Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/1902 K.2018/7207

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... sırasında ... Köyü çalışma alanında bulunan dava konusu taşınmaz, paftasında yol olarak gösterilmek suretiyle tespit harici bırakılmıştır. Davacı ..., kendisine ait 153 ada 3 parsel sayılı taşınmazın eksik ölçüldüğünü ileri sürerek, tapu kaydı ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, tescil harici bırakılan taşınmaz bölümünün tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece usule ilişkin bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazın fen bilirkişi tarafından hazırlanan 16.11.2015 tarihli rapor ve eki haritada (A) harfiyle işaretli 256,80 metrekare yüzölçümündeki bölümün 152 ada 3 parsel sayılı taşınmaza ilave edilerek tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı ... temsilcisi ile davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davacı tarafın tutunduğu tapu kaydının çekişmeli taşınmaz bölümünü kapsadığı ve davacı yararına zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği, söz konusu bölümün davacıya ait dava konusu olmayan 152 ada 3 parsel sayılı taşınmazın devamı niteliğinde bulunduğu kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de; yapılan inceleme, araştırma ve uygulama hüküm vermek için yeterli değildir.

Davacı, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile ayrıca tapu kaydına dayanarak dava açmıştır. Davacının dayandığı Temmuz 1958 tarih ve 11 sıra sayılı sicilden gelen 14.06.1962 tarih ve 3 sıra sayılı ve 700 metrekare yüzölçümlü tapu kaydı sınırlarında “hark” ve “dere” okuduğundan değişir sınırlı olup tapu kaydının miktarından fazla dava dışı 152 ada 1, 2, 3 ve 4 parsel sayılı taşınmazları kapsadığı mahkemece belirlenmiştir.

Dayanılan kaydın, çekişmeli taşınmaz bölümü kapsaması söz konusu değildir. Hal böyle olunca ihtilaf, dava tarihi itibariyle çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde imar-ihya yoluyla zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğine yöneliktir. Davacı yararına zilyetlikle taşınmaz edinme koşularının gerçekleşip gerçekleşmediği yönünden ise; yapılan keşif hüküm kurmaya yeterli değildir.

Çekişmeli taşınmaz bölümünün niteliği, taşınmazın imar-ihya edilip edilmediği, edilmiş ise davacının taşınmaz üzerinde ekonomik amaca uygun kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğinin bulunup bulunmadığı ve taşınmazın niteliği hususlarında ziraatçi bilirkişisinden rapor alınmamıştır. Öte yandan; bir taşınmazın kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi stereoskopik hava fotoğraflarıdır.

Hava fotoğraflarının en az üç ayrı zamana ilişkin olması gerekir. Mahkemece uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için gerekli bulunan hava fotoğraflarından da yararlanılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; öncelikle dava tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait hava fotoğraflarının bulunup bulunmadığı Harita Genel Komutanlığı'ndan sorulmalı, varsa getirtilerek dosya arasına konulmalı, bundan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, komşu köylerden ve aynı köyden davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, fen bilirkişisi ve ziraatçi bilirkişisinden oluşan heyet ile taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, yapılacak keşif sırasında komşu taşınmazlarla mukayeseli mahkeme gözlemi tutanağa geçirilmeli, yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından,

taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalıdır.

Keşfe katılacak ziraatçi bilirkişisinden çekişmeli taşınmazın eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü, varsa taşınmaz üzerindeki ağaçların cinsi, adedi ve yaşı, taşınmazın imar-ihya edilip edilmediği, edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı, taşınmaz üzerinde ekonomik amaçlı zilyetliğe ne zaman başlanıldığı ve taşınmazın kullanım durumunu kesin olarak belirleyen bilimsel verilere dayalı, sınırındaki taşınmazlarla mukayese edilecek şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

taşınmaz ve çevresini tüm yönleriyle gösterecek şekilde taşınmaz ve çevresinin yakın plan fotoğrafları çektirilip fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmaz kabaca işaretlettirilmeli, yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli, bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli,

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisine dosyanın tevdii ile dava konusu taşınmazın varsa yukarıda belirtilen tarihlere ait ve üç ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları üzerinde uygulama yaptırılarak çekişmeli taşınmazın niteliği ile taşınmaz üzerinde imar-ihya işlemlerine başlandığı ve tamamlandığı tarih ile tarımsal amaçlı zilyetliğin başlangıç tarihi ayrı ayrı saptanmalı,

teknik bilirkişiye yerel bilirkişi ve tanıkların gösterdiği sınırlar haritasında işaret ettirilmeli ve keşfi izlemeye imkan verir rapor alınmalı ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek dava tarihine kadar 3402 sayılı Yasa'nın 14 ve 17. maddesinde öngörülen koşulların davacı taraf yararına gerçekleşmiş olup olmadığı değerlendirilmeli, bundan sonra tüm deliller değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.