ada 1 parsel sayılı 1.232.496,98 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz kadimden beri ve halen ...köyü halkı tarafından mera olarak kullanıldığı belirtilerek kamu orta malı niteliğinde mera olarak sınırlandırılmış ve özel siciline kaydedilmiştir.

Davacı ... ve ... hususi idare varidat kaydına, hibeye ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu kaydının iptali ile murisleri ...ve ...mirasçıları adına tescil istemiyle dava açmışlardır. Yargılama sırasında adı geçen murislerin tüm mirasçılarının davaya muvafakatı sağlanmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulü ile çekişmeli 105 ada 1 parsel sayılı taşınmaz içerisinde kalan fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 5.308,77 metrekare yüzölçümündeki kısmın kaydının iptali ile davacıların murisleri ... ve...adına birer hisse üzerinden kabul edilerek ayrı ayrı murislerin mirasçıları adına mirasçılık belgelerindeki hisseleri oranında tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, 105 ada 1 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen temyize konu 5.308,77 metrekare yüzölçümündeki kısmı hakkında, "davacılar tarafından 20 yılı aşkın süredir çayır olarak kullanılan özel mülkiyete elverişli çayır niteliğinde tarım arazisi olduğu ve davacılar lehine iktisap şartlarının oluştuğu" gerekçesiyle davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Ne var ki, mahkemece fen bilirkişisi tarafından dosyaya ibraz edilen raporda tarafların tutundukları kayıt ve belgeler uygulanarak kapsamları belirlenmemiş, keşfi izlemeye olanak sağlar nitelikte harita ve rapor düzenlenmemiş, zirai bilirkişi raporunda ise.

(A) harfi ile gösterilen dava konusu taşınmaz ile etrafındaki mera olarak tespit gören taşınmaz arasında bitki örtüsü, toprak yapısı ve eğim olarak birbirlerine benzeyip benzemediği konularında ayrıntılı ve bilimsel verilere dayalı rapor alınmamış, (A) harfi ile gösterilen çekişmeli taşınmazın kadim mera olarak sınırlandırılan 105 ada 1 parsel sayılı taşınmazın ortasında bulunduğunun, mahallinde yapılan keşif sırasında davalı köy tüzel kişiliği temsilcisi tarafından beyan edilmesi karşısında, söz konusu parselin dava dışı bölümlerinin kadim mera olup olmadığı,

fen bilirkişi raporunda dava konusu (A) harfi ile gösterilen taşınmazın kuzeyindeki yolun ne zamandır mevcut olduğu, kadastro tespitinden önce de zeminde bulunup bulunmadığı kadim olup olmadığı, (A) bölümünün mera bütünlüğünü bozup bozmadığı hususları araştırılmadan ve yöntemine uygun mera araştırması yapılmadan yetersiz bilirkişi raporları doğrultusunda karar verilmiş olması nedeniyle yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için; mahkemece tespit tarihinden en az 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığından, davacıların dayanağı olan hususi varidat belgesi ise bulunduğu kurumdan getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan komşu köyler halkından belirlenecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, ziraat mühendisi bilirkişi,

taşınmazın güneyinde bulunan dere nedeniyle taşkın su altında kalıp kalmadığının belirlenmesi amacıyla jeolog bilirkişi eşliğinde ve HMK'nın 31. maddesi uyarınca hakime verilen dosyayı aydınlatma görevi kapsamında tarafların bildireceği tanıkların katılımıyla mahallinde keşif yapılmalıdır.

Yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından çekişmeli taşınmazın öncesinin mera olup olmadığı, çekişmeli taşınmazın meradan açılıp açılmadığı, çekişmeli taşınmaz üzerinde sürdürülen bir zilyetliğin olup olmadığı, varsa bu zilyetliğin ilk kez hangi tarihte ve nasıl başladığı,

kimden kime ve ne surette intikal ettiği, kimler tarafından ne kadar süreyle ve ne olarak kullanıldığı hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, taraflarca dayanılan kayıt ve belgeler ile kayıt ve belgelerde okunan köy ve mevki adları, taşınmazların cinsi ile sınırları hususunda açıklama istenmeli, yerel bilirkişilerce bilinemeyen sınırlar yönünden taraflara tanıkla kanıtlama olanağı sağlanmalı; zirai bilirkişiden çekişmeli taşınmazın öncesinin mera olup olmadığı, taşınmazın bitki örtüsü, toprak kalınlığı ve cinsi, taşlılık oranı, eğimi, komşu mera parselinin eylemli mera olup olmadığı,

komşu parseller ile dava konusu mera olarak tespit gören taşınmaz arasında doğal ya da yapay ayırt edici bir sınır bulunup bulunmadığı, çekişmeli taşınmazın çevresinde özel mülkiyete konu taşınmazlar varsa, bu taşınmazlar ile çekişmeli taşınmazın bitki örtüsü, toprak yapısı ve eğim olarak birbirlerine benzeyip benzemediği konularında ayrıntılı, bilimsel verilere dayalı ve gerekçeli rapor alınmalı, çekişmeli taşınmazın tamamını, komşu parsellerle arasındaki sınırları ve komşu parselleri gösterir şekilde, mümkün olduğunca farklı yön, açı ve yükseklikten fotoğraflar çekmesi istenmeli, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden;

çekişmeli taşınmaz ile çevresindeki mera parselini bir arada gösterir, bilirkişi ve tanıklarca gösterilen mevki ve sınırlar işaretlenmiş, keşfi izlemeye olanak sağlar nitelikte harita ve rapor istenmeli, hava fotoğrafları üzerinde çekişmeli taşınmaz ve çevresine ait pafta haritasını çakıştırması istenmeli, hava fotoğraflarında çekişmeli taşınmazın ve çevresinin geçmiş tarihlerdeki görünümlerin zirai bilirkişi tarafından değerlendirilerek meradan ayırıcı unsur varmı yok mu belirlenmesi ve kadim mera olup olmadığının bildirilmesi istenmeli, jeolog bilirkişiden;

dava konusu taşınmazın güneyinde bulunan dere nedeniyle taşınmazın su altında kalıp kalmadığı hususunda bilimsel verilere dayalı ve gerekçeli rapor alınmalı, bundan sonra toplanan ve toplanmış tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir karar verilmelidir.

.