Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/6776 K.2016/740

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Uygulama kadastrosu sırasında Köyü çalışma alanında ve Hazine adına tapuda kayıtlı bulunan eski 1825 parsel sayılı 13.500,00 metrekare yüzölçümlü taşınmaz, 134 ada 21 parsel numarası ile ve 12.123,23 metrekare yüzölçümlü olarak tespit edilmiştir. Davacı Hazine 134 ada 21 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün 1.376.77 metrekare eksildiğini ileri sürerek bu eksikliğin giderilmesi istemiyle Kadastro Müdürlüğünü hasım göstererek dava açmıştır.

Yargılama sırasında eksikliğin ... ve müşterekleri adına olan eski 530 parsel sayılı 15.000,00 metrekare, yeni 112 ada 2 parsel sayılı 18.360,03 metrekare yüzölçümlü taşınmazdan kaynaklandığını belirterek bu parsel maliklerine de husumet yöneltmiştir. Mahkemece usule ilişkin bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda ... aleyhine açılan davanın ...'nün taraf ehliyeti bulunmadığından husumet yönünden reddine, dava konusu .....

Köyü 134 ada, 21 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki davanın esastan reddine, taşınmazın uygulama tutanağındaki tespit gibi nitelik, ölçü ve vasıf ile tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uygulama kadastrosu yapılırken öncelikle zeminde bulunan ve tesis kadastrosu tarihinde mevcut olan sabit nokta ve sınırlardan, aynı döneme ya da yöreye ait farklı amaçlarla üretilmiş haritalar ile benzeri verilerden yararlanılarak yapılan teknik çalışmalarla, tesis kadastrosuna ait pafta haritaları ortofoto üzerine işlenmekte; haritanın zemine uygun olmaması halinde farklılıkların nerelerden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı tespit edilip varsa hatalar yöntemine uygun şekilde giderilmekte, düzenlenen ada raporu ile yapılan teknik çalışmalar ve gerekçeleri açıklanmakta;

bundan sonra yukarıda sözü edilen yönetmelikte açıklanan ilkeler çerçevesinde taşınmazların bütün sınırları tek tek değerlendirmeye tabi tutularak ilk tesis kadastrosu sırasındaki gerçek fiili duruma ulaşılmaya çalışılarak, uygulama tutanağı düzenlenmekte ve uygulama kadastrosu haritaları üretilmektedir. İşte, uygulama kadastrosuna itiraz davaları, uygulama kadastrosu faaliyetinin yöntemine uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesine yönelik davalardır.

Bu nedenle mahkemelerce, uygulama faaliyetine eşdeğer ve amaca uygun bir araştırma yapılması zorunludur.

Mahkemece, amacına ve yöntemine uygun bir araştırma yapılabilmesi için öncelikle, denetime veri teşkil etmek üzere, tesis kadastrosunun yapıldığı tarihe en yakın tarihli hava fotoğrafları, temin edilebilen en eski ve güncel ortofoto ve uydu fotoğrafları, tesis kadastrosuna ait pafta haritası, varsa bu haritada değişiklik yapan ifraz haritaları, mahkeme ilamları ve eki olan haritalar, varsa uygulama kadastrosu sırasında yararlanıldığı anlaşılan diğer haritalar, çekişmeli taşınmaza ilişkin tesis kadastrosu ve uygulama kadastrolarına ait ölçü çizelgesi, hesap cetveli ve ölçü krokileri gibi bilgi ve belgelerin toplanması gerekmektedir.

Bundan sonra mahallinde, yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, harita ya da jeodezi mühendisi fen bilirkişisinin katılımı ile keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında çekişmeli taşınmaz ve çevresinin toprak yapısı, bitki örtüsü, zeminde mevcut ağaçların yaşı gibi hususlar ile zeminin jeolojik yapısının değerlendirilmesine ihtiyaç duyulan hallerde uzman ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişi de keşif heyetine dahil edilmelidir.

Yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan tesis kadastrosu sırasında da zeminde mevcut olan sabit sınır ya da yapılar bulunup bulunmadığı sorularak varsa yerleri fen bilirkişisine işaretlettirilmeli, fotoğrafları çekilmeli, taraflar keşif sırasında hazır bulunmakta ise zeminde ortak sınır üzerinde uzlaşıp uzlaşmadıkları tespit edilip gerektiğinde imzaları ile beyanları tevsik edilmeli, uzlaşılan sınırlar ile iddia edilen sınırlar fen bilirkişisi tarafından haritasında işaretlenmeli, keşif sırasında hazır edilmeleri halinde ziraat bilirkişisi ile jeoloji mühendisi bilirkişisinden,

taşınmazlar arasında değişmeyen doğal ya da yapay sınırlar bulunup bulunmadığı, sınırlarda mevcut ağaçların yaşları gibi hususlarda bilgi alınmalı, fen bilirkişisinden denetime veri teşkil etmek üzere dosya içine getirtilen bilgi ve belgeler ile bilirkişi ve tanık anlatımlarından yararlanarak uygulama kadastrosunu denetlemesi istenmelidir.

