Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/12011 K.2019/6901

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında, ... Köyü çalışma alanında bulunan 101 ada 14 ve 214 parsel sayılı 24.774.82 ve 3.866.75 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, tutanakların beyanlar hanesinde Mehi oğlu ...’in işgalinde olduğu gösterilerek toprak tevzi komisyonu çalışmaları sonucunda oluşmuş tapu kayıtları nedeniyle Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ..., irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava açmıştır.

Yargılama sırasında ise dava açarken 108 ada 146 sayılı parseli dava etmeyi unuttuğunu belirterek bu parselin de aynı nedenle adına tescilini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne çekişmeli 101 ada 14, 108 ada 214 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitinin iptali ile davacı adına tesciline, 108 ada 146 parsel sayılı taşınmaz hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerli yasaya uygun gerektirici nedenlere ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı Hazine vekilinin çekişmeli 108 ada 214 parsel sayılı taşınmaz davacının ise 108 ada 146 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki hükme yönelik yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile çekişmeli 108 ada 146 ve 214 parsel sayılı taşınmazlarla ilgili usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA,

2- Davalı Hazine vekilinin çekişmeli 101 ada 14 parsel sayılı taşınmaza ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince. Mahkemece, dava konusu taşınmazda davacı yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar için yeterli bulunmamaktadır.

Taşınmazın niteliğine ilişkin beyanların denetlenmesi yönünden komşu parsellere ait tutanak varsa dayanak kayıt ve belgeler getirtilerek yararlanılmamış, dosyadaki fen bilirkişi ek raporunda toprak tevzi paftası ile kadastro paftası çakıştırıldığında (B) harfi ile gösterilen bölümün öncesinin kadim mera olup olmadığı belirlenmemiş ve 8 sayılı toprak tevzi parseli ile dava konusu taşınmaz arasında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı araştırılmamıştır.

Bu şekilde eksik araştırma, inceleme ve uygulamaya dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca doğru sonuca ulaşabilmek için mahkemece, komşu parsel tuanakları dosya arasına getirdildikten sonra mahallinde, yeterince yaşlı, taşınmazın bulunduğu yeri iyi bilen, tarafsız kişiler arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu, tanıklar ve ziraat mühendisi bilirkişisi ile fen bilirkişisi hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalı ve bu keşifte, dava konusu taşınmazın tevzi haritaları ile kadastro paftaları çakıştırılarak birlikte zemine uygulanmak suretiyle, dava konusu taşınmazın toprak tevzi paftasında hangi parsele denk geldiği belirlenmeli,

taşınmazın davalı Hazinenin tapu kaydı kapsamında mı yoksa toprak tevzi komisyonunun mera parseli kapsamında mı kaldığı saptanmalı; buna göre taşınmazın Hazinenin dayanağı tapu kaydı kapsamında kaldığının anlaşılması halinde, tapu kaydının tesisine esas belirtmelik tutanağı getirtilmeli ve hayatta iseler belirtmelik tutanağında imzaları bulunan bilirkişiler de dinlenilerek, Hazine tapusunun oluştuğu tarihe kadar, davacı yararına Kadastro Kanunu'nun 46/1., 14. ve devamı maddelerinde sözü edilen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle mülk edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği tartışılmalı;

taşınmazın mera haritası kapsamında kaldığının anlaşılması halinde ise, dava konusu taşınmazın öncesinin geleneksel biçimde kullanılan kadim mera olup olmadığı, dava konusu taşınmaz ile komşu mera parseli arasında ayırıcı nitelikte bir unsur bulunup bulunmadığı araştırılmalı, taşınmazın görüntüsü ve mera ile ayırıcı unsur bulunup bulunmadığı hususlarındaki hakim gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalı, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından, ne zamandan beri ve ne suretle kullanıldığı,

taşınmazın öncesinin mera olup olmadığı ve zaman içinde sınırlarında genişleme olup olmadığı hususlarında tek tek ve olaylara dayalı olarak yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve dayanakları ile denetlenmeli, dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı;

ziraat bilirkişisinden, dava konusu taşınmazın öncesinin geleneksel biçimde kullanılan kadim mera olup olmadığını, taşınmazın toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden mera parselinden nasıl ayrıldığını, aralarında doğal ya da yapay ayırt edici bir sınır bulunup bulunmadığını, taşınmazın meradan açılan bir yer olup olmadığını, meranın devamı niteliğinde olup olmadığını, taşınmaz üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığını, ekonomik amaca uygun zilyetlik varsa hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü açıklayıp, tarımsal niteliklerini belirten,

taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, somut verilere dayalı, ayrıntılı rapor alınmalı; fen bilirkişisinden, keşfi takibe ve denetlemeye elverişli rapor ve kroki düzenlemesi istenilmeli; taşınmazın kazandırıcı zamanaşımı yolu ile kazanılabilecek nitelikte olduğunun tespiti halinde, zilyetlikle kazanma şartlarının davacı taraf lehine oluşup oluşmadığı kesin olarak belirlenmeli; dava konusu taşınmazın mera olduğu sonucuna varıldığı takdirde, meralar üzerinde sürdürülen zilyetliğin hukuken değer taşımayacağı gözetilmeli ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.