Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/11302 K.2019/7944

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek, dava konusu taşınmazın hava fotoğraflarının Harita Genel Komutanlığı'ndan tarihleri açıkça yazılmak suretiyle istenilerek dosya arasına konulması, 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu, jeodezi veya fotogrametri uzmanı harita mühendisinden oluşacak bilirkişi heyeti aracılığıyla yapılacak keşifte, belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının üzerinde stereoskop aletiyle yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda inceleme yaptırılarak; çekişme konusu taşınmazın hava fotoğraflarında gösterilmesi,

bu yerin önceki ve şimdiki niteliğinin, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının, zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğünün ve kimden kime aktarıldığının belirlenmesine çalışılması, tanık ve yerel bilirkişi ifadelerinin de bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporuyla denetlenmesi, daha sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 186 ada 223 parsel sayı taşınmazın 14.06.2014 tarihli fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen bölümün davacı ... adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma ilamına uyulmakla, taraflar yararına oluşan usuli müktesep hakkın zedelenmemesi için, bozma ilamının gereklerinin tam olarak yerine getirilmesi ve o doğrultuda işlem yapılması zorunlu hale gelir.

Bozma ilamında, doğru sonuca ulaşılabilmesi için taşınmazın tespit tarihinden geriye doğru 20-30 yıllık hava fotoğraflarının getirtilip jeodezi ve fotogrametri bilirkişisine tevdi edilerek, taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetlik bulunup bulunmadığı,

varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı ve zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğü hususlarını açıklar nitelikte rapor alınması ve sonucuna göre bir hüküm kurulması gereğine değinildiği halde Mahkemece, 1961 ve 1972 tarihli hava fotoğrafları incelenmesiyle ve çekişmeli taşınmazın yamuk dörtgen şeklinde görüldüğünü kültür arazisi niteliğinde olduğunu belirten soyut içerikli raporla yetinilmiş, alınan ziraatçi bilirkişi kurulu raporunda, çekişmeli taşınmaz üzerinde mera bitkilerinin yoğunlaşarak baskın hale geldiği ve üzerinde 30 yıldır işlemeli tarım yapılmadığı belirtildikten sonra,

raporun devamında özel mülkiyete ait yerlerden olduğu belirtilmek suretiyle çelişki yaratıldığı halde, rapordaki bu çelişki giderilmemiş ve ayrıca yapılan keşifte yerel bilirkişi ve tanık dinlenilmemiştir. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca, doğru sonuca ulaşılabilmesi için mahkemece öncelikle, dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Komutanlığı'ndan getirilerek dosya arasına konulmalı, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek 3 kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile fen bilirkişisi,

Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü öğretim üyelerinden oluşacak 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu ile jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ve ne suretle kullanıldığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği,

imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte tamamlandığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeye çalışılmalı.

3 kişilik ziraatçi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazın eğimini, niteliğini, toprak yapısını ve bitki örtüsünü, imar-ihyasının hangi tarihte başlanıp tamamlandığını, ekonomik amaca uygun zilyetliğin hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü ve kullanım durumunu bilimsel verilere dayalı olarak ve sınırındaki taşınmazlarla mukayeseli şekilde açıklayan, önceki raporları da irdeleyen, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisinden, hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazın öncesinin imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığını, imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor ve kroki alınmalı; fen bilirkişisinden, keşif ve uygulamayı denetlemeye olanak verir ayrıntılı rapor alınmalı ve bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte tartışılıp, sonucuna göre bir karar verilmelidir.