Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/17192 K.2019/7859

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucu, ...Mahallesi çalışma alanında bulunan 314 ada 8 parsel sayılı 4.610,61 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, üzerinde ... oğlu ...’ın 1990 yılında bir katlı kargir bir ev yaptığı ve bu yer üzerine 2005 yılında zeytin fidanları diktiğinden söz edilerek zeytinlik niteliği ile; 314 ada 16 parsel sayılı 1.111,23 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ise ham toprak vasfıyla davalı Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir. Davacı ..., irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, tapu iptali ve adına tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazların davacı ... adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli 314 ada 8 ve 16 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde davacı lehine zilyetlikle kazanım koşullarının gerçekleştiği kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan inceleme, araştırma ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Mahkemece hükme esas alınan ziraat bilirkişisi raporunda, taşınmazların önceki ve şimdiki nitelikleri, zilyetlik durumları ve üzerlerindeki zilyetliğin sürdürülüş biçimi, ham toprak vasfındaki taşınmaz yönünden imar-ihyasının tamamlanıp tamamlanmadığı ve tamamlandıysa sonrasındaki kullanım süresi ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup olmadıkları belirlenmemiş, raporda daha çok taşınmazların genel niteliği konusunda tespitlere yer verilmiştir.

Öte yandan, taşınmazların önceki niteliklerini ve imar-ihya işlemlerinin başladığı ve tamamlandığı tarihi belirlemede en iyi yöntem olan hava fotoğraflarından yararlanılmamış, komşu parsel tutanakları getirtilmemiş, taşınmazların imar planı kapsamında olup olmadıkları, imar planı kapsamında iseler hangi tarihte imar planı kapsamına alındıkları ilgili belediyelerden sorulmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca, sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için mahkemece öncelikle, çekişme konusu taşınmazların hangi tarihte ilk defa imar planına alındıkları belirlenmeli.

314 ada 8 ve 16 parsel sayılı taşınmazların ilk tesisinden itibaren tapu kayıtları ve dayanak belgeleri (imar uygulamasına ilişkin Belediye Encümen kararı, dağıtım cetvelleri, vs.) ile komşu parsellerin ilk tesislerinden itibaren tedavüllü tapu kayıtları ve dayanak belgeleri (kadastro tutanakları ile varsa kadastroya uygulanan tapu ve vergi kayıtları, varsa hükmen tescil ilamları, vs.) ilgili mercilerinden temin edilerek dosya arasına konulmalı, çekişmeli taşınmazların kadastro tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğrafları ile aynı tarihler arasında düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftalar,

hava fotoğrafları kullanılarak üretilmiş memleket haritaları ile temin edilebilen en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları getirtilerek dosya arasına konulmalı; daha sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, tespit bilirkişileri ile bir fen elemanı, bir jeodezi ve fotogrametri uzmanı ve üç ziraat mühendisinden oluşacak bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmazların geçmişte ne durumda bulundukları,

taşınmazlar üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla, kim tarafından ve ne şekilde sürdürüldüğü, taşınmazların sınırlarında geçmişten bugüne kadar herhangi bir değişiklik olup olmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde yüzleştirme yapılmak suretiyle, tespite aykırı sonuca ulaşılması halinde ise tüm tespit bilirkişileri dinlenerek çelişkiler giderilmeye çalışılmalı;

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinden hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılmak suretiyle, dava konusu taşınmazların sınırını ve niteliğini, taşınmazlarda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarihi ve üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı, dava konusu taşınmazların konumunun hava fotoğrafları üzerinde gösterilmesi istenmeli;

ziraatçı bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazların önceki ve şimdiki niteliğini, üzerlerindeki bitki örtüsünü, imar-ihyanın ne zaman tamamlandığını, ne kadar süredir tarım arazisi olarak kullanıldıklarını, çekişmeli taşınmazların üzerinde zeytin ağaçları bulunduğu anlaşıldığından zeytin ağaçlarının dikme mi yoksa aşılama mı olduklarını, aşılama ise aşı yaşlarının kaç olduğunu belirten, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir, çekişmeli taşınmazların değişik yönlerden çekilecek fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı;

fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye elverişli krokili rapor alınmalı ve bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.