Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2015/7630 K.2017/2052

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "eksik inceleme sonucu verilen hükmün isabetsiz olduğu belirtilerek; taşınmazın mera olup olmadığının yöntemince arıştırılması" gereğine değinilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, ... İli .... İlçesi ... Köyü 187 ada 33 sayılı parselin 31.....2014 havale tarihli bilirkişi raporu krokisinde (A) harfiyle gösterilen ....618,00 metrekarelik yer bakımından mera sınırlandırılmasının iptali ile yeni bir parsel numarası verilmek suretiyle davacı tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozmaya uyulmakla bozma ilamı lehine olan taraf lehine usulü müktesep hak teşkil eder. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir.

Her ne kadar bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda taşınmazın temyize konu bölümünün mera vasfında olmadığı davacı lehine zilyetlikle edinme koşullarının gerçekleşmiş olduğu gerekçesi ile hüküm kurulmuş ise de taşınmaz ile mera arasında ayırıcı unsur olup olmadığı araştırılmamış, taşınmazı gösterir hava fotoğrafları getirtilip incelenmemiş, yetersiz ziraat bilirkişisi raporu ile yetinilmiş, davacının aynı kadastro çalışma alanında zilyetlik yoluyla edinebileceği miktar üzerinde durulmamıştır.

Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; sağlıklı sonuca varılabilmesi için öncelikle tespit tarihinden geriye doğru ...-...-... yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının, tarihleri açıkça yazılmak suretiyle en az üç tanesi Harita Genel Komutanlığından getirilerek dosya arasına konulmalı, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve fen bilirkişisi ile ziraat bilirkişinin katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır.

Taşınmaz başında yapılacak keşif sırasında; taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, mera olup olmadığı, taşınmazın imar-ihyaya konu edilecek taşınmazlardan olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği,

imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı, ziraat mühendisi bilirkişiden çekişmeli taşınmazın toprak yapısı ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresini, mera vasfı taşıyıp taşımadığını, mera parseli ile arasında doğal ya da yapay ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını,

taşınmaz üzerindeki bitki örtüsü, dava konusu taşınmazın imar-ihyaya konu olabilecek taşınmaz olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir ve komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli, fen bilirkişisinden ise keşfi takibe elverişli krokili raporlar alınmalı,

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye dava konusu taşınmazın dava tarihine göre ...-...-... yıl öncesine ait ve üç ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları üzerinde uygulama yaptırılarak taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin, mera vasfında olup olmadığının, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılmalı,

çekişmeli taşınmazın ve çevresinde mera vasfında olan taşınmazın nitelikleri ve mera ile ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı hususlarındaki hakim gözlemi keşif zaptına aynen yansımalı, keşifteki tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, bundan sonra davacının aynı kadastro çalışma alanında zilyetlik yoluyla edinebileceği miktar da dikkate alınmak suretiyle tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.