Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/14766 K.2019/6261

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucu, ... İlçesi Elmalı Köyü çalışma alanında bulunan 125 ada 49, 122 ada 9, 111 ada 24, 113 ada 20, 122 ada 6 parsel sayılı muhtelif yüzölçümündeki taşınmazlar, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden oldukları belirtilerek Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir.

Davacı ..., taşınmazların atalarından intikal ettiğini ancak kadastro tespiti sırasında davalı adına tespit yapıldığını belirterek tapu iptali ve tescil istemiyle taşınmazların bir bölümü hakkında dava açmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 125 ada 49 parsel sayılı taşınmazın 02.05.2016 tarihli fen bilirkişileri ...ve ...'in raporları ve eki krokilerinde (A) harfi ile gösterilen 8.804,94 metrekarelik kısmının, 122 ada 9 parsel sayılı taşınmazın aynı rapor ve krokide (C) harfi ile gösterilen 681,91 metrekarelik kısmının.

111 ada 24 parsel sayılı taşınmazın (D), (G) ve (E) harfleri ile gösterilen sırasıyla 579.06, 3.423,71 ve 1.960,26 metrekarelik kısımlarının. 113 ada 20 parsel sayılı taşınmazın (F) harfi ile gösterilen 2.538,50 metrekarelik kısmının.

122 ada 6 parsel sayılı taşınmazın (C1) harfi ile gösterilen 527,08 metrekarelik kısmının tapu kayıtlarının iptali ile... mirasçıları adına veraset ilamındaki payları oranında tapuya kayıt ve tesciline, dava dışı parseller içerisinde kalan fazlaya ilişkin taleplerin ise reddine karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Çekişmeli taşınmazlar ham toprak vasfı ile Hazine adına tespit ve tescil edilmiş olup bu vasıftaki taşınmazların kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğrafları olduğu halde taşınmazın niteliği ve zilyetlik hususlarında yapılan araştırmada hava fotoğraflarından yararlanılmamış, komşu parsellerin tutanakları ve dayanak kayıtları getirtilip uygulanmamış, komşu taşınmazlar ile çekişmeli taşınmazların toprak yapısı ve niteliği bakımından aralarında bir fark bulunup bulunmadığı zirai bilirkişi raporunda tartışılmadığı gibi,

keşif esnasında mahkemece yapılan ve keşif tutanağına yansatılan gözlemde ve zirai bilirkişi raporunda çekişmeli taşınmazların ekilip biçilmediği, üzerlerinin boş olduğu belitilmiş olmasına rağmen, yetersiz ve soyut değerlendirmeler içeren bilirkişi raporu ile yetinilerek ve soyut nitelikteki tanık ve yerel bilirkişi sözlerine itibar edilerek hüküm verilmesi nedeniyle yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; sağlıklı bir sonuca ulaşmak için mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmazların komşu parsellerine ait kadastro tutanakları ve varsa dayanakları belgeler getirtilmeli, dava konusu taşınmazların bulunduğu yere ilişkin tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığından tarihleri açıkça yazılmak suretiyle istenilerek dosya arasına konulmalı;

dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra 3 ziraat mühendisi ile fen bilirkişisi ve jeodezi veya fotogrametri uzmanı harita mühendisinden oluşacak bilirkişi kurulu ile yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları eşliğinde taşınmazlar başında yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından, taşınmazların öncesinin ne olduğu temyize konu taşınmaz bölümleri üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanlar arasında oluşacak çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı;

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye yukarıda belirtilen dönemlere ilişkin hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme, ayrıca temin edilecek en eski tarihli uydu fotoğrafları üzerinde de inceleme yaptırılarak çekişme konusu taşınmazların önceki ve şimdiki niteliği, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren olduğu, kullanıma ara verilip verilmediği hususlarında rapor düzenlettirilmeli;

zirai bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazlar üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığını, ekonomik amaca uygun zilyetlik varsa hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğünü, çekişmeli taşınmazlar ile komşu taşınmazların toprak yapısı ve niteliği hususunda fark bulunup bulunmadığını irdeleyen, çekişmeli taşınmazların niteliğini, kullanım durumunu ve zilyetlik süresini kesin olarak belirleyen, verimlilik durumunu bildiren önceki ziraatçi raporunu da irdeleyecek şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

taşınmazların dört hududunu gösterir şekilde ve taşınmazların hangi bölümüne ait olduğuna dair gerekli açıklamanın yapıldığı fotoğraflar raporlara eklenmeli; fen bilirkişisinden, keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir kroki ve rapor alınmalı ve bu şekilde zilyetlikle kazanma şartlarının davacı taraf lehine oluşup oluşmadığı kesin olarak belirlenmeli, 3402 sayılı yasanın 14. maddesinde belirtilen belgesiz edinilebilecek miktar sınırlanması yönünden tereke adına belgesiz zilyetlik yolu ile tescil edilmiş olan taşınmaz miktarı da araştırılıp, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.