Fen bilirkişisinden, tesis kadastrosunun, paftaların üretim yılı, üretim tekniği, altlığı ve ölçeği gibi hususları da açıklar tarzda hangi yöntem ve tekniklerle yapıldığı, uygulanan yöntemlerin hata paylarının ne olduğu, üretilen haritaların zeminle uyumsuz bulunması halinde farklılığın nereden ve hangi sebeplerden kaynaklandığı, sırasıyla tersimat hatası, hesap hatası, ölçü hatası ve sınırlandırma hatası bulunup bulunmadığı, uygulama kadastrosu sonucu tespit edilen yeni sınırların niteliğinin ne olduğu ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak belirlenip belirlenmediği,

uygulama kadastrosunda hata yapılmış ise doğru sınır ve haritanın nasıl olması gerektiği gibi hususlarda ve "ada raporu" ile "uygulama tutanağı ve haritasını" irdeler şekilde, teknik ve bilimsel verilere dayalı, gerekçelendirilmiş, denetlenebilir ve ayrıntılı rapor ve haritalar alınmalıdır.

Raporun denetime elverişli olması için fen bilirkişisinden, düzenleyeceği haritalardan iki tanesinde hava fotoğrafı üzerinde, iki tanesinde ise ortofoto (yoksa uydu fotoğrafı) üzerinde ilk tesis kadastrosu paftası ve uygulama kadastrosu paftasını çakıştırması istenmeli; çakıştırmaların birer tanesinin ada bazında değerlendirme yapmaya elverişli geniş ölçekli olması, diğerinin ise çekişmeli taşınmaz ve çevresini gösterir şekilde daha dar ölçekli olması istenmelidir.

Fen bilirkişi haritasında, uygulama kadastrosunda yanlışlık varsa, infazı kabil bir hükme esas olmak üzere doğru sınırların nasıl olması gerektiği de gösterilmelidir.

Açıklanan yönteme uygun inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmeli; değerlendirme yapılırken uygulama kadastrosunun amacının mülkiyet ihtilaflarını çözmek olmadığı ve mülkiyet uyuşmazlıklarının uygulama kadastrosuna ilişkin davalarda tartışma konusu yapılamayacağı göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut olayda, davacı Hazineye ait taşınmazın ifrazen oluştuğu ve davalı gerçek kişilere ait taşınmaz ile arasında yol olduğu anlaşılmaktadır. Bozma ilamından önce yapılan keşifte davalılar murisi...tarafından zeminde bulunan yola ağaç dikilmek suretiyle kapatıldığı beyan olunmuş, bu husus mahkemece de gözlemlenmiştir.

Ne var ki mahkemece tesis kadastrosu çalışması sırasında var olan yol ile halen zemindeki yolun tesis ve yenileme paftalarındaki durumu açıklığa kavuşturulmamış, iki taşınmaz arasındaki ortak sınır tespit edilmemiştir.

Bu hususların aydınlatılabilmesi ve taraflar arasında uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için; genel kadastro haritaları, genel kadastro haritalarının oluşturulmasına esas olan tüm belgeler ile özellikle orijinal ölçü değerleri, Hazine taşınmazının ifrazen oluştuğu anlaşılmakla ifraz krokileri, genel kadastronun yapıldığı yıllara yakın yıllarda çekilmiş hava fotoğrafları ile aynı yıllarda üretilmiş memleket haritası; uygulama kadastrosunun dayanağını oluşturan tüm belgeler ile ortofoto dosya içine getirtilmelidir.

Bundan sonra; yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde keşif yapılmalı, zeminde davalılar murisi ..... tarafından zeytin ağacı dikilmek suretiyle kapatıldığı beyan olunan yol, öncesinde zeminde bulunan sabit noktalar, yolun devamındaki güzergahları, yerel bilirkişi ve tanıklarca gösterilen sınırlar gözetilerek belirlenmeye çalışılmalı;

gösterilen sınırlar uzman bilirkişilerce işaret ettirilmeli, kadastro sırasında zeminde gösterilen yolun tam yerinin belirlenmesine çalışılmalı, Hazine taşınmazının, 112 ada 2 parsel sayılı taşınmaz içinde tespit edilen bölümü bulunup bulunmadığı tespit edilmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Ayrıca; taşınmazın genel kadastro sonrası oluşan ifrazları da gözetilmelidir.