Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/12343 K.2017/2605

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ: Yargıtay bozma ilamında özetle; "taraflar arasındaki ihtilafın zilyetlik hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği belirtildikten sonra, davada yararı bulunmayan ve davalının Köy Tüzel Kişiliği olması nedeniyle komşu köylerde oturan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişilerle, taraf tanıkları tespit bilirkişileri, fen bilirkişisi ve ziraat mühendisinden oluşacak uzman bilirkişiler kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılması,

dava konusu taşınmazın hangi tarihten beri kimler tarafından neye istinaden zilyet edildiği, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise, ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği hususlarının açıklığa kavuşturulması, aynı hususlarda ziraat mühendisi, fen bilirkişisi ile jeodezi ve fotogrametri mühendisinden oluşan üç kişilik uzman bilirkişi aracılığı ile hava fotoğrafı üzerinde yöntemince incelemesi yapılması" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 114 ada ... parsel sayılı taşınmazın davacı ... adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Bozma ilamına uyulmakla lehine bozma yapılan taraf yönünden usuli kazanılmış hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için de bozma gereklerinin eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir.

Ne var ki, bozma ilamında taşınmaz başında yeniden yapılacak keşifte komşu köylerde oturan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişilerin dinlenilmesi gerektiği belirtildiği halde, yine aynı köyden yerel bilirkişilerin dinlenmesi, taşınmazın tespit tarihi öncesine ait ... dönem hava fotoğrafı üzerinde yöntemince inceleme yapılması istendiği halde sadece 1954 tarihli hava fotoğrafı üzerinde uygulama yapılması, keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığının, taşınmaz üzerinde imar-ihya işlemlerine hangi tarihte başlandığı ve tamamlandığı sorulmayıp;

tarımsal amaçlı zilyetliğin başlangıcının kesin olarak belirlenmemiş olması nedeniyle bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğinden söz edilemez.

O halde; doğru sonuca varılabilmesi için; öncelikle tespit tarihinden ...-...-... yıl öncesine ait en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı, tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Komutanlığından getirtilmeli, ardından taşınmaz başında jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, ziraat mühendisi bilirkişi ve fen bilirkişi huzuruyla yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında dinlenilecek davada yararı bulunmayan komşu köylerden seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarına taşınmazın imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği,

tespit tarihinden önce kimler tarafından, ne sıfatla ve ne kadar süreyle kullanıldığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmelidir.

Keşfe katılacak zirai bilirkişisinden taşınmazın öncesi ve zirai faaliyete konu olup olmadığı, imar-ihyası gereken yerlerden ise hangi tarihte imar-ihyasına başlanıp tamamlandığı ve zilyetliğin hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü hususları özellikle irdelenmeli, komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde toprak yapısı, eğimi, bitki desenini açıklayan taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş ve sınırları işaretlenen fotoğrafları ile desteklenmiş ve önceki bilirkişinin raporunu irdeleyen ayrıntılı rapor alınmalı,

jeodezi ve fotogrametri uzmanı harita mühendisi bilirkişisinden dava konusu taşınmazın tespit tarihinden ...-...-... yıl öncesine ait ve üç ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları üzerinde inceleme yapılmak suretiyle taşınmazın niteliği, üzerinde imar-ihya işlemlerine başlandığı ve tamamlandığı tarih ile tarımsal amaçlı zilyetliğin başlangıç tarihini ayrı ayrı belirleyen ayrıntılı rapor, fen bilirkişisinden ise keşfi takibe elverişli krokili rapor alınmalı;

taşınmaz üzerinde davacı taraf yararına 3402 sayılı Kanun'un ... ve .... maddesindeki kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı üzerinde durulmalı, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.